İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi E.2025/1356 K.2025/994

İzmir 5.Asliye Ticaret Mahkemesi ile Foça Asliye Hukuk Mahkemesi arasında oluşan görev uyuşmazlığının yargı yeri belirlenmesi yoluyla giderilmesi İzmir 5. Asliye Ticaret Mahkemesi tarafından talep edilmekle dosya kapsamı incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Dava, muris muvazaasına dayalı alacak istemine ilişkindir.

Foça Asliye Hukuk Mahkemesince, Karşıyaka Asliye Ticaret Mahkemesine gönderme kararı verilmiş, Karşıyaka Asliye Ticaret Mahkemesince de, İzmir 5. Asliye Ticaret Mahkemesine görevsizlik kararı verilmiş, İzmir 5 Asliye Ticaret Mahkemesince de görevli ve yetkili yargı yerinin belirlenmesi için dosya Dairemize gönderilmiştir.

Yargı yeri belirlenmesini gerektiren sebepler başlığı altında HMK 21/1-c maddesinde iki mahkeme de görevsizlik kararı verirler ve bu kararlar kanun yoluna başvurulmaksızın kesinleşirse yargı yeri belirlenmesine gidilir.

6100 sayılı HMK. m. 1/1’e göre, “Mahkemelerin görevi, ancak kanunla düzenlenir. Göreve ilişkin kurallar, kamu düzenindendir.” 6100 sayılı HMK’da, davanın açıldığı mahkemenin, o dava bakımından görevli olması, bir dava şartı olarak öngörülmüştür (HMK. m.114/1-c). Buna göre, davanın açıldığı (özel veya genel) hukuk mahkemesinin, o davaya bakmaya görevli olması gerekir. Çünkü bir dava ancak görevli mahkemede incelenebilir.

Mahkeme, gerek re’sen yapacağı inceleme sonucunda gerek tarafların (mahkemenin görevli olmadığı yönündeki) dava şartı noksanlığını ileri sürmesi üzerine, görevsiz olduğu kanaatine varırsa, görevsizlik kararı verir (HMK. m.1; m.114/1-c; m. 115/1; m.20). Mahkeme, görevsizlik kararında görevli mahkemeyi bildirmeli ve dava dosyasının görevli mahkemeye gönderilmesine karar vermeli ve bununla yetinmelidir.

Somut olayda; Davacılar Çanakkale Liman başkanlığında, davalı ... adına kayıtlı "..." gezi teknesinin muris muvazaası nedeniyle davacıların murisi ... mirasçıları payları oranında tescili, mümkün olmadığı takdirde davacıların payları oranında tahsili istemine ilişkindir.

Dava, Foça Asliye Hukuk Mahkemesine açılmıştır. Foça Asliye Hukuk Mahkemesi davanın mutlak ticari dava olduğu görevli mahkemenin Asliye Ticaret Mahkemesi olduğundan, görevsizlik karar verilerek dosyayı Karşıyaka Asliye Ticaret mahkemesine göndermiştir.

Karşıyaka Asliye Ticaret mahkemesi ise davanın 6102'de sayılı TTK'nun 5. kitabında düzenlenen Deniz ticaretine dair muris muvazası sonucu gerçekleştiği iddia edilen tekne satımından kaynaklanan geminin mülkiyetinin belirlenmesi ve sicilin düzeltilmesine ilişkin olduğu, deniz ticaretine ve deniz sigortalarına ilişkin hukuk davalarına bakma görevinin İzmir 5. Asliye Ticaret mahkemesine ait olduğu gerekçesiyle görevsizlik kararı vererek dosyayı İzmir 5. Asliye Ticaret mahkemesine göndermiştir.

İzmir 5. Asliye Ticaret Mahkemesi davanın genel mahkemelerde değerlendirilmesi mümkün olan hususlardan olduğu Asliye Ticaret Mahkemesinin görev alanına girmediğinden dava şartı nedeniyle davanın görev nedeniyle usulden reddine karar vermiştir. İzmir 5. Asliye Ticaret mahkemesince görevsizlik kararı verilip yargı yerinin belirlenmesi için dosya Dairemize gönderilmiştir.

Yargı yerinin belirlenmesi için HMK 21/1-C maddesi gereğince karşılıklı iki mahkemenin görevsizlik kararı vermesi gerekir. İzmir 5. Asliye Ticaret Mahkemesinin kararında görevli mahkemeyi belirlememiştir. Görevsizlik kararında görevli Mahkemeyi de belirleyip dosyanın bu mahkemeye gönderilmesine karar vermelidir.

İzmir 5. Asliye Ticaret mahkemesinde görevsizlik kararında görevli mahkemeyi belirtilmediğinden karşılıklı verilmiş görevsizlik kararı bulunmadığından dosyanın İzmir 5. Asliye Ticaret Mahkemesine iadesine karar verilmiştir. (İzmir BAM 6. HD 2024/3583 Esas 2787 Karar)

İzmir 5. Asliye Ticaret Mahkemesinin 16.12.2024 tarih 2024/1060 Esas 2024/982 sayılı kararı ile görevli mahkemenin Foça Asliye Hukuk Mahkemesi olduğundan, dosyanın Foça Asliye Hukuk Mahkemesine (mahkeme hükmü 2.bent)gönderilmesine, yargı yerinin belirlenmesi içinde dosyanın İzmir BAM 6. Hukuk Dairesine gönderilmesine (mahkeme hükmü 3.bent) karar vermiştir.

HMK 21/1-c maddesine göre İzmir 5. Asliye Ticaret Mahkemesi ile Foça Asliye Hukuk Mahkemesi arasında karşılıklı verilmiş görevsizlik kararı bulunmadığından yargı yeri belirleme koşulları oluşmamıştır. Ancak davanın 2.10.2023 tarihinde Foça Asliye Hukuk Mahkemesine açıldığı, görevsizlik kararı ile Karşıyaka Asliye Ticaret Mahkemesine gönderildiği , Karşıyaka Asliye Ticaret Mahkemesinin görevsizlik kararı ile İzmir 5. Asliye Ticaret Mahkemesine gönderildiği, İzmir 5. Asliye Ticaret Mahkemesince görevli mahkemenin Foça Asliye Hukuk Mahkemesi olduğu gerekçesiyle görevsizlik kararı verildiğinden, davanın açıldığı tarih dikkate alınarak dosyanın sürüncemede kalmaması ve usul ekonomisi de dikkate alınarak yargı yeri belirlenmesi yoluna gidilmiştir.

Dava, muris muvazaasına dayılı , davalı ... adına kayıtlı gezi teknesinin muris ... mirasçıları payları oranında tescili, mümkün olmadığı taktirde davacıların miras payları oranında tahsili istemine ilişkin olup, dava mutlak ve nispi ticari dava olmadığından, uyuşmazlığın genel görevli asliye hukuk mahkemesinde görülüp, sonuçlandırılması gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, yargı yeri olarak Foça Asliye Hukuk Mahkemesinin belirlenmesine karar vermek gerekmiştir.