İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi E.2025/688 K.2025/755

İzmir 28. Asliye Hukuk Mahkemesi ile İzmir 1. Asliye Ticaret Mahkemesi arasında oluşan görev uyuşmazlığının yargı yeri belirlenmesi yoluyla giderilmesi İzmir 1. Asliye Ticaret Mahkemesi tarafından talep edilmekle dosya kapsamı incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Dava, itirazın iptali istemine ilişkindir.

Davanın açıldığı, İzmir 28. Asliye Hukuk Mahkemesi tarafından; davacının ticari kaydı olmasa da, araç alım satım yapan şirketi olduğunu ve davalının da araç alım satımı yaptığın, tarafların ticari faaliyetlerine ilişkin olduğundan Asliye Ticaret Mahkemesi görevli olduğu gerekçesi ile görevsizlik kararı verilmiştir.

Dosyanın gönderildiği İzmir 1. Asliye Ticaret Mahkemesince de; davacının ticari ve vergi kaydı olmadığından tacir kabul edilemeyeceğini davanın mutlak ya da nispi ticari dava olmadığı gerekçesi ile karşı görevsizlik kararı verilmiştir.

HMK'nun 2. maddesinde "(1) Dava konusunun değer ve miktarına bakılmaksızın malvarlığı haklarına ilişkin davalarla, şahıs varlığına ilişkin davalarda görevli mahkeme, aksine bir düzenleme bulunmadıkça asliye hukuk mahkemesidir. (2) Bu Kanunda ve diğer kanunlarda aksine düzenleme bulunmadıkça, asliye hukuk mahkemesi diğer dava ve işler bakımından da görevlidir." şeklinde düzenlenmiştir.

TTK'nun 3. maddesinde, bu Kanunda düzenlenen hususlarla, bir ticari işletmeyi ilgilendiren bütün işlem ve fiiller ticari işlerden sayıldığı, 4. maddesinde, her iki tarafın da ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan hukuk davalarının ticari dava sayılacağı, 5. maddesinde ise, aksine hüküm bulunmadıkça, dava olunan şeyin değerine veya tutarına bakılmaksızın tüm ticari davalara Asliye Ticaret Mahkemesinde bakılacağı belirtilmiştir.

TTK'nun 4.maddesinde, her iki tarafın da ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan hukuk davalarının ticari dava sayılacağı, 5.maddesinde ise, aksine hüküm bulunmadıkça, dava olunan şeyin değerine veya tutarına bakılmaksızın tüm ticari davalara Asliye Ticaret Mahkemesinde bakılacağı belirtilmiştir.

TTK'nun 5. maddesinde'' Aksine hüküm bulunmadıkça, dava olunan şeyin değerine veya tutarına bakılmaksızın asliye ticaret mahkemesi tüm ticari davalar ile ticari nitelikteki çekişmesiz yargı işlerine bakmakla görevlidir.Bir yerde asliye ticaret mahkemesi varsa, asliye hukuk mahkemesinin görevi içinde bulunan ve 4 üncü madde hükmünce ticari sayılan davalarla özel hükümler uyarınca ticaret mahkemesinde görülecek diğer işlere asliye ticaret mahkemesinde bakılır.

Bir yerde ticaret davalarına bakan birden çok asliye ticaret mahkemesi varsa, iş durumunun gerekli kıldığı yerlerde Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulunca, asliye ticaret mahkemelerinden biri veya birkaçı münhasıran bu Kanundan ve diğer kanunlardan doğan deniz ticaretine ve deniz sigortalarına ilişkin hukuk davalarına bakmakla görevlendirilebilir.

Asliye ticaret mahkemesi ile asliye hukuk mahkemesi ve diğer hukuk mahkemeleri arasındaki ilişki görev ilişkisi olup, bu durumda göreve ilişkin usul hükümleri uygulanır. Asliye ticaret mahkemesi bulunmayan yargı çevresindeki bir ticari davada görev kuralına dayanılmamış olması, görevsizlik kararı verilmesini gerektirmez; asliye hukuk mahkemesi, davaya devam eder.'' şeklinde düzenleme bulunmaktadır.

Somut olayda; Dava, itirazın iptali davasıdır. Davalı tacir ise de, gelen kayıtlardan davacının ticari sicil kaydı ve vergi kaydı olmadığından tacir olmadığı anlaşılmaktadır. Davacı, davalıya borç olarak verdiği paranın iadesini talep etmektedir. Dava TTK'nun 3 ve 4.maddelerine göre ticari dava değildir. Davacı gerçek kişidir. Bu durumda uyuşmazlığın HMK'nun 2.maddesi gereğince genel görevli asliye hukuk mahkemesinde görülüp sonuçlandırılması gerekmektedir. Açıklanan nedenlerle, İzmir 28. Asliye Hukuk Mahkemesinin görevli olduğuna karar vermek gerekmiştir.