İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesi E.2026/825 K.2026/910

8. Hukuk Dairesi

ESAS NO : 2026/825

KARAR NO : 2026/910

TÜRK MİLLETİ ADINA

İSTİNAF KARARI

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : KARŞIYAKA ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ : 27.03.2026

NUMARASI

2025/49 D.İş Esas, 2026/46 Karar

MAHKEMESİ : İZMİR 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ : 23.03.2026

NUMARASI

2026/73 D. İş Esas, 2026/72 Karar

TALEP : DELİL TESPİTİ

KARAR TARİHİ : 16.04.2026

KARAR YAZIM TARİHİ : 17.04.2026

İzmir 3. Asliye Ticaret Mahkemesi ile Karşıyaka Asliye Ticaret Mahkemesi arasında oluşan yetki uyuşmazlığının yargı yerinin belirlenmesi yoluyla giderilmesi Karşıyaka Asliye Ticaret Mahkemesi tarafından istenilmekle, dosya heyetçe incelendi;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Dava; ... İli, .... İlçesi, ... Mahallesi,... Ada, ... Parsel adresinde bulunan taşınmaz üzerinde yapılacak inşaat ile ilgili olarak taraflar arasında düzenlenen düzenleme şeklinde taşınmaz satış vaadi ve arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi gereğince arsa sahibi olan davacıya bırakılması öngörülen bağımsız bölümlerin sözleşmede belirtilen süre geçmesine karşın sözleşmeye uygun şekilde teslim edilmemesi nedeniyle maddeler halinde sayılan hususların yapılıp yapılmadığının, teknik şartnamesinde yer alan gerekliliklerden diğer yapılmayan veya yanlış ve ayıplı yapılan diğer hususların tespiti talebinden ibarettir.

Delil tespiti isteyen vekili İzmir 3. Asliye Ticaret Mahkemesine verdiği dava dilekçesinde özetle; müvekkili... Şirketi ile karşı yan ... arasında İzmir 38. Noterliği'nin 05.09.2022 tarih ve 16410 yevmiye numaralı Düzenleme Şeklinde Taşınmaz Satış Vaadi ve Arsa Payı Karşılığı İnşaat Sözleşmesi imzalandığını, müvekkiline ait.... İli, ... İlçesi,... Mahallesi, .... Ada,....

Parsel'de kayıtlı taşınmaz üzerinde binayı sözleşmeye ve teknik verilere uygun olarak inşa için anlaşıldığını, tespite konu taşınmaz hakkında yapı kullanım izin belgesi de alındığını ancak karşı tarafın sözleşme gereği müvekkiline bırakılması öngörülen bağımsız bölümleri sözleşmede belirtilen süre geçmesine karşın sözleşmeye uygun şekilde teslim etmediğini, müvekkiline ait daireler ve ortak alanlar açısından;

maddeler halinde sayılan hususların yapılıp yapılmadığının tespiti, ayrıca sayılanlarla sınırlı olmaksızın Sözleşmenin teknik şartnamesinde yer alan gerekliliklerden diğer yapılmayan veya yanlış ve ayıplı yapılan diğer hususların tespiti, söz konusu eksik ve ayıplı işlerin ne sürede ve ne kadar maliyetle tamamlanabileceğinin tespiti, bağımsız bölümlerin fiilen teslim edilip edilmediğinin ve eksik ve ayıplar hariç olmak üzere teslim için sözleşmesel koşulların gerçekleşip gerçekleşmediğinin tespitini, sözleşmede öngörülen teslim süresinin dolup dolmadığının ve gecikme süresinin tespitini,

taşınmazda aktif bir inşai faaliyet bulunup bulunmadığının tespitine karar verilmesini istemiştir.

Talebin yapıldığı İzmir 3. Asliye Ticaret Mahkemesince, dosyanın tetkikinde tespite konu keşif yapılacak adresin Menemen/İzmir adresi olduğu anlaşılmakla yasa hükmü emredici nitelikte olduğundan Karşıyaka Asliye Ticaret Mahkemesi görevli olduğu gerekçesiyle görevsizlik kararı verilmiş, karar taraflara usulüne uygun tebliğ edilerek yasal süre geçtikten sonra yetkili olduğu belirtilen Mahkemeye gönderilmiştir.

Dosyanın gönderildiği Karşıyaka Asliye Ticaret Mahkemesince de, İzmir 3. Asliye Ticaret Mahkemesince talep konusu hakkında taşınmazın mahkememiz yetki alanımız içinde olduğundan bahisle yetkisizlik kararı verildiği ancak yukarıda açılandığı üzere, delil tespitine konu taşınmazın Menemen ilçesinde bulunması ve mahkememiz yetki alanı sınırlarında olan Karşıyaka Ağır Ceza Mahkemesi yargı alanları dışında olması bu kapsamda yetkili mahkemenin İzmir Asliye Ticaret Mahkemesi'nin görevli olduğu gerekçesiyle, karşı görevsizlik kararı verilmiş, bu karar da istinaf edilmeksizin kesinleşmekle, HMK'nın 20. maddesi uyarınca yargı yerinin belirlenmesi için dosya Dairemize gönderilmiştir.

HMK'nun 401. maddesi; " (1) Henüz dava açılmamış olan hâllerde delil tespiti, esas hakkındaki davaya bakacak olan mahkemeden veya üzerinde keşif yahut bilirkişi incelemesi yapılacak olan şeyin bulunduğu veya tanık olarak dinlenilecek kişinin oturduğu yer sulh mahkemesinden istenir. (2) Noterlerin, 18.1.1972 tarihli ve 1512 sayılı Noterlik Kanunu uyarınca yapacağı vakıa tespitine ilişkin hükümler saklıdır. (3) Esas hakkında açılan davada, delil tespiti yapan mahkemenin yetkisiz ve görevsiz olduğu ileri sürülemez. (4) Dava açıldıktan sonra yapılan her türlü delil tespiti talebi hakkında sadece davanın görülmekte olduğu mahkeme yetkili ve görevlidir." şeklinde düzenlenmiştir.

Somut olayda; davacı, davalı ile yapılan düzenleme şeklinde taşınmaz satış vaadi ve arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi gereğince arsa sahibi olarak sözleşmede kendisine bırakılması öngörülen bağımsız bölümlerin sözleşmede belirtilen süre geçmesine karşın sözleşmeye uygun şekilde teslim edilmemesi, şartnameye uygun olmadığı iddiası ile delil tespiti talep etmiştir.

İddiaya göre tespit talebi, eser sözleşmesinden kaynaklanmakta olup, eser sözleşmelerinden kaynaklanan uyuşmazlıklarda, yetkili mahkeme ve icra dairesi, 6100 sayılı HMK'nın 6. maddesi gereğince davalının ikametgahının bulunduğu yer veya aynı yasanın 10. maddesi gereğince sözleşmenin ifa edildiği yer mahkeme ve icra daireleridir. (Yargıtay 15. HD. 2015/6236 E. 2016/447 K., 2019/2763 E. 2019/3958 K., 2015/6312 E. 2016/542 K. sayılı ilamları) Davacı, yukarıda açıklanan yetkili iki yerden birinde icra takibi yapabilecek ve dava açabilecektir.

Yargıtay içtihatları gereğince eser sözleşmesi ilişkisinden kaynaklanan uyuşmazlıklara ilişkin icra takiplerinde İcra ve İflas Kanunu 50. madde gereğince HMK hükümleri kıyas yoluyla uygulanacağından davalının yerleşim yeri (HMK 6), sözleşmenin ifa edileceği yer (HMK 10) ve yetki sözleşmesiyle belirlenen yer icra daireleri (HMK 17) yetkilidir.

Para alacakları yönünden yetkili mahkemeyi icra dairesi olarak belirleyen Türk Borçlar Kanunu'nun (TBK) 89. madde hükmü sadece karz akdiyle sınırlı olup, aksinin kabulü para borçlarıyla ilgili tüm uyuşmazlıklarda alacaklının yerleşim yeri mahkemesinin yetkili olması, giderek HMK'da yer alan diğer yetki kurallarının istisna olmasını sonucunu doğuracağından eser sözleşmesinden doğan uyuşmazlıklarda icra dairesinin ve mahkemenin yetkisini tayinde TBK'nın 89. madde hükmü uygulanmaz ( Yargıtay 15 HD, 16.10.2019, 2763/3958).

Kesin yetki kuralının bulunmadığı bir davada davacı seçimlik yetkisini kanuna uygun biçimde kullanıp davasını seçtiği doğru yetkili mahkemede açmışsa seçme hakkını usule uygun biçimde kullandığından davanın açıldığı mahkemenin yetkisi artık kesinleşecektir. Bundan sonra davalı yetki ilk itirazında bulunsa dahi davanın ilk açıldığı mahkemenin yetkisi kesinleştiğinden yetki ilk itirazı dinlenemez. Başka bir anlatımla, davalının yetki ilk itirazı sonuca etkili değildir.

Hakimler ve Savcılar Kurulu Başkanlığının 07.07.2021 tarih 608 sayılı kararı ile, İzmir Asliye Ticaret Mahkemesi yargı çevresinin İzmir İlinin mülki sınırları (Karşıyaka Ağır Ceza Mahkemesi yargı çevresi hariç), Karşıyaka Asliye Ticaret mahkemesinin yargı çevresinin ise Karşıyaka Ağır Ceza Mahkemesi yargı çevresi olarak belirlenmesine karar verildiği, Karşıyaka Ağır Ceza Mahkemesi yargı çevresinin Karşıyaka, Çiğli, Menemen, Foça ve Aliağa ilçelerini kapsadığı,

Hakimler Savcılar Kurulunun 06.08.2025 tarih 1070 sayılı kararı ile Menemen Ağır Ceza Mahkemesi teşkilatının kurulmasına ve faaliyete geçtiği tarih itibariyle kararın uygulanmasına karar verildiği, bilahare 08.08.2025 tarih ve 1232 sayılı müstemir yetki kararı ile Menemen 1.Ağır Ceza Mahkemesinin kurulduğu ve 01.09.2025 tarihi itibariyle faaliyete geçtiği, tespit talep edilen yerin ".... İli, .... İlçesi, ... Mahallesi,... Ada, ...

Parsel' " olduğu, delil tespitinin en az masraf ve süre ile yerine getirebilecek yetkili ve görevli mahkemeden talep edilmesi gerektiği, yetkili mahkemenin sözleşmenin ifa yeri itibariyle de talebin yapıldığı İzmir Ticaret Mahkemeleri olduğu, davacının seçimlik hakkına taşınmazın bulunduğu yer itibariyle İzmir olarak kullandığı, talep tarihi itibariyle Menemen Ağır Ceza Mahkemesinin faaliyete geçmesi nedeniyle İzmir 3. Asliye Ticaret Mahkemesinin yetkili olduğu kanaatine varılmıştır.

Yukarıda açıklanan nedenlerle, HMK'nın 21. ve 22. maddeleri uyarınca İzmir 3. Asliye Ticaret Mahkemesinin yargı yeri olarak belirlenmesine karar vermek gerekmiştir.