Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi E.2025/1048 K.2025/1195

Kayseri 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 06/05/2025 tarih ve 2025/225 Esas - 2025/415 sayılı kararı davacı şirket yetkilisi tarafından istinaf incelemesi için Dairemize gönderilmekle dosyadaki tüm bilgi ve belgeler incelendi;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı dava dilekçesinden özetle; Şirketin mali müşavirinin vefat ettiğini, vefatı öncesinde şirket yetkililerine yevmiye, defteri-i kebir ve envanter defterinin dönem sonunda şirkete teslim edilmesi hususunda bilgi vermediğini, defterleri de şirket yetkililerine teslim etmediğini, vefatı sonrasında evinde, ofisinde yapılan evrak taramaları sonrasında şirkete ait 2021 yılı envanter defterinin bulunamadığını belirterek, 2021 yılı envanter defterinin bulunamadığından zayi belgesi verilmesini talep ve dava etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

İlk derece mahkemesi tarafından yapılan yargılama sonucunda; "....Somut olayda ise, talep eden şirketin muhasebecinin 2021 envanter defterini şirkete teslim etmediğini, akabinde muhasebecinin intihar eylemi neticesinde vefat ettiğini, muhasebecinin vefatından sonra evinde yapılan aramada da defterin bulunamadığından bahisle 2021 envanter defteri hakkında zayi belgesi verilmesine yönelik istemde bulunmuştur.

Talep eden, tutmak ve saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgeleri özenle korumakla yükümlü olduğu (Yargıtay 11.Hukuk Dairesi'nin 15/10/2007 tarih 2006/9938 esas 2007/12819 karar, Yargıtay 11.Hukuk Dairesi'nin 03/12/2014 tarih 2014/13593 esas 2014/18941 karar sayılı emsal içtihatları) gibi, tacir olması nedeniyle basiretli davranma yükümlülüğü de bulunmaktadır.

Davacı şirketin muhasebecisinin defteri şirkete teslim etmemesi ve muhasebecinin intihar etmesi sonrasında defterin bulunamaması durumu TTK'nın 82/7 maddesi kapsamında zayi nedeni olarak değerlendirilemeyeceği gibi dava dilekçesi ekinde sunulan ölüm belgesine göre ...'in 26/01/2025 tarihinde vefat ettiği eldeki davanın ise 05/03/2025 tarihinde açıldığı da gözetilerek..." gerekçesiyle Davanın reddine karar verilmiştir.

İşbu kararı davacı şirket yetkilisi süresinde istinaf etmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı şirket yetkilisi istinaf başvuru dilekçesinde özetle.

Şirketin mali müşavirinin şirket yetkililerine yevmiye, defter-i kebir ve envanter defterinin dönem sonunda şirkete teslim edilmesi hususunda bilgi vermediğini, defterleri de şirket yetkililerine teslim etmediğini, mali müşavirin intiharından sonra evinde, ofisinde ve arşivinde yapılan evrak taramaları sonrasında şirkete ait 2021 yılı envanter defteri bulunamadığını, anılan nedenle şirkete ait 2021 yılı envanter defterinin zayi olduğunu, Türk Ticaret Kanunun 82/7 maddesi “Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler;

yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde ziyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren on beş gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır.

Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir.” şeklinde olduğunu, şirkete ait 2021 yılı envanter defterinin şirketin mali müşaviri tarafından şirket yetkilisine teslim edilmeyip, bilgi verilmediğini ve mali müşavirin intiharından sonra defterin bulunamamış olduğundan zayi olan şirketin 2021 yılı envanter defterinin tespiti ve zayi belgesinin verilmesi talebiyle işbu davayı açma zarureti hasıl olduğunu belirterek; istinaf dilekçesinde arz ve izah edilen ve mahkemenin re'sen gözönünde bulunduracağı nedenlerle; müvekkili şirkete ait 2021 yılı envanter defterinin zayi olduğuna dair belgenin verilmesini talep etmiştir.

HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

Dairemizce HMK'nın 355. maddesi uyarınca istinaf nedenleriyle ve resen kamu düzeniyle sınırlı olarak istinaf incelemesi yapılmıştır.

Dava, 6102 sayılı Kanunun 82/7'nci maddesine dayanılarak açılan zayi belgesi verilmesi talebine ilişkindir.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun 82/1. maddesine göre; “Her tacir; a)Ticari defterlerini, envanterleri, açılış bilançolarını, ara bilançolarını, finansal tablolarını, yıllık faaliyet raporlarını, topluluk finansal tablolarını ve yıllık faaliyet raporlarını ve bu belgelerin anlaşılabilirliğini kolaylaştıracak çalışma talimatları ile diğer organizasyon belgelerini, b)Alınan ticari mektupları, c)Gönderilen ticari mektupların suretlerini, d)64 üncü maddenin birinci fıkrasına göre yapılan kayıtların dayandığı belgeleri sınıflandırılmış bir şekilde saklamakla yükümlüdür.”

TTK'nun 82/7. maddesinde, "Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren otuz gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır. Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir," hükmünün düzenlendiği görülmüştür. TTK. 82. maddede sayılan hususların tahdidi değil ise de ziyada tacirin kusurunun bulunmaması gerekmektedir.

TTK'nın 82/7. maddesinde sayılan mücbir sebeplerin gerçekleşmediği, bu sebeplerin genişletilemeyeceği, muhasebecinin intiharı nedeniyle ulaşılamadığı ileri sürülmekte olup defterin çalındığı yönünde bir ceza davası ya da soruşturmadan bahsedilmediği, muhasebecide kaybolma iddiasının TTK'ya göre zayi belgesi verilmesi için yeterli sebep sayılamayacağı, davanın reddine karar verilmesi usul ve yasaya uygun bulunmuş, davacının istinaf isteminin reddi gerekmiştir. Buna göre talebe konu defterler yönünden zayi belgesi verilmesi koşulları oluşmadığından mahkemece davanın reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir. (Yargıtay 11. Hukuk Dairesi 2014/9636 Esas 2014/16867 Karar, 2014/12017 Esas 2014/19005 Karar)

Yukarıda belirtilen gerekçelerle ve HMK'nın 355. Maddesi gereğince istinaf başvurusu sebepleriyle sınırlı olarak yapılan inceleme sonunda davacı şirket yetkilisi tarafın söz konusu istinaf sebepleri yerinde görülmediğinden ilk derece mahkemesinin istinafa konu edilen nihai kararının HMK'nın 353/1-b.1.maddesi gereğince usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu değerlendirilerek istinaf başvurusunun esastan reddine dair aşağıdaki hüküm kurulmuştur.