Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi E.2025/1863 K.2025/1656

KAYSERİ 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ'nin istinafa konu edilen 26/08/2025 tarih ve 2025/491 D.İş E - 2025/491 D.İş K kararına karşı süresi içinde ihtiyati haciz talep eden vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine dosya dairemize gelmekle dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda ; vekilince istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine yapılan incelemede;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Talep eden vekil tarafından sunulan dilekçede; Dosyaya sunduğu 20/08/2025 keşide tarihli, 750.000,00-TL bedelli çeke istinaden borçlular hakkında 70.000,00TL lik kısmı yönünden ihtiyati haciz kararı verilmesini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

İlk Derece Mahkeme kararında; "...İhtiyati haciz talep eden vekilince, her ne kadar ihtiyati haciz talep edilmiş ise de ihtiyati haciz isteyen alacaklı tarafından sözü edilen çek aslının dosyaya sunulmadığı, bu durumda söz konusu kişinin çek kaynaklı borçlu olduğunun yaklaşık olarak ispat edilmediği ve hamil durumunun mevcut olmadığı anlaşıldığından ihtiyati haciz talebinin reddine karar vermek gerekmiştir. İhtiyati haciz talebinin reddine,..." şeklinde karar verilmiştir. Bu karara karşı ihtiyati haciz talep eden vekilince yasal süresinde istinafa başvurulmuştur.

İSTİNAF SEBEPLERİ

İhtiyati haciz talep eden vekilince sunulan istinaf başvuru dilekçesinde özetle.

Somut olayda ilgili banka tarafından yükümlü olduğu tutar dahil olmak üzere toplamda 20.315,65 TL kısmi ödeme yapıldığını, çekin ön ve arka yüzünün onaylı fotokopisi ücretsiz olarak hamil olan müvekkiline verildiğini, hamil olan müvekkilinin de işbu onaylı fotokopi ile Yerel Mahkemeye ihtiyati haciz için başvuruda bulunduğunu, işbu düzenleme ile işbu fotokopinin ispat aracı olduğu ve istem halinde çek aslının gönderileceğinin de sabit olduğunu, bu halde müvekkilinin yetkili hamil olduğunu,

çekin onaylı fotokopisi ile ispat aracı olarak icra dairelerine ve mahkemelere başvurulabileceğinin izahtan vareste iken Yerel Mahkemece dayanılan gerekçelerin işbu madde hükmüne açıkça aykırı olduğunu ileri sürerek Kayseri 2. Asliye Ticaret Mahkemesi 2025/491 Değişik İş 2025/491 Karar sayılı ilamı ile verilen ihtiyati haciz talebinin reddine yönelik kararın ortadan kaldırılarak ihtiyati haciz talebimizin kabülüne, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı taraflara yükletilmesine karar verilmesini vekaleten arz ve talep ederiz.

HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

Yapılan inceleme sonunda talep (D.İş dosyası üzerinden), çekten dolayı ihtiyati haciz kararı verilmesine ilişkindir.

İhtiyati haciz talep eden vekili, ...Bankası A.Ş.'ne ait ... seri numaralı, 20.08.2025 keşide tarihli, 750.000,00TL bedelli çekin onaylı fotokopisi ve İmza Sirkülerini sunduğunu beyan ederek 70.000,00-TL lik kısmı yönünden İİK 257. Md uyarınca ihtiyati haciz istemiştir.

Mahkeme 26/08/2025 tarihi gerekçeli kararıyla:

"....İhtiyati haciz talep eden vekilince, her ne kadar ihtiyati haciz talep edilmiş ise de ihtiyati haciz isteyen alacaklı tarafından sözü edilen çek aslının dosyaya sunulmadığı, bu durumda söz konusu kişinin çek kaynaklı borçlu olduğunun yaklaşık olarak ispat edilmediği ve hamil durumunun mevcut olmadığı anlaşıldığından ihtiyati haciz talebinin reddine karar vermek gerekmiştir.

KARAR

Yukarıda açıklandığı üzere ;

1)İhtiyati haciz talebinin REDDİNE,

2)Harç peşin alındığından yeniden alınmasına yer olmadığına,

3)İhtiyati haciz isteyenin yaptığı masrafların kendi üzerinde bırakılmasına,

Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda, kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içinde mahkememize veya bulunulan yer asliye ticaret mahkemesine dilekçe ile başvurmak koşuluyla istinaf yasa yolu açık olmak üzere ..." karar vermiştir.

İhtiyati haciz isteyen vekili işbu kararı süresinde istinaf etmiştir.

Ön inceleme yönünden bir eksikliğin bulunmadığı anlaşıldığından, ihtiyati haciz talep eden vekilince sunulan istinaf dilekçesinde ileri sürülen istinaf sebepleri yönünden esastan inceleme yapılmıştır.

Mahkemesince her ne kadar, çek aslının sunulmadığı,bu durumda sözkonusu kişinin çek kaynaklı borçlu olduğunun yaklaşık olarak ispat edilemediği ve hamil durumunun mevcut olmadığı gerekçesiyle ihtiyati haciz talebinin reddine karar verilmişse de ;İhtiyati haciz isteyen vekili , muhatap bankaca kısmi ödemede bulunması nedeniyle çek aslının banka tarafından alıkonularak, aslına uygunluğu bankaca tasdik edilen fotokopisinin, çek aslı yerine geçmek üzere, müvekkiline verildiğini, bu fotokopinin yasa gereği çek aslı gibi alacağı kanıtlamaya yeterli olduğunu, yasal düzenlemenin bu yönde olduğunu ileri sürmüştür.

Talep tarihi itibariyle yürürlükte olan 5941 Sayılı Çek Kanunu'nun 3. maddesinin 6. fıkrası uyarınca,

"MADDE 3 – (1) Karşılığı bulunan çek, hesabın bulunduğu muhatap bankanın herhangi bir şubesine ibraz edildiğinde hamilin varsa vergi kimlik numarası saptandıktan sonra ödenir. Ancak çek, hesabın bulunduğu şubeden başka bir şubeye ibraz edildiğinde, o şubece karşılığı sorulmak suretiyle ödenir.

(2) “Karşılıksızdır” işlemi, muhatap bankanın hamile kanunen ödemekle yükümlü olduğu miktarın dışında, çek bedelinin karşılanamayan kısmıyla sınırlı olarak yapılır.

(3) Muhatap banka, ibraz eden düzenleyici dışındaki hamile, süresinde ibraz edilen her çek yaprağı için;[4]

a) Karşılığının hiç bulunmaması hâlinde,

1) Çek bedeli bin Türk Lirası veya üzerinde ise bin Türk Lirası,

2) Çek bedeli bin Türk Lirasının altında ise çek bedelini,

b) Karşılığının kısmen bulunması hâlinde,

1) Çek bedeli bin Türk Lirası veya altında ise, çek bedelini aşmamak koşuluyla, kısmî karşılığı bin Türk Lirasına tamamlayacak bir miktarı,

2) Çek bedeli bin Türk Lirasının üzerinde ise, çek bedelini aşmamak koşuluyla, kısmî karşılığa ilave olarak bin Türk Lirasını,ödemekle yükümlüdür. Bu husus, hesap sahibi ile muhatap banka arasında çek defterinin teslimi sırasında yapılmış olan dönülemeyecek bir gayri nakdî kredi sözleşmesi hükmündedir.

Bu fıkradaki miktar, Türkiye İstatistik Kurumu tarafından yayımlanan fiyat endekslerindeki yıllık değişmeler göz önünde tutularak Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası tarafından her yıl Ocak ayında belirlenir ve Resmî Gazete’de yayımlanır.(4) Hamilin talepte bulunması hâlinde, karşılıksızdır işlemi; çekin arka yüzüne tahsil için bankaya ibraz edildiği tarih, hesap durumu, bankanın yükümlülüğü çerçevesinde ödediği miktar ve ibraz eden gerçek kişinin adı ve soyadı yazılmak, bu kişinin tüzel kişi adına bedeli tahsil etmesi hâlinde bu husus belirtilmek ve bu kişi ile birlikte banka yetkilisi tarafından imzalanmak suretiyle yapılır.

Banka tarafından ödenen miktar düşüldükten sonra karşılıksız kalan tutar açıkça belirtilir. Hamilin imzalamaktan kaçınması hâlinde, karşılıksızdır işlemi yapılmaz.

(5) Muhatap bankanın üçüncü fıkraya göre ödemekle yükümlü olduğu tutar dahil, kısmî ödemenin hamil tarafından kabul edilmemesi hâlinde, ikinci fıkra hükmüne göre karşılıksızdır işlemi yapılır; ibraz tarihi ile ödememe nedeni çekin üzerine yazılır ve çek, üzerine imzası alınarak hamiline geri verilir; ön ve arka yüzünün fotokopisi banka tarafından saklanır. Çek hesabında hiç karşılığın bulunmaması ve hamilin sadece muhatap bankanın üçüncü fıkraya göre ödemekle yükümlü olduğu tutarın ödenmesini talep etmesi hâlinde de bu fıkra hükmüne göre işlem yapılır.

(6) Muhatap bankanın üçüncü fıkraya göre ödemekle yükümlü olduğu tutar dahil kısmî ödeme hâlinde, çekin ön ve arka yüzünün onaylı fotokopisi ücretsiz olarak hamile verilir. Çek hamili, bu fotokopiyle müracaat borçlularına veya kambiyo senetleri hakkındaki takip usullerine başvurabileceği gibi, icra mahkemesine şikâyette bulunurken dilekçesine bu fotokopiyi ekleyebilir ve bunu icra daireleri ile mahkemelerde ispat aracı olarak kullanabilir. Mahkeme veya icra dairesinin istemi hâlinde çekin aslı bu mercilere gönderilir...."

Talep tarihi itibariyle yürürlükte olan 5941 Sayılı Çek Kanunu'nun 3. maddesinin 6. fıkrası hükmü nedeniyle , ihtiyati haciz isteyen alacaklının sunduğu ve banka tarafından yukarıdaki yasal düzenleme uyarınca aslına uygunluğu tasdik edilen çek fotokopisi ihtiyati haciz talebinde bulunmaya yeterli olup, mahkemece,

sunulan tasdikli çek fotokopisinin sıhhatı yönünden tereddüt etmesi ve bu yönden gerek görmesi halinde de çek aslının alıkonulduğu iddia edilen ilgili banka şubesine yazı yazarak çek aslını istemesi ya da teyit ettirmesi suretiyle gelecek cevaba göre ve yine gerek görmesi halinde ihtiyati haciz kararı yönünden İİK 258/2 md uyarınca mahkeme iki tarafı dinleyip dinlememekte serbest olduğundan ihtiyati haciz isteminin takdiren duruşmalı inceleme yapmak suretiyle de sözkonusu ihtiyati haciz talebinin değerlendirilmesi ve sonucuna göre,

bankanın kısmi ödeme tutarı dışında kalan alacak miktarı yönünden olmak üzere ve taleple bağlılık kuralı uyarınca sözkonusu miktar yönünden ihtiyati haciz talebin kabulü gerekirken eksik inceleme ve değerlendirme ile ihtiyati haciz talebinin reddine karar verilmiş olması usul ve yasaya aykırı olmuştur.

(Yargıtay 19.HD 2010/2897 E,2010/3722 K ) Açıklanan nedenlerle ve yukarıda belirtilen gerekçelerle ihtiyati haciz talep eden vekilinin istinafı yerinde görüldüğünden, HMK'nın 353/1-a.6. maddesi gereğince kararın kaldırılarak ihtiyati haciz talebinin yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren mahkemeye geri gönderilmesine dair aşağıdaki hüküm kurulmuştur.