Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi E.2026/913 K.2026/1079

Kayseri 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 27/01/2026 tarih ve 2024/639 Esas 2026/84 Karar sayılı ilamına karşı ,davalı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine dosya dairemize gelmekle dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı şirketin, müvekkili şirket aleyhine Kayseri Genel İcra Dairesi'nin ...

Esas sayılı dosyası ile icra takibi başlattığını ve ödeme talebinin müvekkilinin UETS adresine tebliğ edildiğini, müvekkili şirket tarafından süresi içinde itiraz edilemediğini ve takibin kesinleştiğini, davalı şirketin haciz işlemi tesis ettiğini ve müvekkiline ait iş yerinde çok sayıda mal varlığının muhafaza altına alındığını beyanla öncelikle teminatsız olarak veya uygun görülecek bir miktarla icra takibinin durdurulması için ihtiyati tedbir talebinin kabulüne, aksi taktirde yüzde on beş teminatla paranın alacaklıya ödenmemesine yönelik ihtiyati tedbir talebinin kabulüne, müvekkilin borçlu olmadığının tespiti ile Kayseri İcra Dairesi ...

E. Sayılı. sayılı icra takibinin iptaline ve kötü niyetli ve ağır kusurlu olunması sebebiyle de davalı tarafın takip konusu alacağın %20’sinden aşağı olmamak üzere tazminata hükmedilmesine, vekalet ücreti ile yargılama masraflarının davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

DAVALI VEKİLİ'NİN İLK DERECE MAHKEMESİNE SUNMUŞ OLDUĞU CEVAP DİLEKÇESİNDEN ÖZETLE: Davacı tarafından çek karşılığı anlaşılan malların müvekkiline teslim edilmediğini, icra takibine konu çeklerin bedelsiz kaldığını beyanla haksız ve kötü niyetli açılan davanın reddine, yargılama gideri ve avukatlık ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

İlk derece mahkemesi tarafından yapılan yargılama sonucunda "... kambiyo senetleri (çekler) kural olarak "illetten mücerret" (sebepten bağımsız) borç ikrarı içerse de, taraflar arasında temel ilişkiye dayalı bir uyuşmazlık bulunmaktadır. Davalı taraf, çeklerin bir ticari ilişki/mal satışı karşılığında verildiğini savunmuştur. Davacı ise bu çeklerin ödeme amacıyla verildiğini iddia etmiştir. Çek bir ödeme aracıdır. TBK m 207/2 gereğince asıl olan peşin satıştır.

Buna göre davalının teslim almadığını iddia ettiği malları teslim aldığının kabulü gerekir. Dava konusu çekleri avans olarak verdiğini, çekler bedeli kadar mal ve hizmet almadığını iddia eden davalının bu iddialarını yazılı delille ispat etmesi gerekir.

Davalıya cevap dilekçesinde yemine deliline dayandığı hatırlatılarak yemin teklif etmek üzere süre verilmiş ve davalı taraf yemin metnini sunmamıştır.Tüm bu hususlar dikkate alınarak davanın kabulüne karar vermek gerekmiş ve hüküm kurulmuştur.1-Davacıın Kayseri Genel İcra Dairesi'nin ... esas sayılı dosyasından dolayı borçlu olmadığının tespitine..." dair karar verilmiştir.

İş bu kararı davalı vekili süresinde istinaf etmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı vekilinin istinaf başvuru dilekçesinden özetle; ispat yükü kurgusu ve delil değerlendirmesinin hatalı olduğunu, davacı tarafın çeklerin avans olarak verildiğini ikrar ederek çekin hukuki vasfını talil ettiğini, ve ispat yükünün davacı üzerine geçtiğini, mahkeme tarafından TBK M 207/2 ye dayalı teslim alınmış sayılır şekilde gerekçesinin somut olaya hatalı uygulandığını, dosya kapsamında alınan bilirikşi raporu ile tespit edilen ticari defter kayıtları kararın aksini ispat etiğini, davacı tarafın ticari defterlerinde çek girişinin görülmemesi ve davalı lehine doğuracağı sonuçların tartışılmadan hüküm kurulduğunu,

yemin deliline ilişkin ara karar ve yemin teklif edilmemesi olgusuna yüklenen anlamın hukuka aykırı olduğunu, bu durumun aleyhe delil değerlendirilmesi dönüştürülmüş olduğunu, kabulünün mümkün olmadığını, mahkemece davacı ikrarı / iddia değişikliği mahiyetindeki beyanları gereği gibi tartışılmadığını, verilen kararın eksik incelemeye dayandığını, tüm bu nedenlerle istinaf kanun yoluna başvurularının kabulü ile yerel mahkeme kararının kaldırılmasını, haksız ve mesnetsiz davanın reddini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.

HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

Dava, çeklere dayalı icra takibinde borçlu olunmadığının tespiti istemine ilişkindir. İstinaf incelemesine konu olayda mahkemece, çekin bir ödeme aracı olduğu aksi kanıtlanmadığı sürece çekin mevcut bir borcun ifasına yönelik olarak verildiğinin kabulünün gerekeceği, somut olayda ispat yükünün davalıda olduğu ve davalının işbu çekler yönünden savunmasını yazılı delillerle/belgelerle ispatlayamadığı gerekçesiyle davanın kabulüne karar verildiği görülmüştür.

Dava konusu olayda davalı taraf takibe konu çekin ileride teslim edilecek mal karşılığı teslim edildiğini savunmuştur.

Davacı taraf her ne kadar dava dilekçesinde çekin ödeme aracı olduğu ve taraflar arasındaki ticari alış verişin karşılığı olarak verildiği iddiasında bulunmuş ise de 11.10.2024 tarihli cevaba cevap dilekçesinde takibe konu çeklerin davalı ile aralarındaki muhtelif ticari ilişkiler nedeniyle ön ödeme olarak verildiğini beyan ederek çeklerin avans mahiyetinde olduğunu açıkça kabul/ ikrar etmiştir.

Dolayısıyla menfi tespit davalarında ispat yükü kural olarak alacaklı olan davalı tarafta olup çek bir ödeme vasıtası ise de davacı yan işbu beyanıyla (çekin veriliş nedenini değiştirerek) ispat yükünü üzerine aldığından dava/ takip konusu çeklerin teslim olunan mallar karşılığı verildiğini ispatla yükümlüdür.

Bu durumda; ilk derece mahkemesince somut olayda ispat külfetinin davacı da olduğu gözetilerek davacının takip dayanağı çeklerin teslim edilen mallar karşılığı verildiğini, davalı yanın malların teslim edilmediğine yönelik savunmasının gerçeği yansıtmadığını yasal kesin delillerle ispatlaması hususunda eksik delillerinin toplanması,

davacının işbu çekler yönünden iddialarını ispat edememesi halinde son olarak HMK'nın 225 vd.maddeleri gereğince yemin deliline dayanan davacıya yemin hakkı hatırlatılarak oluşacak sonuca göre karar verilmesi gerekirken yerinde olmayan gerekçeyle ve eksik inceleme ile davanın kabulüne karar verilmiş olması yerinde görülmemiş, açıklanan nedenlerle davalı vekilinin istinafının kabulü ile HMK'nın 353/1-a.6.maddesi gereğince ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak dosyanın kararı veren mahkemesine gönderilmesine dair aşağıdaki hüküm kurulmuştur.