Konya Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi E.2024/1308 K.2024/1837

Av. Y

DAVA

Tazminat (Sigorta Ödemesine Dayanan Rücuen)

İSTİNAF KARAR TARİHİ : 17/10/2024

İSTİNAF KARAR YAZIM TARİHİ : 21/10/2024

Yukarıda bilgileri yazılı mahkemece verilen karara ilişkin istinaf talebi üzerine mahkemece dosya istinaf incelemesi yapılmak üzere dairemize gönderildiğinden yapılan ön inceleme ve incelemeyle heyete tevdi olunan dosyanın gereği görüşülüp aşağıdaki karar verilmiştir.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili sunmuş olduğu dava dilekçesinde özetle. Konya ili, Seydişehir ilçesinde kurulu .... Alüminyum A.Ş. tesisinin enerji ihtiyacının karşılanması amacıyla,..... San. ve Tic. A.Ş. ile .... Alüminyum A.Ş. arasında imzalanan .... Güneş Elektrik Santrali Kurulum Sözleşmesi'ne istinaden montaj işi Müvekkili Sigorta Şirketi.....

Sigorta A.Ş.'nin ..... poliçe numaralı Montaj Bütün Riskler Sigorta Poliçesi ile sigortalandığını, üretimden kaynaklı arızalı redresör grupları, davalı-borçlu ..... Elektrik Elektronik Tic. Ltd.

Şti.'nden temin edildiğini,..... elektrik santralinin kurulumu esnasında, montajı tamamlanan TM6 ve TM8 olarak tanımlı trafo merkezlerindeki, UPS akü gruplarının şarj amaçlı kullanılan redresörlerde problem oluştuğunu redresörlerden koku geldiği, birinin kartının yandığı, şarj esnasında aşırı ısındıkları tespit edildiğini, Montaj işinin yüklenicisi....... Enerji San. ve Tic.

A.Ş. çalışanları ve Şantiye Şefi, arızalı redresör gruplarındaki problemlerin çözümü için Davalı-Borçlunun .... Elektrik Elektronik Tic. Ltd.

Şti. yetkilileri ile görüşmeler yaptığını, üretimden kaynaklı arızalı redresör gruplarındaki problem Davalı-Borçlu Şirket tarafından çözüme ulaştırılamadığını, davalı-borçlu tarafından üretilen redresör gruplarındaki arızaların devam etmesi sonucu arızalı redresörlerden kaynaklanan tolerans dışı ve kararsız gerilim kaynaklı olarak rölelere de zarar verdiğini, davalı-borçlu şirkete ait üretim hatalı redresörlerin ve hatalı redresörlerden kaynaklanan tolerans dışı ve kararsız gerilim kaynaklı olarak zarar vermiş olduğu rölelerin değişim ve montaj ücretleri olan toplam 21.847,50 USD,

..... poliçe numaralı montaj bütün riskler poliçe kapsamında müvekkili sigorta şirketi tarafından 14/06/2022 tarihinde dava dışı sigorta yaptırılan sigortalı şirkete ödediğini, müvekkili sigorta şirketi tarafından ödenen bedelin rücuen tahsili için davalı borçlu şirkete karşı Seydişehir İcra Müdürlüğünün 2.....

Esas sayılı dosyası ile icra takibi yapıldığını, davalı borçlu şirketin borcun ödenmesi konusunda zaman kazanmak amacıyla kötü niyetli olarak icra takibine ve icra dairesinin yetkisine haksız yere itiraz ettiğini, itiraz neticesinde İcra Müdürlüğü tarafından takibin durdurulmasına karar verildiğini, Tarafına Seydişehir Arabuluculuk Bürosuna başvuruda bulunulduğunu, 2..... numaralı arabuluculuk dosyasına, Davalı-Borçlu Şirket tarafından yetki itirazında bulunulduğunu, Seydişehir Sulh Hukuk Mahkemesi'nin 2...... esas, 2.... karar sayılı ilamı ile Davalı-Borçlu Şirketin yetki itirazı red edilerek,

6100 sayılı HMK 10. Maddesi gereğince işin yapıldığı yer olan Seydişehir'in yetkili olduğuna karar verildiğini, Davalı-Borçlunun Seydişehir İcra Müdürlüğünün 2..... esas sayılı takip dosyasına yapmış olduğu yetki itirazının kaldırılmasını icra takip dosyası ve işbu dava yönünden Seydişehir Mahkeme ve İcra Dairesinin yetkili olduğunu Davalı-Borçlunun Seydişehir İcra Müdürlüğünün 2.... esas sayılı takip dosyasına yapmış olduğu borca itirazının iptali ile takibin devamını, Davalı-Borçlunun haksız ve mesnetsiz olarak alacağın tahsilini geciktirmek amacıyla kötü niyetli olarak itiraz ettiğini,

asıl alacağın %20 oranında inkar tazminatının Davalı-Borçlu’dan tahsilini ve yargılama giderleri ile ücreti vekaletin Davalı-Borçlu’dan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davalı şirketin üretici firma olmayıp, dava konusu ürünleri dava dışı ..... Elektronik Enerji Savunma Sanayi Ve Ticaret Anonim Şirketi'nden tedarik ettiğini, dolayısıyla davacının iddialarının muhatabının davalı şirket olmadığını bu nedenle davanın davalı şirket yönünden husumet yokluğu nedeniyle reddini, mahkeme aksi kanaatteyse davanın .....

Elektronik Enerji Savunma Sanayi Ve Ticaret Anonim Şirketi'ne ihbarını talep ettiklerini, davalı şirketçe temin edilen ürünlerin iddia edildiği gibi arızalandığı hususunda resmi yollarla yapılmış herhangi bir tespit bulunmadığını, elektrik sisteminde meydana geldiği iddia edilen arızanın müvekkili şirket tarafından temin edilen ürünlerden mi kaynaklandığının belli olmadığını, ayrıca ürünler kullanım kılavuzunda belirtilen şartlarda kullanılmadığını ve kim tarafından hangi alet ve yöntemlerle söküldüğünün belli olmadığını,

bu nedenle iddia edilen arızanın kimden kaynaklandığı hususunda belirsizlik doğurmakta olduğunu sonrasında temin edilen ürünlerin de amperlerinin daha yüksek olması, davalı şirketten yanlış ürün temin edildiğini gösterdiğinden davacının taleplerinden davalı şirketin sorumlu tutulmasının mümkün olmadığı gibi nedenlerle davanın öncelikle usulden reddini, davanın davalı şirket yönünden husumet yokluğu nedeniyle reddini, mahkeme aksi kanaatteyse davanın .....

Elektronik Enerji Savunma Sanayi Ve Ticaret Anonim Şirketi'ne İhbarını, mahkeme aksi kanaatteyse davanın esastan reddini, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı yan üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ettiği görülmektedir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

İlk derece mahkemesinin kararı ile; "Dava, davacı sigorta şirketinin sigortalısı olan dava dışı ..... Enerji Sanayi ve Ticaret A.Ş. tarafından davalı .... Elektrik Elektronik LTD ŞTİ'den satın alınan ve kurulan redresörlerde üretim hatası olması nedeni ile rölelerde ve diğer elektronik ekipmanlarda oluşan hasarın ve montaj bedelinin rücuen tahsili talebi ile başlatılan takibe yapılan itirazın iptali istemine ilişkindir.

Davacı alacaklı tarafından Seydişehir İcra Müdürlüğünün ..... esas sayılı icra takip dosyası ile; davalı borçlu aleyhine başlatılan ilamsız takibe davalı borçlu vekili tarafından süresi içerisinde yetkiye, borca ve ferilere itirazda bulunmuştur.

Davacı sigorta şirketi halefiyet ilkesi uyarınca sigortalısı olan ..... Enerji Sanayi ve Ticaret A.Ş. 'nin yerine geçmektedir. Bu durumda tespit edilmesi gerekli olan husus dava dışı sigortalı ..... Enerji Sanayi ve Ticaret A.Ş. İle davalı .... Elektrik Elektronik LTD ŞTİ arasındaki hukuki ilişkinin mahiyetinin ne olduğu hususundadır. Dosya kapsamında mevcut bilgi ve belgelere göre davacı şirketin sigortalısı olan ..... Enerji Sanayi ve Ticaret A.Ş. Davalı şirketten güneş enerjisi santral yapımında kullanılmak üzere redresör satın almıştır. Bu hususta taraflar arasında ihtilaf bulunmamaktadır. Takibe dayanak olarak gösterilen hususta da buna ilişkin açık ibare yer almaktadır. Bu durumda icra dairesinin yetkisi satım sözleşmesinde uygulanan yetki kurallarına göre tespit edilecektir.

İtirazın iptali davalarında yetkili icra dairesinde takip yapılması dava şartı olup, öncelikle icra dairesinin yetkili olup olmadığının incelenmesi gerekir. Bu incelemede İİK'nun 50. maddesi yollamasıyla HMK’nın yetkiye ilişkin hükümleri uygulanacaktır.Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 6/1 maddesinde "Genel yetkili mahkeme davalı gerçek veya tüzel kişinin davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesidir...." hükmünün, aynı kanunun 10.maddesinde “Sözleşmeden doğan davalar, sözleşmenin ifa edileceği yer mahkemesinde de açılabilir.” hükmünün, sözleşmeden doğan para borçlarının ifa yerini düzenleyen TBK’nın 89/1 maddesinde "...taraflar arasında aksine bir anlaşma bulunmaması halinde, para borçları, alacaklının ödeme zamanındaki yerleşim yerinde ödenir..." hükmünün yer aldığı görülmektedir.

Somut olayda, icra dosyasına borçlu vekili tarafından süresinde sunulan itiraz dilekçesinde yetkili icra dairesinin Ankara İcra Dairesi olduğu belirtilerek itiraz edilmiştir. Bahse konu itirazda yetkili yer de belirtildiğinden itiraz geçerlidir. Satım sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklarda alacaklının yerleşim yeri veya sözleşmenin ifa yeri yetkilidir. Bu itibarla, davalının ikametgahı Ankara olduğundan ve para borçları alacaklının ödeme zamanındaki yerleşim yerinde ödeneceğinden davalı alacaklının da ikametgahı Ankara olduğundan Seydişehir İcra Dairesinin yetkisine yapılan itiraz yerindedir.

Yargıtayın yerleşik uygulamasına göre, takip borçlusu tarafından süresinde ve geçerli olarak icra dairesinin yetkisine itiraz edilmiş olması kaydıyla, itirazın iptali davasının görüldüğü Mahkemede öncelikle icra dairesinin yetkisi dava şartı olarak değerlendirilmeli; şayet icra dairesinin yetkisiz olduğu tespit edilirse yetkili icra dairesinde takip başlatmak dava ön şartı olduğundan davanın usulden reddine karar verilmelidir.

Taraflar arasındaki uyuşmazlıkta yetkili icra dairesi Ankara İcra Dairesi olduğu halde takibin Seydi,şehir İcra Dairesinde başlatılmış olması ve borçlunun geçerli şekilde yetki itirazında bulunmuş olması sebebiyle davanın dava ön şartı eksikliğinden usulden reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki hüküm tesis edilmiştir.

DAVANIN DAVA ÖN ŞARTI EKSİKLİĞİNDEN USULDEN REDDİNE" şeklinde hükmün kurulduğu anlaşılmıştır.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili sunduğu istinaf başvuru dilekçesinde özetle; davanın davacı yanın seçimine göre hem genel hem de özel yetkili mahkemede açılabileceğini, bir davada birden fazla genel ve özel yetkili mahkeme var ise, davacının bu mahkemelerden birisinde dava açma hususunda bir seçimlik hakka sahip olduğunu, davacı davasını genel ve özel yetkili mahkemelerden birinde açmaz ve yetkisiz bir mahkemede dava açar ise seçme hakkının davalı yana geçeceğini,

yerel mahkemenin sözleşmenin ifa yerinin yetkili olduğu hususunu kabul etmesine rağmen sözleşmenin ifa edildiği Seydişehir İcra Dairesinde yapılan icra takibine yönelik davalı yanın yetki itirazını haksız ve hukuksuz olarak kabul etmek suretiyle yanılgıya düştüğünü, tüm bu nedenlerle yerel mahkeme kararının istinaf incelemesi sonucunda kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 341 ve devamı maddeleri uyarınca ve özellikle istinaf incelemesinin kapsamının öngörüldüğü 355. maddeye göre re'sen gözetilecek kamu düzenine aykırılık halleri dışında istinaf incelemesi istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılır. Dava; Montaj Tüm Riskler Poliçesi kapsamında ödenen tazminatın tahsili için başlatılan ilamsız icra takibine yönelik davalı itirazının iptali istemine ilişkindir.

Davacı sigorta şirketi sigortalısına hasar bedelini ödemiş, TTK'nın 1472. maddesi gereğince sigortalısının haklarına halef olarak işbu takip ve davayı ikame etmiştir. Dolayısıyla sigortacının, sigorta poliçesinden doğmayıp da yasadan aldığı bir yetkiye dayanmak suretiyle ve haksız eylem nedeniyle alacaklı sigortalısı yerine geçerek hareket ettiği davada ( Yargıtay İçtihadı Birleştirme Genel Kurulu, E. 1939/37, K. 1944/9, T.

22.3.1944 ) TTK'nın 1472/1. maddesi kapsamında halefiyet prensibi gereğince, sigortalı ile zarar sorumlusu arasındaki ilişkiye göre yetkili icra dairesi ve mahkemesinin tayin edilmesi gerekir.

Bir başka deyişle, sigortalı ile zarar sorumlusu arasındaki uyuşmazlık halinde uygulanacak sözleşme hükümlerine göre sigortacının rücu kapsamında hangi yetkili icra dairesi ve mahkemede dava açabileceğinin tespiti gerekir. ( Işıl Ulaş, Uygulamalı Zarar Sigortaları Hukuku, 8. Bası, Ankara 2012, s. 255. )

Yukarıdaki açıklamalar ve yasal düzenlemeler doğrultusunda; ilk derece mahkemesince, İİK.'nun 50. maddesi uyarınca; öncelikle, icra dairesinin yetkisine yönelik itirazın, HMK'nın 164. maddesi hükmü uyarınca; ön sorun [hadise] olarak incelenmesi, hâsıl olacak duruma göre de, itiraz hakkında gerekçeli bir karar verilmesi gerekmektedir.

Bilindiği üzere; 2004 sayılı yasanın 50.maddesi ile 6100 sayılı HMK’nın 447/2.maddeleri atfınca, icra dairelerinin yetkisinin belirlenmesinde 6100 sayılı yasanın yetkiye ilişkin kuralları geçerlidir. Genel yetki kuralını düzenleyen HMK’nın 6.maddesine göre genel yetkili icra dairesi davalının yerleşim yeri icra dairesi olup, aynı yasanın 10.maddesi uyarınca sözleşmeden doğan uyuşmazlıklarda sözleşmenin ifa edileceği yer icra daireleri de yetkilidir. 6100 sayılı yasanın 7. Maddesine göre ise; borçlu birden fazla ise takip, bunlardan birinin yerleşim yeri icra dairesinde açılabilir. Ancak, takip sebebine göre kanunda, borçluların tamamı hakkında ortak yetkiyi taşıyan bir daire belirtilmişse, takip o yer icra dairesinde açılır.

Somut olayda; dava dışı sigortalı ile davalının taraf oldukları sözleşme nazara alındığında, 6100 sayılı HMK'nın 10. maddesi uyarınca sözleşmeden doğan davalarda sözleşmenin ifa edileceği yer mahkemesi de yetkili olduğundan ve anılan sözleşmenin ifa yeri mahkemenin yetki sınırları içerisinde kaldığından davacı tarafça yetkili mahkemede iş bu davanın açıldığı dahi göz önünde bulundurulmaksızın, karar verilmesi yerinde değildir.

Bu itibarla davacı vekilinin istinaf başvurularının açıklanan nedenlerden ötürü kabulü ile sair yönleri incelenmeyen ilk derece mahkemesi kararının 6100 sayılı HMK'nin 353/1-a-6 maddesi uyarınca kaldırılmasına dair aşağıdaki hükmün kurulmasına karar vermek gerekmiştir.