Konya Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi E.2024/1438 K.2024/1998

Yukarıda bilgileri yazılı mahkemece verilen karara ilişkin istinaf talebi üzerine mahkemece dosya istinaf incelemesi yapılmak üzere dairemize gönderildiğinden yapılan ön inceleme ve incelemeyle heyete tevdi olunan dosyanın gereği görüşülüp aşağıdaki karar verilmiştir.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekilinin mahkememize sunmuş olduğu dava dilekçesinde özetle. 18.06.2023 tarihinde Konya ili, Meram ilçesi, Meram Yeni Yol istikametinde sürücü ......... idaresindeki ......... plakalı aracın ......caddesinden kontrolsüz şekilde ......

Sokağa dönüşü esnasında müvekkilinin idaresinde seyretmekte olan ......... plakalı araç ile çarpışmaları sonucu maddi hasarlı trafik kazası meydana geldiğini, kaza ile birlikte müvekkiline ait ......... plakalı araçta maddi hasar meydana geldiğini, aracın değer kaybettiğini, müvekkilinin dava konusu kazada hiçbir kusuru ve kural ihlalinin bulunmadığını, söz konusu kazada Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi belgelerin de de karşı taraf dava dışı sürücüye %100 kusur verildiğini, kazaya neden olan dava dışı ......... plakalı araç sürücüsünün davalının sigortalısı olduğunu,

Karayolları Trafik Kanunu 97. Maddesine göre davalı sigorta şirketine iadeli taahhütlü başvuru yapıldığını, davalı tarafından 18.08.2023 tarihinde tebellüğ alındığını, arabuluculuk görüşmeleri sonucunda anlaşma sağlanamadığını, bu nedenlerle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, meydana gelen trafik kazası sebebiyle 6100 sayılı HMK madde 107 gereğince alacak miktarının tam olarak belirlenememesi sebebiyle şimdilik 100,00 TL değer kaybının kaza tarihi olan 18.06.2023 tarihinden itibaren işleyecek avans faiz oranı ile birlikte davalı sigorta şirketi tarafından poliçede belirtilen limitler dâhilinde tahsiline karar verilmesi,

arabuluculuk vekalet ücretine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalılara müştereken ve müteselsilen tahmiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekilinin mahkememize sunmuş olduğu cevap dilekçesinde özetle. İşbu davaya yetkili mahkemenin İstanbul .........

Mahkemeleri olduğunu, davacı taraf, araçta meydana gelen değer kaybı ve araç hasarı miktarının bilinemediğini ileri sürüldüğünü, ancak davadan önce yapılan başvuru sonrası hasar dosyası açıldığını, SBM tarafından eksper atandığını ve eskpertiz raporu hazırlandığını, işbu eksper raporuna göre davacıya 19.09.2023 tarihinde 4.824,00 TL değer kaybı tazminatı ödendiğini, bu halde tutarın davacı tarafından bilinebilir durumda olduğunu, HMK madde 107 gereği davanın '' belirsiz alacak davası'' olarak açılabilmesi için alacağın değerinin belirlenmesinin mümkün olmaması gerektiğini, işbu sebeple davanın usulden reddi gerektiğini,

müvekkili tarafından davacıya ödeme yapıldığını, davacının aracında meydana gelen hasara ilişkin açılan ......... numaralı hasar dosyasından aracın kasko sigortacısı olan .........

Sigorta A.Ş.'ye 50.781,86 TL ödeme yapıldığını, müvekkili tarafından davacının zararının karşılandığını, davanın kabulü anlamına gelmemek kaydıyla, müvekkilinin sorumluluğunun bakiye poliçe teminatı ile sınırlı olduğunu, müvekkili tarafından yapılan ödemenin düşülmesiyle birlikte bakiye teminat limitinin (7.914,64 TL) olduğunu, sigortalı araç sürücüsünün kusurunun davacı tarafından ispat edilmesi gerektiğini, teminatın tek, hasar görenlerin birden fazla olması durumunda Karayolları Trafik Kanunu 96. madde gereğince teminatın paylaştırılması gerektiğini, davacı vekilinin arabuluculuk vekalet ücreti talebinde bulunamayacağını,

haksız olarak açılan davanın usulden ve esastan reddini, davacının davasının ispatı halinde; müvekkilinin öncelikle ferilerden sorumlu tutulmaması, olmaz ise, asıl alacak, yargılama giderleri ve avukatlık ücreti açısından ayrı ayrı bakiye poliçe limiti ile sorumlu tutulmasını, faizin en erken dava tarihinden başlatılmasını, davanın reddedilen kısmı açısından yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin davacı tarafa tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

İlk derece mahkemesi gerekçeli kararında özetle; "Tüm dosya muhtevası birlikte değerlendirildiğinde; bilirkişi raporuna göre kazanın meydana gelmesinde dava dışı .........'in %100 kusurlu olduğu, davacının bir kusurunun bulunmadığı anlaşılmakla, davacının maddi tazminat talepleri kusur oranı, bedel artırım dilekçesi birlikte nazara alındığında; Dava konusu aracın değer kaybına ilişkin 35.176,00 TL'nin davalıdan 01/09/2023 temerrüt tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte, sigorta limitleri dahilinde tahsili ile davacıya verilmesine karar verilerek;

Davanın KABULÜ İLE,

Dava konusu aracın değer kaybına ilişkin 35.176,00 TL'nin davalıdan 01/09/2023 temerrüt tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte, sigorta limitleri dahilinde tahsili ile davacıya VERİLMESİNE," karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı vekili istinaf başvuru dilekçesinde; yerel mahkeme kararına dayanak bilirkişi raporunun rasyonel olmadığını, değer kaybı için çıkarılan tutarın fahiş olduğunu, raporun denetime elverişli olmadığını, aracın yalnızca ön tampon parçasının değiştiğini, değişen parçanın plastik olması sebebiyle değer kaybı oluşturmayacağını, davacının aracında meydana gelen değer kaybı için davadan önce ödeme yapıldığını, yapılan tutarın yeterli olduğunu,

yapılan ödeme ve buna dayanak sigorta bilgi ve gözetim merkezinin atadığı eksper tarafından atanan eksper raporu var iken davanın belirsiz alacak olarak ikame edilmesinde davacının hukuki yararının bulunmadığını, mahkeme kararının kaldırılmasını, davanın reddine karar verilmesini, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davacı tarafa tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 341 ve devamı maddeleri uyarınca ve özellikle istinaf incelemesinin kapsamının öngörüldüğü 355. maddeye göre re'sen gözetilecek kamu düzenine aykırılık halleri dışında istinaf incelemesi istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılır. Dava; maddi hasarlı trafik kazası nedeni ile araçtaki değer kaybı maddi tazminat istemine ilişkindir. Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları 14 Mayıs 2015 gün 29355 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanarak 01 Haziran 2015 tarihinde yürürlüğe girmiştir.

Genel Şart Kapsamındaki Teminat Türleri A-5.maddesinde, maddi zararlarında sigorta teminatı kapsamında olduğu belirtilmiş ve maddi zararın “Hak sahibinin kaza tarihi itibariyle bu genel şartta tanımlanan ve zarar gören araçta meydana gelen değer kaybı dahil doğrudan malları üzerindeki azalmadır. Sigortalının sorumlu olduğu araç kazalarında değer kaybı, talep edilmesi halinde ilgili branşta ruhsat sahibi sigorta eksperleri tarafından tespit edilir.

Değer kaybının tespiti bu Genel Şart ekinde yer alan esaslara göre yapılır.” Şeklindeki düzenleme ile trafik kazası sonucu zarar gören üçüncü kişiye ait araçta meydana gelen hasar bedeli ve değer kaybına ilişkin zararların, genel şartların ekindeki hesaplama yöntemine ilişkin çizelgeye göre eksper tarafından belirleneceği belirtilmiştir. Genel şartlar Ek-1 de değer kaybının belirlenmesine ilişkin çizelge ve teminatı dışında kalan bazı haller belirtilmiştir.

Taraflar arasındaki uyuşmazlık, sigorta sözleşmesinin ayrılmaz eki niteliğinde olan genel şartlarda yapılan düzenlemelerin zarar gören üçüncü şahıslar yönünden bağlayıcı olup olmadığı hususuna ilişkindir. Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununda 91 ila 101.maddeler arasında düzenlenmiştir. Motorlu bir aracın karayolunda işletilmesi sırasında bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına neden olması halinde, o aracın işletenin zarara uğrayan üçüncü kişilere karşı olan sorumluluğunu belirli limitlere kadar karşılamayı amaçlayan ve yasaca yapılması zorunlu kılınan sorumluluk sigortası türüdür.

Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası, (Trafik Sigortası) 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 91. Maddesinde. “İşletenlerin, bu Kanunun 85 inci maddesinin birinci fıkrasına göre olan sorumluluklarının karşılanmasını sağlamak üzere mali sorumluluk sigortası yaptırmaları zorunludur.” şeklinde belirtilmiştir.

Bu madde gereğince ZMSS yapılması yasal bir zorunluluk olmakla birlikte bu tür sigorta sözleşmeleri, sigorta ettiren ile sigortacı arasında karşılıklı ve birbirine uygun irade açıklamaları ile kurulur ve bir sigorta poliçesine bağlanır.Yoksa yasa gereği kendiliğinden oluşan bir sigorta türü değildir. (Işıl Ulaş Uygulamalı Sigorta Hukuk) "KTK'nın 93. maddesinde.

(Değişik:17/10/1996-4199/34 md) Zorunlu mali sorumluluk sigortası genel şartları, teminat tutarları ile tarife ve talimatları Hazine Müsteşarlığının bağlı bulunduğu Bakanlıkça tespit edilir ve Resmi Gazetede yayımlanır." hükmü mevcuttur.

Sigorta şirketlerinin sigorta sözleşmeleri kapsamındaki sorumlulukları sigorta poliçelerinin ayrılmaz parçası olan genel şartlarda düzenlenmiştir. Genel Şartlar: Başbakanlık Hazine Müsteşarlığı tarafından her sigorta branşı için hazırlanmış olan ve sigorta şirketlerinin bunun aksine hareket edemeyecekleri, teminatın kapsamı, istisna edilen haller, hasar prosedürü, sigortalının görev ve yükümlülükleri, anlaşmazlık halinde uygulanabilecek hükümler, prim ödemesi, rücu durumu gibi sigorta sözleşmesinin esaslarını belirten koşullardır.

Genel açıklamalar bu şekilde olmakla birlikte KTK'nun tazminatın azaltılması veya kaldırılması sonucunu doğuran haller: başlıklı 95.maddesinde “Sigorta sözleşmesinden veya sigorta sözleşmesine ilişkin kanun hükümlerinden doğan ve tazminat yükümlülüğünün kaldırılması veya miktarının azaltılması sonucunu doğuran haller zarar görene karşı ileri sürülemez.

Ödemede bulunan sigortacı, sigorta sözleşmesine ve bu sözleşmeye ilişkin kanun hükümlerine göre, tazminatın kaldırılmasını veya azaltılmasını sağlayabileceği oranda sigorta ettirene başvurabilir.” hükmüne göre. Karayolları Trafik Kanununda düzenlenmeyen, sigortacının zarar görenlere karşı ileri süremediği tazminatın kaldırılması veya miktarının azaltılmasını gerektiren hallerde, ancak sigortalısına rücu edebileceği düzenlenmiştir.

Yani sigorta şirketi KTK'nun da düzenlenmeyen teminat kapsamında olmayan halleri ve rücu koşullarının varlığını zarara uğrayan kişilere karşı ileri süremez, koşullarının varlığı halinde sigorta sözleşmesinin eki olan genel şartlarda düzenlenmiş teminat dışı haller ve rücu halleri mevcut ise sadece sigorta sözleşmesinin tarafı olan akidi sigortalıya rücu edebilir.

Trafik kazaları dayanağını 2918 sayılı KTK'dan alan haksız fiil niteliğinde olaylardır. Haksız fiiller meydana geldikleri anda hukuki sonuç doğurur ve zarara neden olanların zararı tazmin borcu haksız fiil tarihinde ortaya çıkar. Haksız fiilin unsuru olan zarar, zarar görenin malvarlığında rızası dışında meydana gelen azalma ile zarar verici fiil olmasa idi bulunacağı durum arasındaki farktır ve zarar haksız fiilin meydana gelmesi ile gerçekleşmiş sayılır.

Zarar verenin ve diğer sorumluların zararı tazmin yükümlülüğü herhangi bir ihbara ve ihtara gerek kalmaksızın olay tarihinde doğar. Haksız fiile bağlanan hukuki sonuçlar haksız fiil tarihi esas alınarak belirlenir ve bu nedenle haksız fiillerde olay tarihinde yürürlükte bulunan hukuk kuralları uygulanır. Başka bir deyişle zararın belirlenmesinde etken olan hususlarda olay tarihinde yürürlükte bulunan mevzuat hükümlerinin dikkate alınması gerekir.

Bu kapsamda Davalı vekilinin mahkemece aldırılan hasar raporundaki değer kaybına yönelik itirazlarının incelenmesinde.

6704 sayılı yasayla değişik 2918 sayılı KTK nun 90.maddesinde yer alan zorunlu mali sorumluluk sigortası kapsamındaki tazminatlar bu kanun ve bu kanun çerçevesinde hazırlanan genel şartlarda öngörülen usul ve esaslara tabi olan hükümlerinden YUKARIDA İZAH EDİLDİĞİ ÜZERE TARAFI OLMADIĞI ZMMS SÖZLEŞMESİNDEKİ ŞARTLARIN DAVACI AÇISINDAN BAĞLAYICI OLMAMASI VE ANAYASA MAHKEMESİNİN nin 09/10/2020 tarihli resmi gazetede yayınlanan 17/07/2020 tarihli ve 2019/40 esas 2019/40 sayılı kararına göre 6704 SAYILI KANUNUN 3.MADDESİYLE DEĞİŞTİRİLEN 90. MADDESİNİN BİRİNCİ CÜMLESİNDE YERALAN “VE BU KANUN ÇERÇEVESİNDE HAZIRLANAN GENEL ŞARTLARDA” İBARESİNİN VE

İKİNCİ CÜMLESİNDE YERALAN “VE GENEL ŞARTLARDA ’’ İBARESİNİN İPTAL EDİLMİŞ OLMASI SEBEBİYLE UYGULANMAYACAKTIR.

Yargıtay 17.HD'nin 2017/1230 E- 2018/2590 K sayılı 15/03/2018 tarihli kararında vurgulandığı gibi değer kaybının hesabında aracın modeli, markası, özellikleri, yapılan onarım işlemleri, kilometresi, olay tarihindeki yaşı, tarafların iddia ve savunmaları ve tüm dosya kapsamı değerlendirilerek kaza öncesi hasarsız ikinci el piyasa rayiç değeriyle kaza meydana geldikten ve tamir edildikten sonraki ikinci el piyasa rayiç değeri arasındaki farka göre değer kaybı zararının hesaplanması ilke olarak kabul edilmesine göre itiraz yersizdir. Davalı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b-1 maddesi gereği esas yönünden reddine dair aşağıdaki hükmün kurulmasına karar vermek gerekmiştir.