Konya Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi E.2024/2389 K.2025/155

Yukarıda bilgileri yazılı mahkemece verilen karara ilişkin istinaf talebi üzerine mahkemece dosya istinaf incelemesi yapılmak üzere dairemize gönderildiğinden yapılan ön inceleme ve incelemeyle heyete tevdi olunan dosyanın gereği görüşülüp aşağıdaki karar verilmiştir.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili 15.07.2021 tarihli dava dilekçesinde özetle; davacı ......., davalılar ......, ......., ....... Sigorta A.Ş., ve ....... Sigorta A.Ş. aleyhine cismani zarar nedeniyle maddi ve manevi tazminat talebinde bulunmaktadır. 19.04.2018 tarihinde davalı ......'ın kullandığı ve davalı .......'a ait olan aracın hatalı yön değiştirmesi sonucu meydana gelen trafik kazasında, davacı .......'in yüzünde ve sağ klavikulasında kırıklar oluşmuş ve ciddi şekilde yaralanmıştır.

Davalı aracın zorunlu trafik sigortası ....... Sigorta tarafından, genişletilmiş sigortası ise ....... Sigorta tarafından yapılmıştır. Ereğli.... Asliye Ceza Mahkemesi'nin ....... esas sayılı dosyasında davalı ......'ın cezalandırılmasına karar verilmiş, ancak belirlenen kusur oranı davacı tarafından kabul edilmemektedir ve yeniden bilirkişi incelemesi talep edilmektedir.

Davacı, geçimini üç tekerlekli bisikleti ile pazara mal götürüp satarak sağlamaktayken kaza nedeniyle çalışamamış ve kazanç kaybına uğramıştır. Ayrıca, belgelenmeyen tedavi masrafları ve bisikletinin hurdaya çıkması nedeniyle zarar görmüştür. Davacı, geçici iş göremezlik tazminatı olarak 3.000,00 TL, sürekli iş göremezlik tazminatı olarak 1.000,00 TL, tedavi masrafı bedeli olarak 500,00 TL olmak üzere toplamda 4.500,00 TL maddi tazminatın .......

Sigorta dışında kalan davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsilini, ayrıca 30.000,00 TL manevi tazminatın davalılar ......., ....... ve ....... Sigortadan müştereken ve müteselsilen tahsilini talep etmektedir. Davacı vekili, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davalılardan alınmasını istemektedir.

Davalı ....... vekili Avukat ......., 28.10.2021 tarihli cevap dilekçesinde; davacı .......'in açtığı davanın yetkisiz mahkemede açıldığı, yetkili mahkemenin İstanbul Anadolu Mahkemeleri olduğu ve bu nedenle davanın yetkisizlikten reddi gerektiği ileri sürülmüştür. Davacı tarafın delillerinin tebliğ edilmesi talep edilmiştir.

Davacının, müvekkil sigorta şirketine zorunlu olan başvuru şartını yerine getirmediği ve gerekli belgeleri sunmadığı, bu nedenle davanın usulden reddi gerektiği belirtilmiştir. Ceza dosyasının incelenerek uzlaştırma durumunun araştırılması ve mevcutsa davanın usulden reddedilmesi gerektiği ifade edilmiştir. Davacının maluliyet oranının İstanbul Adli Tıp Kurumu Üçüncü İhtisas Kurulundan rapor alınarak tespit edilmesi talep edilmiştir.

Trafik kazası sigorta genel şartlarına göre müvekkil şirketin sorumluluğunun poliçede yazılı limitlerle sınırlı olduğu belirtilmiştir. Tedavi giderlerinin SGK kapsamında olduğu ve müvekkil şirketin sorumluluğu olmadığı, bu nedenle davanın reddi gerektiği ifade edilmiştir. SGK tarafından davacıya herhangi bir ödeme yapılıp yapılmadığının tespit edilmesi istenmiştir. Faiz başlangıcının dava tarihi olarak kabul edilmesi gerektiği belirtilmiştir.

Davanın reddini, delillerin tebliğini, SGK tarafından bağlanan gelirlerin tespitini, kusur ve maluliyet oranının tespiti açısından en yakın adli tıp kurumundan rapor alınmasını, müvekkil şirketin sorumluluğunun poliçe limiti ile sınırlı tutulmasını, faizin dava tarihinden başlatılmasını ve yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacı tarafa yüklenmesini talep etmiştir.

Davalı ....... Sigorta A.Ş. vekili 02.11.2021 tarihli cevap dilekçesinde; ....... plakalı aracın genişletilmiş kasko poliçesi kapsamında sigortalı olduğunu ve manevi tazminat teminat limitinin 100.000 TL olduğunu belirtmiştir. Manevi tazminat takdirinin Yargıtay uygulamaları esas alınarak yapılması gerektiğini ifade etmiştir.

Davayı hiçbir şekilde kabul anlamına gelmemekle beraber, müşterek müteselsil sorumluluk çerçevesinde hüküm kurulmasını kabul etmediklerini, sigortalı araç sürücüsünün kusuru oranında sigorta şirketinin sorumluluğunun mevcut olduğunu belirtmiştir. Tazminat hesaplamasının aktüer sıfatına sahip bilirkişiler tarafından ZMMS Genel Şartlarına çerçevesinde yapılmasını talep etmiştir.

Kazazedenin gerekli güvenlik tedbirlerini almadan trafiği tehlikeye düşürmesi nedeniyle müterafik kusur araştırması yapılmasını istemiştir. Ceza yargılaması sırasında davacı tarafın uzlaşma bildirimlerinin dosyaya sunulmasını talep etmiştir. Davacının yargılama giderleri ve vekalet ücreti taleplerinin reddi gerektiğini, müvekkil şirketin dava açılmasına sebebiyet vermediğini ifade etmiştir.

Dosyada kusur tespiti için dosyanın Adli Tıp Kurumu Trafik İhtisas Dairesi’ne gönderilmesini, hesaplanan tazminattan müterafik kusur indirimi yapılmasını ve taraflar açısından yasal faize hükmedilmesini talep etmiştir. Aleyhimize hüküm kurulmaması halinde, yargılama masrafları ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesini istemiştir.

Davalı ...... vekili 25.11.2021 tarihli cevap dilekçesinde; davacı ......., davalılardan ......'ın kullandığı ve .......'a ait ....... plakalı aracıyla hatalı yön değiştirme yaparak üç tekerlekli bisiklete çarptığını ve maddi hasarlı, yaralamalı bir trafik kazası meydana geldiğini ileri sürmüştür. Kaza sonucunda davacının yüzünde ve sağ klavikulasında kırıklar oluştuğunu belirtmiştir. Davalı ....... hakkında Ereğli....

Asliye Ceza Mahkemesi'nde ceza davası açılmış ve davalı cezalandırılmıştır. Ancak, davalı taraf olayın oluşumunda herhangi bir kusurunun olmadığını ve kazanın davacının kendi hatası nedeniyle meydana geldiğini belirtmiştir. Davacının asli kusurlu olduğunu belirten trafik tespit tutanağı ve Adli Tıp Kurumu raporlarına dayanarak, davacının taleplerinin haksız ve kötü niyetli olduğunu ifade etmiştir.

Ayrıca, davacının tedavi giderleri ve manevi tazminat taleplerinin haksız olduğunu, davacının tedavi sürecinde gerekli raporları almadığını ve kendi kusuru nedeniyle zarar gördüğünü belirtmiştir. Arabuluculuk tutanağının eksik sunulması nedeniyle davanın usulden reddi gerektiğini ifade etmiştir. Sonuç olarak, davanın reddini ve yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacıya yükletilmesini talep etmiştir.

Davalı ....... vekili 30.11.2021 tarihli cevap dilekçesinde; davacı ....... tarafından açılan maddi ve manevi tazminat davasının Asliye Hukuk Mahkemesi'nin görev alanına girdiğini ve mahkemenizin görevsizlik kararı vererek davanın yetkili mahkemeye gönderilmesini talep etmiştir.

Trafik kazasının Ereğli ilçesi sınırlarında meydana geldiğini ve bu nedenle davanın yetkisiz mahkemede açıldığını, yetkisizlik kararı verilerek dosyanın Aksaray Asliye Hukuk Mahkemesi'ne gönderilmesini istemiştir. Müvekkilin aracı ....... A.Ş.'ye uzun süreli kiralanmış olduğundan, aracın işleteninin ....... A.Ş. olduğunu ve müvekkile karşı husumet yöneltilemeyeceğini belirtmiştir. Davanın zaman aşımı süresinin dolduğunu ve bu nedenle reddi gerektiğini ifade etmiştir.

Davalı, kazanın meydana gelmesinde müvekkile ait aracın sürücüsünün kusurunun olmadığını, kusurun tamamen davacıya ait olduğunu savunmuştur. Geçici iş göremezlik, sürekli iş göremezlik tazminatlarını ve belgelenemeyen tedavi masraflarını kabul etmediklerini, davacının tedavi masrafı olmadığını beyan ettiğini belirtmiştir.

Manevi tazminat talebinin haksız olduğunu, mahkemenin manevi tazminat şartlarını değerlendirirken olayın oluşu, tarafların kusuru ve ekonomik durumunu göz önüne alması gerektiğini ifade etmiştir. Davacının faiz talebini kabul etmediklerini, SGK'dan rücuya tabi ödeme yapılıp yapılmadığının sorulmasını istemiştir. Müvekkile ait aracın sigorta poliçeleri kapsamında sigortalı olduğunu ve doğacak tüm zararların sigorta şirketleri tarafından karşılanması gerektiğini belirtmiştir.

Sonuç olarak, davanın reddini ve yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacıya yükletilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

İlk derece mahkemesinin kararı ile; " Esas yönünden incelenen dosyada; toplanan deliller ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde, Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumlluluk Sigortası Genel Şartlarının, "Sigortanın Kapsamı" başlıklı A.1 maddesinde "sigortacının poliçede tamınlanan motorlu aracın işletilmesi sırasında bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına sebebiyet vermiş olmasından dolayı 2918 sayılı KTK ya göre işletene düşen hukuki sorumluluğu zorunlu sigorta limitlerine kadar temin edeceği... " öngörülmüştür.

Motorlu Kara Taşıtları İhtiyari Mali Sorumluluk Sigortası poliçede gösterilen aracın kullanılmasından doğan ve Karayolları Trafık Kanununa ve Umumi Hükümlere göre aracın işletenine terettüp eden hukuki sorumluluğu ve bu poliçe teminat kapsamında olmak şartıyla Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası hadlerinin üzerinde kalan kısmını, poliçede yazılı hadlere kadar temin eder.

Somut olayda meydana gelen trafik kazasında davalı sigorta şirketinin ZMMS sorumlusu olduğu aracın davacının sevk ve idaresindeki üç tekerlekli bisiklete çarpması nedeniyle davacının bedeninde zarar meydana geldiği ayrıca manevi zarara uğradığı anlaşılmaktadır. Meydana gelen zarar nedeni ile ZMMS ile güvence altında bulunan aracın sürücüsü ....... ve işleteni ....... ile ZMMS poliçesinden kaynaklı olarak davalı ....... sigorta şirketinin yine genişletilmiş sigorta (manevi teminatı dahil) kapsamında ....... sigortanın sorumluluğu söz konusudur.

Manevi tazminat davası bakımından yargılama sırasında davacı vekili zararının karşılanmış olduğu gerekçesiyle davalılar hakkındaki taleplerinden vazgeçtiğini beyan etmiştir. Bu durumda davacının davalılar ......, ....... ve ....... Sigorta A.Ş. aleyhine açtığı manevi tazminat davası ödeme nedeniyle konusuz kaldığından bu dava hakkında KARAR VERİLMESİNE YER olmadığına dair karar vermek gerekmiştir. Ancak yargılama gideri ve vekalet ücreti konusunda davanın açıldığı tarihteki durum nazara alınarak davalılar aleyhine hesaplama yapılmıştır.

Maddi tazminat talebi ise davalı ....... Sigorta ile davalılar ......, .......'a yöneltilmektedir. Dosyanın incelenmesinde dava açılmadan önce davalı ....... Sigortaya başvuru yapılmadığı anlaşılmaktadır. 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 97. Maddesinde yer alan "Zarar görenin, zorunlu mali sorumluluk sigortasında öngörülen sınırlar içinde dava yoluna gitmeden önce ilgili sigorta kuruluşuna yazılı başvuruda bulunması gerekir.

Sigorta kuruluşunun başvuru tarihinden itibaren en geç 15 gün içinde başvuruyu yazılı olarak cevaplamaması veya verilen cevabın talebi karşılamadığına ilişkin uyuşmazlık olması hâlinde, zarar gören dava açabilir veya 5684 sayılı Kanun çerçevesinde tahkime başvurabilir" şeklindeki hüküm doğrultusunda davacının mahkememizdeki davayı açmasından önce sigorta şirketine müracaat etmesi gereklidir. Bu durumda davalı .......

Sigorta aleyhine açılan maddi tazminat davası bakamından dava şartı gerçekleşmediğinden davanın reddine karar vermek ve aşağıdaki şekilde hüküm kurmak gerekmiştir. Diğer davalılar bakamından ise PMF1931 yaşam tablosuna göre hesaplanan zarar doğrultusunda davanın kısmen kabulüne karar vermek gerekmiş olup bu doğrultuda aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Her ne kadar davacı ....... vekilince aracın kargo şirketine uzun süreli kiralandığı yönünde beyanda bulunmuş ise de getirtilen kira sözleşmesinde sözleşme tarihinin 11/06/2018 olduğu, kaza tarihinin ise bu tarihten önceki bir tarih olan 19/06/2018 olduğu nazara alınarak bu yöndeki savunmaya itibar edilmemiş ayrıca davacının yaralanmasının gerek kol ve omuzda olması gerekse de kaza tespit tutanağında kaskın takılı olup olmadığı hususunun belirsiz olduğu şeklinde kayıt yer aldığından tazminatta müterafik kusur indirimi yapılmamıştır.

Davacının davalılar ......, ....... ve ....... Sigorta A.Ş. Aleyhine açtığı manevi tazminat davası ödeme nedeniyle konusuz kaldığından bu dava hakkında KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA,

Davacının davalı ....... Sigorta aleyhine açtığı davanın sigorta şirketine başvuru dava şartı yerine getirilmediğinden usulden reddine,

Davacının cismani zarar talepleri yönünden dava dilekçesi ve harç tamamlama dilekçesine bağlı kalınarak davasının kısmen kabulü ile;

Sürekli iş göremezlik süresinde uğradığı maddi zararı için TL, geçici iş göremezlik süresinde uğradığı maddi zararı için 980,15 TL ve tedavi giderinden doğan maddi zararı için 900,00 TL olmak üzere toplam: 104.641,58 TL maddi tazminatın kaza tarihi olan 19/04/2018 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılar ...... ve .......'tan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine" şeklinde hükmün kurulduğu anlaşılmıştır.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı .......

Sigorta A.Ş. vekili sunduğu istinaf başvuru dilekçesinde özetle; müvekkili şirket yönünden davanın feragat nedeniyle reddine karar verilmesi gerektiğini, müvekkili şirket yönünden fer'ilere hükmedilmesinin kabul edilemeyeceğini, konusuz kalma kararı verilse dahi fer'ilerin müvekkiline yüklenmesi gerektiğini, davacı ile ilgili yargılama esnasında sulh olunduğunu ve davacıya ödeme yapıldığını, bu nedenle bakiye alacak taleplerinin reddinin gerektiğini, işbu dosyada yapılan protokol aşamasında davacı ve davalı tarafın ödeme akabinde konu dosyadan feragat edeceğine ilişkin olarak şerh konulduğunu, davanın feragat nedeniyle reddinin gerektiğini,

davacı vekilince imzalanan ibranameye rağmen yargılamaya devam edilmesinin hukuka açıkça aykırı olduğunu, tüm bu nedenlerle istinaf taleplerinin kabulü ile yerel mahkeme kararının kaldırılarak müvekkili şirket tarafından davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 341 ve devamı maddeleri uyarınca ve özellikle istinaf incelemesinin kapsamının öngörüldüğü 355. maddeye göre re'sen gözetilecek kamu düzenine aykırılık halleri dışında istinaf incelemesi istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılır.

Dava, trafik kazasından kaynaklı cismani zararlar nedeniyle maddi ve manevi tazminat istemine ilişkin olup, mahkemece verilen karara karşı davalı ....... Sigorta A.Ş. Vekilince, haklarında feragat nedeniyle red kararı verilmesi gerektiği, yargılama giderlerinden ve vakalet ücretinden sorumlu tutulmalarının doğru olmadığı sebebine dayalı olarak istinaf isteminde bulunulmuştur.

Davacı ve davalı ....... Sigorta A.Ş. Arasında 22.11.2022 tarihli Sulh Protokolü ve İbraname düzenlenmiştir.

Davacı vekilince, 16.02.2024 tarihli yazılı beyan ile "davalı sigorta şirketine yapılan başvuru sonucunda, manevi tazminat hususunda anlaşmaya varılmıştır. Sigorta şirketi tarafından tarafımıza manevi tazminat olarak. 15.000,00 TL ödenmiştir. Bu ödeme nedeniyle davalılar hakkındaki manevi tazminat davamızdan vazgeçiyoruz". Şeklinde manevi tazminat talebine ilişkin davalarından Feragat edildiği bildirilmiştir.

Dosya kapsamı ve ibraname kapsamı incelendiğinde davanın ödeme nedeni ile konusuz kaldığı anlaşılmakla, davacının manevi tazminat istemi yönünden mahkemece "manevi tazminat davası konusuz kaldığından dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına" dair verilen kararda bir yanlışlık bulunmamaktadır.

HMK'nın 331/1.maddesi: "Davanın konusuz kalması sebebiyle davanın esası hakkında bir karar verilmesine gerek bulunmayan hâllerde, hâkim, davanın açıldığı tarihteki tarafların haklılık durumuna göre yargılama giderlerini takdir ve hükmeder." hükmü,

AAÜT'nin 6/1.maddesi: "Anlaşmazlık, davanın konusuz kalması, feragat, kabul, sulh veya herhangi bir nedenle; ön inceleme tutanağı imzalanıncaya kadar giderilirse, bu Tarife hükümleriyle belirlenen ücretlerin yarısına, ön inceleme tutanağı imzalandıktan sonra giderilirse tamamına hükmolunur. Bu madde yargı mercileri tarafından hesaplanan akdi avukatlık ücreti sözleşmelerinde uygulanmaz" hükmü düzenlenmiştir.

Davalı sigorta şirketi ile davacı arasında düzenlenen sulh protokolü ve ibraname belgesinde, davacıya 15.000,00 TL manevi tazminat ve dava vekalet ücretinin ödendiği belirtilmiştir. Sulhe ilişkin Makbuz ve İbraname başlıklı belge de yargılama giderleri yönünden bir hüküm bulunmamaktadır. Bu itibarla davalı sigorta şirketinin de kabulünde olan ve kendisi tarafından sunulan sulh protokolü çerçevesinde, davanın açıldığı tarihteki tarafların haklılık durumuna göre yargılama giderlerinin davalılara yüklenmesi, ancak manevi tazminata ilişkin talebin sulhen çözümlenmesi ve davacıya vekalet ücreti de ödenmiş olması nedeniyle, davacı lehine vekalet ücretine hükmedilmeyecektir.

Bu nedenle davalı ....... Sigorta A.Ş. vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, ancak mahkemece yapılan yanlışlık yeniden yargılamayı gerektirmediğinden HMK 353/1/b.2 maddesi gereğince esas hakkında yeniden hüküm kurularak, karar verilmesi gerektiği sonuç ve kanaatiyle aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.