Konya Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi E.2024/2631 K.2024/2465

2- VEKİLİ : Av. DAVA : Tazminat

İSTİNAF KARAR TARİHİ : 12/12/2024

İSTİNAF KARAR YAZIM TARİHİ : 13/12/2024

Yukarıda bilgileri yazılı mahkemece verilen karara ilişkin istinaf talebi üzerine mahkemece dosya istinaf incelemesi yapılmak üzere dairemize gönderildiğinden yapılan ön inceleme ve incelemeyle heyete tevdi olunan dosyanın gereği görüşülüp aşağıdaki karar verilmiştir.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; kaza tarihi olan 02/12/2022'de, ... plakalı araç, maliki ......'in sevk ve idaresinde olduğunu, ... plakalı araç ise davacı ....'a ait olup kaza tarihinde ....'un sevk ve idaresinde olduğunu, 02/12/2022 tarihinde saat 14.50 sıralarında sürücü ...... sevk ve idaresindeki ... plakalı araç ile yasal hız sınırlarının üzerinde kavşağa süratli bir şekilde kontrolsüz ve tedbirsiz bir şekilde Soycan Sokak ile Kavakönü Sokağın kesiştiği noktaya yaklaştığında kontrollü geçiş için hızını düşürmesi gerekirken hızını düşürmeden kavşağa girdiğini,

o sırada Soycan Sokak ile Kavakönü Sokağın kesiştiği noktadan kontrollü geçiş yapan .... sevk ve idaresindeki ... plakalı araca çarpması sonucunda söz konusu kaza meydana geldiğini, kaza sonrası davacının aracında meydana gelen maddi hasarlara davalı şahsın sebebiyet verdiğini, öncelikle hasara neden olan ... plaka sayılı arcın 3. Kişilere devri ve temlikinin önlenmesi için ihtiyati tedbir kararı verilmesini belirterek,

davanın kabulüne, araçta meydana gelen değer kaybı için fazlaya ilişkin haklarının saklı kalmak kaydı ile 250 TL (belirsiz alacak davası), aracın tamir masrafları (parça bedeleri vb.) ve işçilik bedelleri için fazlaya ilişkin haklarımız saklı kalmak kaydıyla şimdilik 50 TL (belirsiz alacak davası), aracın tamir süresince kullanılamaması nedeni ile meydana gelen zarar için fazlaya ilişkin haklarının saklı kalmak kaydıyla şimdilik 250 TL (belirsiz alacak davası) olmak üzere toplamda 550 TL'nin kaza tarihi itibariyle yasal faizi ile birlikte davalılardan alınarak davacıya ödenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı ... ..

Sigorta Şirketi vekili cevap dilekçesinde özetle; davaya konu kazaya karışan ... plakalı araç davalı sigorta şirketi nezdinde .... numaralı zorunlu mali mesuliyet Sigorta Poliçesi ile sigortalı olduğunu, davacı vekiline hasar aşamasında 17.05.2023 tarihinde 100.000 TL değer kaybı ödemesi yapıldığını, yapılan ödeme ile kaza tarihinde geçerli poliçe limitinin tümenmiş olduğunu ve davalı sigorta şirketinin sorumluluğunun tamamen sona erdiğini, zamanaşımı defilerinin bulunduğunu, araç mahrumiyet bedeli, aracın işletilememesinden doğan kazanç kayıpları gibi yansıma zararlar ZMMS teminatı dışında olduğunu,

ZMMS Genel Şartları'nın A.6/k maddesinde "Gelir kaybı, kâr kaybı, iş durması ve kira mahrumiyeti gibi zarar verici olguya bağlı olarak oluşan yansıma veya dolaylı zararlar nedeniyle yöneltilecek tazminat talepleri"nin ZMMS teminatı dışında olduğunun açıkça belirtilmiş olduğundan söz konusu taleplerin reddi gerektiğini, hiçbir surette kabul anlamına gelmemek ve itirazlarının baki kalmak üzere;

davacı yanın aracınında değer kaybı hesaplaması olay tarihinde geçerli Karayolları Motorlu Araçlar ZMMS Genel Şartlar ve Ek-1 Değer Kaybı Tazmiat Hesaplanması gereği burada belirtilen formüller dikkate alınması gerektiğini belirterek davanın usulden ve esastan reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ...... vekili cevap dilekçesinde özetle; davalı 02.12.2022 tarihinde Kavakönü Sokak'ta ... plakalı aracı ile ilerleyip kavşağa yaklaştığı esnada yavaşlamış ve gelen olmadığını gördüğü için kontrollü şekilde geçiş için kavşağa girdiğini, bu esnada ... plakalı araç Soycan Sokak yönünden hızlı bir şekilde kavşağa girdiğini, girerken yolu kontrol etmediğini, davacıya ait aracın çıkmış olduğu sokakta yol kenarları duvarlar ile çevrili olduğunu ve sürücünün yolu kontrol etmek için aracın burnunu çıkarıp durması ve müsaitlik durumuna göre tekrar hareket ederek geçiş yapması gerektiğini,

araç sürücüsü ....'un tali denebilecek bir yoldan çıkış yaptığını, koltrolsüz ve acemice davrandığını, araç sürücüsü ....'un kazanın meydana gelmesinde %100 kusurlu olduğunu, geçerli bir kaza tespit tutanağının mevcut olmadığını, kaza nedeniyle davacıya ait aracın esaslı parçalarında değişen ve boyanan parça bulunmadığından herhangi bir değer kaybı oluştuğunun kabulünün mümkün olmadığını, davalı şahsın kazanın oluşumunda kusursuz olduğunu, karşı taraf araç sürücüsünün %100 kusurlu olduğunu, davacının zararının sigorta şirketince giderildiğini, araçtan mahrum kalının zamana ilişkin zararın tazmininin mümkün olmadığını belirterek,

davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

İlk Derece Mahkemesince verilen kararda özetle. "Tüm dosya kapsamı üzerinden yapılan değerlendirmede.

02/12/2022 tarihinde .... plakalı araç ile ... plakalı araç aracın karıştığı trafik kazası nedeniyle davacının maddi tazminat talebinde bulunduğu, Mahkememizce hükme esas alınan 28/01/20214 tarihli kusura ilişkin bilirkişi raporunda .... plaka sayılı araç sürücüsünün %75, ... plakalı otomobil sürücüsünün %25 oranında kusurlu olduğunun belirtildiği, 30/05/2024 tarihli bilirkişi raporunda kaza nedeniyle davacının aracındaki hasar miktarının kusur oranına göre 140.174,27 TL, bakiye değer kaybının 57.500 TL, araç mahrumiyet kaybının 28.125 TL olacağının belirtildiği anlaşılmak, davacı vekilinin ıslah dilekçesi de dikkate alınarak,

davanın kabulüne karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur." şeklinde davacının davasının kabulü ile; davacının araç mahrumiyetinden kaynaklanan maddi tazminat davası nedeniyle 28.125,00 TL, hasar tazminatından kaynaklanan maddi tazminat davası nedeniyle 140.174,27 TL, değer kaybından kaynaklanan maddi tazminat davası nedeniyle 57.500,00 TL olmak üzere toplam 225.799,27 TL'nin davalı ......'den kaza tarihi olan 02/12/2022 tarihinden itibaren,

davalı sigorta şirketi yönünden (poliçe limiti ile sınırlı olmak üzere) temerrüt tarihi olan 18/05/2023 tarihinden başlamak şartıyla yasal faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen alınıp davacıya verilmesine, fazlaya dair talebin reddine, dair hükmün kurulduğu anlaşılmıştır.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı ... Sigorta Şirketi vekili sunduğu istinaf başvuru dilekçesinde özetle; dava konusu trafik kazasının meydana geldiği tarihteki poliçe limitinin 100.000,00 TL olduğunu, müvekkili şirket tarafından yapılan ödeme ile poliçe limitinin tüketildiğini, aracın mahrumiyet talebinin ZMMS teminat şartları dışında olduğunu, yerel mahkemece araç mahrumiyet taleplerinin kabulüne karar verilmesinin fahiş bir hatalı olduğunu, davacı vekili tarafından sunulan ıslah dilekçesinde araç mahrumiyet bedelinin yalnızca diğer davalı tarafından talep edildiğini beyan ederek Yerel Mahkemece verilen kararın ortadan kaldırılması ile davanın reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ...... vekili sunduğu istinaf başvuru dilekçesinde özetle; müvekkilinin kazanın meydana gelişinde kusursuz olduğunu, karşı tarafın sürücüsünün %100 kusurlu olduğunu, uyuşmazlığa konu olayda geçerli bir kaza tespit tutanağının mevcut olmadığını, bu nedenle dosyaya titizlikle yaklaşılması ve tüm iddiaların hassasiyetle değerlendirilmesi gerekirken eksik inceleme ile karar verildiğini, kazadan kaynaklı hasar bedelinin kasko kapsamında ödendiğini ve bu ödemelerin mahsup edilmediğini, kasko şirketi tarafından müvekkiline yöneltilen ilgili icra dosyasının celbedilmeden eksik inceleme ile karar verildiğini,

dosya kapsamında delillerinin toplanılmadığını ve ilgili yerlere müzekkerelerin yazılmadan karar verildiğini, yerel mahkeme kararında hükmedilen araç mahkumiyet bedelinin fahiş olduğunu, hükme esas olan bilirkişi raporunun hatalı olduğunu beyan ederek Yerel Mahkemece verilen kararın ortadan kaldırılması ile davanın reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 341 ve devamı maddeleri uyarınca ve özellikle istinaf incelemesinin kapsamının öngörüldüğü 355. maddeye göre re'sen gözetilecek kamu düzenine aykırılık halleri dışında istinaf incelemesi istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılır.

Kusura itiraz

Adli Trafik Bilirkişisi 28/01/2024 tarihli raporda sonuç olarak; ... plaka sayılı araç sürücüsünün %75, ... plakalı otomobil sürücüsünün %25 oranında kusurlu olduğu belirtilmesine ve raporun dosya kapsamına uygun olmasına göre itiraz yersizdir

Mükerrer ödemeye sebebiyet verildiği istinafı

Davacıya ait araç kasko kapsamındadır, kasko şirketi ...Sigorta tarafından 02.12.2022 tarihli kazaya istinaden davacıya hasar bedeli için ödeme yapmıştır. Ayrıca ...Sigorta tarafından yapılan ödemenin rücusu için müvekkile Konya .. İcra Dairesinin .... E. Sayılı icra dosyası ile takip yapılmıştır.

Davalıya yöneltilen söz konusu icra dosyasının celbi ile davacıya kasko şirketi tarafından yapılan ödemelerin ve hasar dosyasının istenilmesi ve varsa bu ödemelerin de hesaba dahil edilmesi gerekirken eksik incelemeyle yazılı şekilde karar verilmiş v davacının sebepsiz zenginleşmesine sebebiyet verilmesi yersizdir.

Yerel mahkemece yapılması gereken davaya konu edilen aracın hasar bedelinin kasko şirketi tarafından ödenip ödenmediği ve takibe konu olan alacağın neyden kaynaklandığı ve söz konusu kazadan kaynaklı hasar nedeniyle yapmış olup olmadığını tespiti ile ödeme yapılmış ise bu miktarın mahsubu ile sonucuna göre karar vermek olmalıdır.

Değer kaybına itiraz

Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları 14 Mayıs 2015 gün 29355 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanarak 01 Haziran 2015 tarihinde yürürlüğe girmiştir.

Genel Şart Kapsamındaki Teminat Türleri A-5.maddesinde, maddi zararlarında sigorta teminatı kapsamında olduğu belirtilmiş ve maddi zararın “Hak sahibinin kaza tarihi itibariyle bu genel şartta tanımlanan ve zarar gören araçta meydana gelen değer kaybı dahil doğrudan malları üzerindeki azalmadır. Sigortalının sorumlu olduğu araç kazalarında değer kaybı, talep edilmesi halinde ilgili branşta ruhsat sahibi sigorta eksperleri tarafından tespit edilir.

Değer kaybının tespiti bu Genel Şart ekinde yer alan esaslara göre yapılır.” Şeklindeki düzenleme ile trafik kazası sonucu zarar gören üçüncü kişiye ait araçta meydana gelen hasar bedeli ve değer kaybına ilişkin zararların, genel şartların ekindeki hesaplama yöntemine ilişkin çizelgeye göre eksper tarafından belirleneceği belirtilmiştir. Genel şartlar Ek-1 de değer kaybının belirlenmesine ilişkin çizelge ve teminatı dışında kalan bazı haller belirtilmiştir.

Taraflar arasındaki uyuşmazlık, sigorta sözleşmesinin ayrılmaz eki niteliğinde olan genel şartlarda yapılan düzenlemelerin zarar gören üçüncü şahıslar yönünden bağlayıcı olup olmadığı hususuna ilişkindir. Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununda 91 ila 101.maddeler arasında düzenlenmiştir. Motorlu bir aracın karayolunda işletilmesi sırasında bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına neden olması halinde, o aracın işletenin zarara uğrayan üçüncü kişilere karşı olan sorumluluğunu belirli limitlere kadar karşılamayı amaçlayan ve yasaca yapılması zorunlu kılınan sorumluluk sigortası türüdür.

Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası, (Trafik Sigortası) 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 91. Maddesinde. “İşletenlerin, bu Kanunun 85 inci maddesinin birinci fıkrasına göre olan sorumluluklarının karşılanmasını sağlamak üzere mali sorumluluk sigortası yaptırmaları zorunludur.” şeklinde belirtilmiştir.

Bu madde gereğince ZMSS yapılması yasal bir zorunluluk olmakla birlikte bu tür sigorta sözleşmeleri, sigorta ettiren ile sigortacı arasında karşılıklı ve birbirine uygun irade açıklamaları ile kurulur ve bir sigorta poliçesine bağlanır.Yoksa yasa gereği kendiliğinden oluşan bir sigorta türü değildir. (Işıl Ulaş Uygulamalı Sigorta Hukuk) "KTK'nın 93. maddesinde.

(Değişik:17/10/1996-4199/34 md) Zorunlu mali sorumluluk sigortası genel şartları, teminat tutarları ile tarife ve talimatları Hazine Müsteşarlığının bağlı bulunduğu Bakanlıkça tespit edilir ve Resmi Gazetede yayımlanır." hükmü mevcuttur.

Sigorta şirketlerinin sigorta sözleşmeleri kapsamındaki sorumlulukları sigorta poliçelerinin ayrılmaz parçası olan genel şartlarda düzenlenmiştir. Genel Şartlar: Başbakanlık Hazine Müsteşarlığı tarafından her sigorta branşı için hazırlanmış olan ve sigorta şirketlerinin bunun aksine hareket edemeyecekleri, teminatın kapsamı, istisna edilen haller, hasar prosedürü, sigortalının görev ve yükümlülükleri, anlaşmazlık halinde uygulanabilecek hükümler, prim ödemesi, rücu durumu gibi sigorta sözleşmesinin esaslarını belirten koşullardır.

Genel açıklamalar bu şekilde olmakla birlikte KTK'nun tazminatın azaltılması veya kaldırılması sonucunu doğuran haller: başlıklı 95.maddesinde “Sigorta sözleşmesinden veya sigorta sözleşmesine ilişkin kanun hükümlerinden doğan ve tazminat yükümlülüğünün kaldırılması veya miktarının azaltılması sonucunu doğuran haller zarar görene karşı ileri sürülemez.

Ödemede bulunan sigortacı, sigorta sözleşmesine ve bu sözleşmeye ilişkin kanun hükümlerine göre, tazminatın kaldırılmasını veya azaltılmasını sağlayabileceği oranda sigorta ettirene başvurabilir.” hükmüne göre. Karayolları Trafik Kanununda düzenlenmeyen, sigortacının zarar görenlere karşı ileri süremediği tazminatın kaldırılması veya miktarının azaltılmasını gerektiren hallerde, ancak sigortalısına rücu edebileceği düzenlenmiştir.

Yani sigorta şirketi KTK'nun da düzenlenmeyen teminat kapsamında olmayan halleri ve rücu koşullarının varlığını zarara uğrayan kişilere karşı ileri süremez, koşullarının varlığı halinde sigorta sözleşmesinin eki olan genel şartlarda düzenlenmiş teminat dışı haller ve rücu halleri mevcut ise sadece sigorta sözleşmesinin tarafı olan akidi sigortalıya rücu edebilir.

Trafik kazaları dayanağını 2918 sayılı KTK'dan alan haksız fiil niteliğinde olaylardır. Haksız fiiller meydana geldikleri anda hukuki sonuç doğurur ve zarara neden olanların zararı tazmin borcu haksız fiil tarihinde ortaya çıkar. Haksız fiilin unsuru olan zarar, zarar görenin malvarlığında rızası dışında meydana gelen azalma ile zarar verici fiil olmasa idi bulunacağı durum arasındaki farktır ve zarar haksız fiilin meydana gelmesi ile gerçekleşmiş sayılır.

Zarar verenin ve diğer sorumluların zararı tazmin yükümlülüğü herhangi bir ihbara ve ihtara gerek kalmaksızın olay tarihinde doğar. Haksız fiile bağlanan hukuki sonuçlar haksız fiil tarihi esas alınarak belirlenir ve bu nedenle haksız fiillerde olay tarihinde yürürlükte bulunan hukuk kuralları uygulanır. Başka bir deyişle zararın belirlenmesinde etken olan hususlarda olay tarihinde yürürlükte bulunan mevzuat hükümlerinin dikkate alınması gerekir.

Bu kapsamda Davalı vekilinin mahkemece aldırılan hasar raporundaki değer kaybına yönelik itirazlarının incelenmesinde.

6704 sayılı yasayla değişik 2918 sayılı KTK nun 90.maddesinde yer alan zorunlu mali sorumluluk sigortası kapsamındaki tazminatlar bu kanun ve bu kanun çerçevesinde hazırlanan genel şartlarda öngörülen usul ve esaslara tabi olan hükümlerinden YUKARIDA İZAH EDİLDİĞİ ÜZERE TARAFI OLMADIĞI ZMMS SÖZLEŞMESİNDEKİ ŞARTLARIN DAVACI AÇISINDAN BAĞLAYICI OLMAMASI VE ANAYASA MAHKEMESİNİN nin 09/10/2020 tarihli resmi gazetede yayınlanan 17/07/2020 tarihli ve 2019/40 esas 2019/40 sayılı kararına göre 6704 SAYILI KANUNUN 3.MADDESİYLE DEĞİŞTİRİLEN 90. MADDESİNİN BİRİNCİ CÜMLESİNDE YERALAN “VE BU KANUN ÇERÇEVESİNDE HAZIRLANAN GENEL ŞARTLARDA” İBARESİNİN VE

İKİNCİ CÜMLESİNDE YERALAN “VE GENEL ŞARTLARDA ’’ İBARESİNİN İPTAL EDİLMİŞ OLMASI SEBEBİYLE UYGULANMAYACAKTIR.

Yargıtay 17.HD'nin 2017/1230 E- 2018/2590 K sayılı 15/03/2018 tarihli kararında vurgulandığı gibi değer kaybının hesabında aracın modeli, markası, özellikleri, yapılan onarım işlemleri, kilometresi, olay tarihindeki yaşı, tarafların iddia ve savunmaları ve tüm dosya kapsamı değerlendirilerek kaza öncesi hasarsız ikinci el piyasa rayiç değeriyle kaza meydana geldikten ve tamir edildikten sonraki ikinci el piyasa rayiç değeri arasındaki farka göre değer kaybı zararının hesaplanması ilke olarak kabul edilmesine,hesaplamanın bu yönteme göre yapılmasınına göre itiraz yersizdir.

Araç hasar miktarına itiraz

Bilirkişinin araçta meydana gelen hasar bedelini, aracın 2. el piyasa değerini ve sovtaj bedelini kaza tarihini dikkate alarak hesaplamış ve mahkemece rapor hükme esas alınmıştır.

dava dosyası kapsamı, delil tespiti raporu, ekspertiz raporu ve fotoğraflar incelenerek aracın yaşı, modeli gibi özelliklerde dikkate alınarak meydana gelen hasar miktarına göre aracın pertinin mi, onarımının mı uygun ve ekonomik olduğu, onarımı uygunsa ayrıntılı şekilde hasar kalemleri ve bedeli, perti uygunsa aracın olay tarihindeki 2.el piyasa rayiç değeri ile sovtaj değerinin tesbiti ve tazminat miktarının saptanması doğru olup itiraz yersizdir.

Araç yokluk bedellerine ilişkin her iki tarafın istinafı

Mahkemece aldırılan bilirkişi raporunda dava konusu aracın mevcut hasarına göre tamir süresi belirlenerek, amortisman vs. gibi zorunlu giderler indirildikten sonra)ikame araç bedelinin (ulaşım gideri) tespitine yönelik rapora göre karar verilmesi yerindedir.itiraz yersizdir.

ANCAK

HUZURDAKİ DOSYAYA KONU TRAFİK KAZASININ MEYDANA GELDİĞİ TARİHTE ZMMS POLİÇE LİMİTİ 100.000,00-TL OLUP DAVALI SİGORTA ŞİRKETİNCE 17.05.2023 TARİHİNDE 100.000,00-TL DEĞER KAYBI ÖDEMESİ YAPILMIŞ OLUP TARAFINDAN YAPILAN ÖDEME İLE POLİÇE LİMİTİ TÜKETİLMİŞTİR.

Bu halde sigorta şirketi yönünden davanın tümden reddi gerekirken kabul kararı yanlıştır. Sigortanın istinafı yerindedir.

Yukarıda yapılan genel açıklamalar ışığında, istinafa konu ilk derece mahkemesinin dosyası incelendiğinde, yukarıda belirtilen ve esasa etki eden hususlarda delillerin eksik toplandığı anlaşılmakla, ilk derece mahkemesi kararının duruşma yapılmaksızın kaldırılması ve davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren mahkemeye iadesine dair aşağıdaki hükmün kurulmasına karar vermek gerekmiştir.