Konya Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi E.2026/615 K.2026/1071

Yukarıda bilgileri yazılı mahkemece verilen karara ilişkin istinaf talebi üzerine mahkemece dosya istinaf incelemesi yapılmak üzere dairemize gönderildiğinden yapılan ön inceleme ve incelemeyle heyete tevdi olunan dosyanın gereği görüşülüp aşağıdaki karar verilmiştir.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesinde özet olarak.

Davacının Konya ........'deki arazisi için davalı şirket nezdinde bitkisel ürün sigortası yaptırdığını, birinci zayilname de hasar sonrası 10/06/2024 tarihli ekspertiz çalışmasına dayanarak verim sigorta bedeli 465.849,47 TL ödeme yapıldığını, ikinci zayilnamede aynı ekspertiz raporuna dayanarak verimi düşürmek suretiyle 132.278,24 TL olarak zayilname düzenlediğini, davacıya bu değişiklik sonucu 84.261 TL ödeme yapıldığını, ayrıca ek prim ödenerek sigorta ettirilen sap kısmı için ödeme yapılmadığını, ikinci zayilnamenin hiçbir gerekçe gösterilmeden poliçe bitiş tarihinden sonra ve davacının onayı alınmadan düzenlendiğini,

müvekkilin arazisinin hemen bitişiğinde müvekkilin babasına ait arazide de davalı ........ tarafından ........ poliçe numarasıyla sigortalandığını, aynı tarihte meydana gelen hasar üzerine bildirim yapılmış ve eksper incelemesinde 648 kg/da verim olduğu tespit edildiği ve tazminat hesabının da buna göre belirlendiği, söz konusu arsada ekili ürünün müvekkilinin ürünüyle aynı cins olduğu,

zeyilnamelerin bu sebeple geçersiz olduğunu, aynı cins ürünler üzerinden yapılan tazminat ödemelerinin birbiriyle uyumsuz olduğunu bu nedenle dava açma gereği duyulduğunu, öncesinde arabuluculuk görüşmeleri yapıldığını ve sonuç alınamadığını, bu nedenle fazlaya ilişkin haklarının saklı kalması kaydıyla yapılacak bilirkişi incelemesi sonunda artırılmak üzere şimdilik 100 TL maddi zararın sigortaya başvuru tarihi olan 01/06/2024 tarihinden itibaren işleyecek otan ticari faizi ile birlikte davalın tahsilini, yargılama gideri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özet olarak.

Davacının aktif husumet ehliyetinin bulunmadığını, dava konusu poliçelerde meydana geldiği iddia edilen dolu hasarına ilişkin yapılan hasar ekspertiz çalışmalarında belirlenen %57 hasar oranı üzerinden 84.261,00 TL hasar ödemesi yapıldığını ve üründe o yıl hiç hasar meydana gelmeseydi dahi gerçek verimde düşüşler olduğunun tespit edildiğini, kabul manasına gelmemek üzere, mahkeme aksi kanaatte ise belirtilen poliçe, genel şartlar ve tarife talimatlar hükümleri doğrultusunda tazminat hesabı yapılmasını ve hesaplamada prim iadelerinin de mahsup edilmesi gerektiğini, açıklanan nedenlerle, davanın ........

Sigortaları Genel Şartları ile Tarife ve Talimatları uyarınca reddine karar verilmesini, aksi yönde kanaat halinde dosyanın ........ Alanında Uzman bir bilirkişiye tevdiini ve devamında davanın reddine karar verilmesini, sigortalı tarafından yapılan davaya ilişkin tüm harç, masraf ve vekalet ücretinin de sigortalı üzerine bırakılmasını talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

İlk derece mahkemesi gerekçeli kararında özetle. "Tüm dosya kapsamına ve hükme esas alınan mahkememizce aldırılan bilirkişi raporuna göre. Dava konusu ürünlerin sigorta kapsamında olduğu, dosya içerisindeki bilgi ve belgeler dikkate alındığında.

Davaya konu ........ parselde meydana gelen hasarların taraflar arasında yapılan sigorta poliçesinin teminatını kapsamında olduğu, davalı tarafından tanzim edilen zeyilnamenin uygun olmadığı, dain-i mürtehin Türkiye Cumhuriyeti ........ ......../ Konya Şubesi tarafından açılan davaya muvafakat edildiği, ........ Sigortası Genel Şartlar ile ........

Sigortası Tarife Ve Talimatlarına göre; dava konusu parsellerde oluşan zarar miktarı Muafiyet oranı olan % 8 olduğu buna göre ödenecek tazminat miktarının davalı tarafından yapılan ödeme düşüldükten sonra 213.401,00 TL olacağı değerlendirilmiştir.

........ Sigortası Genel Şartlarının B.7. maddesinde kesinleşmiş hasar miktarının en geç 30 gün içinde sigortalıya ödeneceği ve tazminatın her halükarda hasat tarihinden önce ödenmeyeceği düzenlenmesi nedeniyle faiz başlangıcının buna göre belirlenmesi gerekir. Davalı tarafından yapılan kısmı ödemenin 09.08.2024 tarihinde yapıldığı anlaşıldığından faiz başlangıç tarihi 10/09/2024 olarak belirlenmiş ve oluşan vicdani kanaatle; Davacının Davasının Kabulü İle; -213.401,00 TL alacağın temerrüt tarihi olan 10.09.2024 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte alınarak davacıya verilmesine," karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; açılan davanın husumet yönünden reddinin gerektiğini, dava konusu poliçelerde meydana geldiği iddia edilen dolu hasarına ilişkin yapılan hasar ekspertiz çalışmalarında belirlenen %57 hasar oranı üzerinden 84.261,00 TL hasar ödemesi yapıldığı ve gerçek verimde yaşanan verim düşüşü nedeniyle sigortalıya fazladan ödediği primin iade edildiğini, müvekkili kurumun sigortacı olduğunu, sigorta poliçesinde hem başvuran sigortalı hem de müvekkili kurum açısından bağlayıcı olduğunu, kabul anlamına gelmemek üzere hükmedilen faize ve türüne itiraz ettiklerini,

bilirkişi tarafından hazırlanan raporun itirazlarını gidermediğini, mevzuat kapsamında değerlendirme yapılmadığını ve hüküm kurmaya elverişsiz rapor üzerinden hüküm kurulduğunu, kararın kaldırılmasını, davanın reddini, yargılama gideri ve vekalet ücretinin karşı taraf üzerine yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 341 ve devamı maddeleri uyarınca ve özellikle istinaf incelemesinin kapsamının öngörüldüğü 355. maddeye göre re'sen gözetilecek kamu düzenine aykırılık halleri dışında istinaf incelemesi istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılır. Mahkemece verilen karar, davalı ........ tarafından istinaf edilmiştir. Dava, ........ ........ Sigorta Poliçesine dayalı tazminat istemine ilişkindir.

5363 sayılı ........ Kanunu ile üreticilerin bu kanunda belirtilen riskler nedeniyle uğrayacağı zararların tazmin edilmesi amacıyla ........ uygulamasına geçilmiştir. Kanunun tamamı değerlendirildiğinde ........ ile ilgili sistem, normal sigortalardan oldukça farklılıklar arz etmektedir. Özellikle yapılan ........ karşılığında sigorta şirketi tarafından sigorta ettirenlerden tahsil edilen primlerin tamamı ........ Havuzuna aktarılmaktadır.

Sigorta şirketlerinin tahsil edip de aktarmadığı primler bakımından havuzun primlerin aktarılması talebi, kamu alacağı niteliğinde kabul edilmiş, kamu alacaklarının tahsilini düzenleyen kanun hükümlerine tabi kılınmıştır. ........ düzenlemesinin asıl amacı, üreticilerin zararlarını karşılamak, uzun vadeli gelir istikrarına kavuşmalarını temin etmek, ekonomik ve sosyal bakımından toplumsal katkılar sağlamaktır.

Bu yönüyle kamu düzenini ilgilendiren sigorta türü olduğunu söylemek mümkündür.

Tarım sigortalarının işleyişinde temel unsur ........ Havuzudur. 5363 sayılı Kanunun 9 uncu maddesinde bu Havuzun işletilmesine ilişkin iş ve işlemlerin, Havuza katılan sigorta şirketlerinin eşit oranda pay sahibi olacağı anonim şirket statüsünde kurulacak şirket tarafından yürütüleceği hükme bağlanmıştır. Aynı hükümde tazminat ödemeleri dahil olmak üzere şirketin görevleri sayılmıştır. Anılan Kanunun 14 üncü maddesinde de sigorta şirketlerinin, tarım üreticileri ile tarım sigorta sözleşmelerini kendi adlarına akdedecekleri, prim ve risklerin tamamını Havuza devredecekleri ve sözleşmeleri Havuz tarafından belirlenen standart poliçeler üzerinden yapacakları düzenlenmiştir. Bu Kanun çerçevesinde Havuzu işletmek üzere ........ A.Ş. (........) kurulmuştur.

Somut olayda, tüm dosya kapsamındaki belgelere, poliçeye ve bilirkişi raporuna göre sigorta kapsamındaki ürünler, belirtilen tarihler arasında; dolu, fırtına, hortum, yangın, heyelan, deprem, sel ve su baskım, yaban domuzu ve taşıt çarpması gibi risklere karşı teminat altına alınmıştır.

28.05.2024 tarihinde Konya ili ........ ilçesinde meydana dolu hasarı sonrasında davacının tarlasındaki ürünlerin zarar gördüğü, bunun üzerine davacı ........'e hasar ihbarında bulunduğu ve bilahare 10.06.2024 tarihinde zarar gören ürünü incelemeye gelen ........ ekspertizlerinin tarlalardaki ürünlerin %57 zarar gördüğüne ve dekar başına verimin 28.05.2024 tarihinden itibaren 648 kg olduğuna dair “Kesin Ekspertiz Raporu” düzenlediği tespit edilmiştir.

Buna göre ;

"Konya İli, ........ İlçesi, Merkez-Kale mahallesi, ........ Parselde hasar olduğunun rapor edildiği ve davacıya bildirildiği, ancak daha sonra ........ tarafından 05.08.2024 tarihinde ikinci bir “Kesin Ekspertiz Raporu” oluşturulduğu ve 10.06.2024 tarihli ekspertiz çalışmasına istinaden poliçede yazılı dekar başına verimin 28.05.2024 tarihinden itibaren 184 kg ve sigorta bedelinin de 28.05.2024 tarihinden itibaren 132.278,24 TL olarak değiştirildiğinin bildirildiği dosya tetkikinden anlaşılmıştır.

........ A.Ş Genel Müdürlüğünün 04.10.2024 tarih ve ........ sayılı yazıları ekinde dosyaya sunulan 30.07.2024 tarihli TUTANAK (Açık Alan) Eksper Raporunda “Parselde yapılan çalışmada parsel genelinden alınan örnek sayımlarında yaklaşık olarak poliçe verimine uygun değerler olduğu için poliçe verimi kabul edilmiştir. Bu sayım resimlerinden yoğun verim olan yerlerden çekilenlerin dosyada mevcut olmadığı görülmüştür. Yollanan örnek sayımlarında ise verimin poliçe veriminin altında kaldığı aşikardır. Tarafımıza gönderilen resimlerde verim 184 kg tespit edilmiştir.” denilmektedir.

Mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporunda ise “ ........ tarafından, tanzim edilen Zeyilnamenin uygun olmadığı, davaya konu

parseldeki dekar başı verim miktarının 650,00 kg olduğu, davaya konu parselde meydana gelen hasar miktarının, 10.06.2024 tarihli kesin ekspertiz

raporuna göre %57 oranında olduğu” kanaatinde bulunulduğu belirtilerek zarar hesaplaması yapılmış, mahkemece de buna göre karar verilmiştir.

Dosyadaki tüm taraf beyan ve dilekçeleri, Meteoroloji, İlçe Tarım ve tüm ilgili kurumlardan gelen yazı cevapları, ilk ve sonraki ekspertiz ve hükme esas alınan bilirkişi raporu birlikte incelenip değerlendirildiğinde; davaya konu 28.05.2024 tarihinde Konya ili ........ ilçesinde davacının tarlasında gerçek verim miktarının ........

A.Ş Genel Müdürlüğünün 04.10.2024 tarih ve ........ sayılı yazıları ekinde dosyaya sunulan tüm evrak ve fotoğraflar yine 30.07.2024 tarihli tutanak, Konya ili, ........

İlçesi İlçe Tarım Müdürlüğü yazı cevapları, yine bitişik tarlaya ilişkin ........ poliçe numaralı hasar dosyası da getirtilip detaylı olarak irdelenerek gerçek verim miktarının tam olarak tespit edilmesi gerektiği, buna karşın olaya ilişkin olumlu ve olumsuz iki adet kesin ekspertiz raporunun bulunmasına karşın sigorta bilirkişisi dışında tek ziraat bilirkişiden alınan raporun anılan hususları içermeyip, ekspertiz raporları arasındaki çelişkileri de giderecek mahiyette olmadığı görüldüğünden,

........ tazminatları konusunda uzman iki ziraat ve ........ ........ konusunda uzman sigorta bilirkişisinden oluşturulacak uzman bilirkişi heyetinden ayrıntılı, gerekçeli, usul ve yasaya uygun, raporlar arasındaki çelişkileri de giderecek biçimde rapor alınarak sonucuna göre karar verilmesi gerekirken tek ziraat bilirkişinin ekspertiz raporu ile ters düşen, yetersiz ve anılan hususları tartışmayan raporu hükme esas alınarak karar verilmesi yerinde olmadığından davalının istinafının kabulü ile kararın kaldırılarak mahkemesine gönderilmesi gerekmiştir.