Konya Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi E.2023/1784 K.2025/211

G. KARAR YAZIM TARİHİ : 31/01/2025

İlk derece mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına yönelik davalı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuş ve dosya istinaf incelemesi yapılmak üzere dairemize gönderilmiş olmakla 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 353. maddesi uyarınca dosya incelendi.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili kooperatif ile karşı taraf arasında imzalanan bila tarihli sözleşme sözleşme ile müvekkilinin üzerine düşen edimi yerine getirmesine rağmen davalı tarafın sözleşme ile üzerine düşen edimi yerine getirmediğini, sözleşme bedelinin 55.000,00 TL olduğunu, anlaşma

gereğince 2007 model Nissan Navara aracın davalının gösterdiği kişiye teslim edildiğini, geri kalan 2.000,00 TL’de nakit olarak verildiğini, ancak davalı tarafın sözleşmede yapması gereken işlerden 9 adet çelik kapı, 12 adet balkon korkuluğu borulu, 4 adet merdiven korkuluğu borulu, 1 adet giriş kapısını (C60) yapmadığını, davalı tarafından müvekkili kooperatif aleyhine Konya.... İcra Müdürlüğü’nün ....... E. sayılı dosyası ile icra takibi başlatıldığını, bunun üzerine Konya.... Sulh Hukuk Mahkemesi’nin ....... D.İş Esas .... D.İş K.

sayılı dosyası ile delil tespiti yaptırıldığını, tespit dosyasında her

ne kadar merdiven korkuluğu, balkon korkuluğu, giriş kapısı ve çelik kapı yapılmış görünüyor

ise de; müvekkili kooperatifin üyelerinin mağdur olmaması için bu işleri başka bir firmaya

yaptırıldığını, buna dair faturaların sunulduğunu, yapılmayan veya mevcut olmayan imalat bedeli nazara alındığında müvekkili kooperatifin 41.300,00 TL borçlu olduğunun ortaya çıktığını, müvekkili kooperatif tarafından davalıya toplam bedeli 50.000,00 TL olan senetler verdiğini, davalının bu senetlerden 3 adet senedi yani 20.000,00 TL’yi tahsil ettiğini, diğer

senetlerin halen davalı yedinde olup, müvekkili kooperatife iade edilmediği gibi davalıya ödenip

ödenmediği bilinmediğini, bu durumda müvekkili kooperatifin 20.000 TL'lik ödeme dikkate alındığında

20.300,00 TL borçlu olduğunu ileri sürerek, fazlaya dair hakları saklı kalmak kaydıyla, müvekkili kooperatifin davalıya 55.000,00 TL borçlu

olmadığının tespitine, müvekkil kooperatifin davalıya 20.300,00 TL borçlu olduğunun tespitine, davalı yedinde olan ve ödenip ödenmediği bilinmeyen

11.02.2020 vade tarihli 7.500,00 TL bedelli, 11.03.2020 vade tarihli 7.500,00 TL bedelli, 11.04.2020 vade tarihli 7.500,00 TL bedelli, 11.05.2020 vade tarihli 7.500,00 TL bedelli senetlerin müvekkili kooperatife iadesine; işbu senetler davalı tarafından tahsil edilmiş ise müvekkili kooperatifin

davalıya borçlu olmadığının tespiti ile müvekkilinin fazladan ödediği 9.700,00 TL bedelin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiz ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; sözleşmeye göre davacı kooperatifin, bedel ödeme yükümlülüğünü hemen yerine getireceğinin kararlaştırıldığını, sözleşmenin kurulması ile birlikte müvekkilinin 15 gün içerisinde 48 adet plastik pencereyi ve 12 adet plastik balkon kapıyı taktığını, fakat davacı kooperatifin hiçbir ödeme yapmadığını ve aracı devretmediğini, müvekkilinin sözleşme kapsamındaki plastik pencere ve plastik balkonların tamamını taktığını, müvekkilinin davacı kooperatiften hiçbir ödeme almadığı için ortada taraflar arasında düzenlenmiş senetler olmadığını, davacı taraf temerrüte düştüğünden bedelin tamamının muaccel olduğunu savunarak, davanın reddini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

İlk Derece Mahkemesi tarafından yapılan yargılama sonunda;" Dava, menfi tespit ve istirdat istemlerinden ibarettir.

Dava dilekçesinin yeterince açık olmaması nedeniyle davacı vekilinde taleplerini açıklaması istenilmiş, davacı vekili 28/03/2022 tarihli dilekçesiyle davacının Konya.... İcra Müdürlüğü'nün ....... E sayılı takibi nedeniyle davalıya 55.000,00 TL tutarında borçlu olmadığının tespiti ile fazla ödenen 9.700,00 TL'nin istirdadını talep ettiklerini bildirmiştir.

Taraflar arasındaki ihtilaf; eser sözleşmesi niteliğine haiz olan taraflar arasında imzalanan sözleşmeye konu işin yapılıp yapılmadığı, ne kadarlık kısmının yapıldığı, davalının yapılan bu iş nedeniyle hak kazandığı iş bedelinin ne kadar olduğu, davacı tarafça bu işe istinaden ödeme yapılıp yapılmadığı, yapılmış ise fazla ödeme bulunup bulunmadığı, davacının Konya... İcra Müdürlüğü'nün ....... E sayılı takibi nedeniyle davalıya borçlu olup olmadığı ve varsa borçlu olmadığı tutarın ne kadar olduğu hususlarından ibarettir.

Konya.... İcra Müdürlüğü'nün ....... E sayılı takibinin 55.000,00 TL asıl alacak ve 1.125,62 TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 56.125,62 TL üzerinden başlatıldığı, takip dayanağı olarak ise ''10/09/2019 Diğer'' açıklamasının yapıldığı anlaşılmıştır.

6100 sayılı HMK'nın 222/2. maddesine göre; Ticari defterlerin, ticari davalarda delil olarak kabul edilebilmesi için, kanuna göre eksiksiz ve usulüne uygun olarak tutulmuş, açılış ve kapanış onayları yaptırılmış ve defter kayıtlarının birbirini doğrulamış olması şarttır.

6100 sayılı HMK'nın 222/3. maddesine göre; İkinci fıkrada belirtilen şartlara uygun olarak tutulan ticari defter kayıtlarının sahibi ve halefleri lehine delil olarak kabul edilebilmesi için, diğer tarafın aynı şartlara uygun olarak tutulmuş ticari defterlerindeki kayıtların bunlara aykırı olmaması veya diğer tarafın ticari defterlerini ibraz etmemesi yahut defter kayıtlarının aksinin senet veya diğer kesin delillerle ispatlanmamış olması gerekir.

Tarafların ticari defterleri üzerinde yapılan inceleme neticesinde tanzim edilen 14/07/2022 tarihli bilirkişi raporu ile, taraflara ait defterlerin usulüne uygun olarak tutulduğu, dava konusu senetlerin ticari defter ve kayıtlarında yazılı olmadığı ve yine taraflar arasındaki ilişkiye ilişkin herhangi bir kaydın bulunmadığı tespit edilmiştir.

Davalı vekili 30/01/2023 tarihli beyan dilekçesi ile sözleşmeye konu işlerden 48 adet pencerenin ve 12 adet plastik balkon kapısının davalı tarafından yapıldığı belirtilmiş, davacı vekilinin 23/06/2022 tarihli beyan dilekçesiyle davalının 48 adet pencere, 12 adet balkon kapısı ve 9 adet çelik kapı yaptığını belirtmesi karşısında, davalının sözleşmeye konu işlerden 48 adet pencereyi ve 12 adet plastik balkon kapısını imal ettiği kabul edilmiştir.

Sözleşmeye konu ücret götürü bedel olarak kararlaştırılmıştır. Bu kapsamda işin tamamlanma oranı bulunarak sözleşme bedeline uygulanması gerekir. 07/05/2023 tarihli bilirkişi ek raporu ile 48 adet pencere ve 12 adet balkon kapısı yapılma oranının %65,5 olduğu, bu orana isabet eden işlerin bedelinin ise 36.025,00 TL olduğu tespit edilmiştir.

Her ne kadar davacı tarafça sözleşme kapsamında yapılan işler nedeniyle ödeme yapıldığını iddia etmiş ise de bu iddianın ispatına elverişli bir delil ibraz edememiştir. Davacı, açıkça yemin deliline dayandığından kendisine yemin delili hatırlatılmış, davacının yemin teklifi uyarınca isticvabına karar verilen davalı taraf yapılan işler karşılığında herhangi bir ödeme almadıklarını ve ....... plaka sayılı aracında kendisine devredilmediğine dair yemin etmiştir. Bu kapsamda davacı ödeme iddiasını yemin delili ile de ispatlayamamıştır.

Tüm dosya kapsamı ve toplanan deliller bir bütün halinde değerlendirildiğinde; taraflar arasında eser sözleşmesi niteliğine haiz ticari ilişki bulunduğu, bu ticari ilişki kapsamında davalı tarafça bir takım imalatların yapılarak teslim edildiği, yapılan imalat bedelinin 36.025,00 TL olduğu, davalı tarafından başlatılan takibin ise 55.000,00 TL üzerinden başlatıldığı,

dolayısıyla davacının davaya konu icra takibi nedeniyle 55.000 - 36.025 = 18.975 TL tutarında davalıya borçlu olmadığının tespitinin gerektiği, davacı tarafça fazla ödeme iddiasının usulünce ispatlanamadığı sonucuna varıldığından davanın kısmen kabulüne karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur..." gerekçesiyle; davanın kısmen kabul kısmen reddi ile, Konya.... İcra Müdürlüğü'nün .......

E sayılı takibi nedeniyle davacının davalıya 18.975,00 TL (asıl alacak) tutarında borçlu olmadığının tespitine, fazlaya ilişkin menfi tespit istemi ile istirdat isteminin reddine karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; davacının bedel ödeme yükümlülüğünü yerine getirmediğini, bilirkişi raporunda sözleşmeye konu işlerden %65,5 kadarlık kısmının müvekkili tarafından yapıldığının tespit edildiğini, müvekkilinin gecikmeden işlere başladığını, işlerden büyük bir kısmını bitirdiğinde hala kendisine ödeme yapılmadığını görmesi ve davacı kooperatif tarafından herhangi bir ödeme yapılmayacağını fark etmesi üzerine işi bırakmak zorunda kaldığını, müvekkili tarafından davacı kooperatife Konya ....

Noterliği tarafından düzenlenen ....... yevmiye numaralı 16.12.2019 tarihli ihtarname gönderildiğini, ihtarname kapsamında müvekkilinin davacı kooperatife ödemelerini yapması için uyarıda bulunduğunu ve süre verdiğini, buna rağmen ihtarnamenin gereğinin yerine getirilmediğini, davacı kooperatifin temerrüde düştüğünü için sözleşme ilişkisi kapsamında müvekkiline karşı sözleşmenin tamamı yönünden borçlu durumda olduğunu belirterek, İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını ve davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

DELİLLERİN TARTIŞILMASI VE GEREKÇE

Dairemizce Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 355. maddesi kapsamında istinaf dilekçesinde belirtilen hususlarla sınırlı olmak üzere ve kamu düzenine ilişkin hususlar resen dikkate alınarak yapılan inceleme neticesinde;

Dava, eser sözleşmesinden kaynaklı iş bedeli alacağı için başlatılan takibe borçlu olunmadığının tespiti ile ödenen bedelin istirdatı istemine ilişkindir.

Taraflar arasında 6098 sayılı BK'nın 470 ve devamı maddelerinde düzenlenen eser sözleşmesi ilişkisi bulunmakta olup, iş sahibinin borcu iş bedelini ödemek (TBK'nın 479/1.md.), yüklenicinin borcu ise, eseri iş sahibinin amacına uygun, haklı menfaatlerini gözeterek, sadakat ve özenle ifa etmektir (TBK'nın 471/1.).

Sözleşmede iş bedeli toplam olarak kararlaştırıldığından götürü bedellidir. Götürü bedelli sözleşmelerde 6098 sayılı TBK’nın 480 ve devamı maddelerine göre yüklenici işi götürü bedelle yapmak zorundadır. Yargıtay'ın yerleşik uygulamalarında götürü bedelli işlerde işin tamamının yapılmamış olması halinde hakedilen bedelin; gerçekleştirilen imalâtın, işin tamamına göre fiziki oranının tespit ve bu oranın götürü bedele oranlanmak suretiyle hesaplanacağı kabul edilmektedir.

Yüklenicinin işe devam etmemesi ya da iş sahibince devam ettirilmemesi halinde yüklenici işi tamamlanmasa dahi gerçekleştirdiği kısmın bedelini iş sahibinden talep edebileceğinden, işin tamamlanan kısmının bedeli belirlenip davalıya yükleniciye ödenmesi ve iş sahibinin fazla yaptığı ödeme varsa ödeme miktarının iadesi gerekmektedir.

Somut olayda, taraflar arasında davacı tarafından yapılan inşaatın, 48 Adet Plastik Pencere, 12 Adet Plastik Balkon Kapısı, 9 Adet Çelik Kapı, 12 Adet Balkon Korkuluğu Borulu, 4 Adet Merdiven Korkuluğu Borulu, 1 Adet Giriş Kapısının (C60) davalı yüklenici tarafından yapılması ve karşılığında 55.000,00 TL ödeneceği ve anlaşma gereğince 53.000 TL bedel karşılığında 2007 model Nissan Navara aracın devredileceği ve geri kalan 2.000,00 TL’nin de nakit olarak verilmesi konusunda götürü bedelli sözleşme yapıldığı,

sözleşmeye konu işlerden 48 adet pencerenin ve 12 adet plastik balkon kapısının davalı yüklenici tarafından yapıldığının tarafların kabulünde olduğu anlaşılmıştır. Dosya kapsamında alınan 07/05/2023 tarihli bilirkişi ek raporu ile 48 adet pencere ve 12 adet balkon kapısı yapıldığından, yapılan işin toplam işe oranının %65,5 olduğu, bu orana isabet eden işlerin bedelinin ise 36.025,00 TL olduğu tespit edilmiştir.

Sözleşmede kararlaştırılan iş tamamlanmamış olsa dahi yüklenicinin işe devam etmemesi ya da iş sahibince devam ettirilmemesi halinde, yüklenici işi tamamlamamasına rağmen gerçekleştirdiği kısmın bedelini iş sahibinden talep edebilir. Davacı iş sahibi, yüklenici tarafından yapılan işin bedelinin ödendiğinin ispatlanayamamıştır.

Bu kapsamda davalı yüklenicinin talep edebileceği iş bedeli alacağının 36.025,00 TL olduğu, davalı tarafından başlatılan takibin ise 55.000,00 TL üzerinden başlatıldığı, dolayısıyla davacının davaya konu icra takibi nedeniyle 55.000 - 36.025 = 18.975 TL tutarında davalıya borçlu olmadığı, bu miktar üzerinde tespit hükmü kurulmasında hatalı bir yan bulunmadığı anlaşılmıştır.

Bu itibarla; ilk derece mahkemesi karar ve gerekçesi usul ve yasaya uygun olduğundan davalı vekilinin istinaf başvurusunun 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b-1. maddesi uyarınca reddine karar vermek gerekmiş, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.