Konya Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi E.2023/1689 K.2024/912

2-

İSTİNAF EDEN DAVALI 3-

VEKİLİ : Av

İSTİNAF EDEN ve

MÜDAHALE TALEP EDEN

VEKİLİ : Av.

DAVA

Tapu İptali ve Tescil

İSTİNAF KARARININ

KARAR TARİHİ : 06/05/2024

YAZIM TARİHİ : 08/05/2024

Taraflar arasında görülen davada Konya.. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas - ... Karar sayılı kararın Dairemizce incelenmesi davalı.....Ltd. Şti. Vekili, katılma yolu ile davacı vekili ile müdahale talep eden vekili tarafından istenmiş ve istinaf dilekçesinin süresi içerisinde verildiği anlaşılmış olmakla, dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten ve üye hakimin görüşleri alındıktan sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

DAVA

Davacı vekili, müvekkili ile davalı taraf arasında imzalanan 15.06.2021 tarihli trampa sözleşmesi doğrultusunda müvekkilinin devretmesi gereken taşınmaz villayı davalılara tapuda devir ve tescil işlemlerini yaptığını, müvekkilinin trampa sözleşmesi doğrultusunda yükümlülüklerini yerine getirmesine rağmen davalıların devir işlemi karşılığında yapması gereken taşınmaz devir ve bedel ödeme yükümlülüğünü yerine getirmemesi üzerine müvekkilinin sözleşmeye aykırılıktan dolayı tapunun kendine yeniden devredilmesini talep etmişse de davalıların taşınmazı iade etmekten kaçındığını, sebepsiz zenginleşme hükümlerinin meydana geldiğini ileri sürerek,

davalılar tarafından yapılan 2.986.000,00 TL ödemenin davalılara iade edilerek adi yazılı trampa sözleşmesinde kendine yüklenen yükümlülükleri yerine getirmeyip sebepsiz zenginleşen davalıların uhdesindeki Konya İli, Meram İlçesi, .... Mah.,....Ada, ... Parsel sayılı taşınmazın tapu kaydının iptaline ve taşınmazın müvekkili adına tapuya tesciline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalılar vekili, davanın görevsiz mahkemede açıldığını, husumet itirazlarının bulunduğunu, davacının eksik harç yatırdığını, davacının müvekkiliyle herhangi bir ortak iş yapmadığını, davacının, uzun zamandır ticari ilişkileri olduğunu belirttiği müvekkili şirkete ilişkin tek bir fatura veya müvekkili ile aynı iş kolunda çalıştığına dair tek bir ticari faaliyet belgesi sunamadığını, davacının davasını ispat etmesi gerektiğini savunarak, davanın reddini talep etmiştir. Asli müdahale talebinde bulunan ..... vekili, 14/06/2023 tarihli dilekçesi ile asli müdahale talep ettiklerini beyan etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece, "...Mahkememizce yapılan yargılama ve değerlendirmede; davacı şirket vekilince davalılar aleyhine açılan bu davada davaya konu edilen Konya İli Meram İlçesi .... Mahallesi.... Ada... Parsel sayılı taşınmazın tapusunun sebepsiz zenginleşme hükümleri gereğince eski malikine iadesi için tapu iptal ve tescil talebiyle dava açılmış olup; davalılar vekilince ilk olarak görev itirazında bulunularak; dosyanın görevli Konya Nöbetçi Asliye Hukuk Mahkemesi'ne gönderilmesi talep edilmiş ise de davacı ve davalılardan... Metal Ltd. Şti. tacir olup TTK 4. maddesi gereğince davaya bakmakla görevli mahkeme Asliye Ticaret Mahkemesi olduğundan bu itirazın reddine karar vermek gerekmiştir.

.... vekilince son celse dosyaya vekaletname sunulup, asli müdahale talep edilmiş ise de; HMK 65. maddesi gereğince asli müdahale ancak aynı mahkemede dava harçlarının tamamı yeniden yatırılmak suretiyle dava şeklinde yapılabileceğinden yasal şartlara haiz olmayan asli müdahale talebinin reddine karar vermek gerekmiştir.

Davacı vekilince davalılar aleyhine tapu iptal tescil talebiyle dava açılmış ise de; davacı tarafça ibraz edilen sözleşme ve belgelere göre; davacı ile davalılar arasında yazılı bir sözleşme bulunmadığı ve her ne kadar davaya konu taşınmazın sebepsiz zenginleşme hükümleri gereğince eski malikine iadesi talep edilmiş ise de; celbedilen tapu kayıtlarına göre davacı şirketin eski malikleri içinde hiçbir şekilde yer almadığı,

bu anlamda davacı şirketin aktif dava ehliyetine sahip olmadığı anlaşıldığından davacının davasının dava şartı yokluğundan usulden reddine ve dava nitelik olarak zorunlu arabuluculuğa tabi davalardan olmadığından davacı vekilinin 14.06.2023 tarihli talebi konusunda bir değerlendirme yapılmasına yer olmadığına..." gerekçesiyle, davanın aktif husumet yokluğundan usulden reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı .....Dönüşüm ve İnşaat San. Tic. Ltd. Şti. vekili, mahkeme kararının davacının aktif dava ehliyetine sahip olmadığı gerekçesiyle davayı reddetmesinin ve asli müdahale talebinin reddine karar verilmesinin hatalı olduğunu, ayrıca lehlerine maktu değil nispi vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiğini ileri sürerek, mahkeme kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

Katılma yoluyla istinaf eden davacı vekili, davalıların arabuluculuk görüşmesine yapılan tüm davetlere rağmen katılmadıklarını, bu nedenle davalılar lehine herhangi bir vekalet ücretine hükmedilmemesi ve yargılama giderlerinin de üzerlerinde bırakılması gerektiğini ileri sürerek, mahkeme kararının davalılar lehine hükmedilen vekalet ücreti yönünden kaldırılmasına ve davalı lehine vekalet ücretine hükmedilmemesine karar verilmesini talep etmiştir.

Asli müdahile talep eden vekili, müvekkilinin taraflar arasında imzalanan protokol doğrultusunda üzerine düşen edimleri yerine getirdiğini, dava konusu gayrimenkulün devri için bankaya borcu olan .... Turizm San. ve Tic. Ltd. Şti. adına muvafakat verdiğini, bu doğrultuda gayrimenkulün devrinin davalı ......Dönüşüm ve İnşaat San. Tic. Ltd.

Şti.'ye yapıldığını ancak, davalıların dava konusu gayrimenkulü devralmak amacıyla gayrimenkul üzerindeki yaklaşık 3.000.000,00 TL'lik ipotek borcunu ödediğini, bu gayrimenkule karşılık verilecek gayrimenkulün ....'e devretmediği gibi dava konusu gayrimenkulün devrinden sonra ödenmesi gereken 2.750.000,00 TL'nin de ödenmediğini, dava konusu gayrimenkul, her ne kadar banka tarafından davalı şirkete devredilmiş olsa da, davalı şirketin bu satış işlemine istinaden bankaya müvekkilinin yetkilisi olduğu şirketin ipotek borcu dışında herhangi bir ödeme yapmadığını, dolayısıyla devri yapan bankanın aslında malik değil,

teminat alan olarak gayrimenkulün bir süre sahibi olduğunu, gayrimenkul aslen müvekkiline ait olduğundan ve müvekkilinin dava konusu gayrimenkul üzerindeki aynı hak iddiası olduğundan, mahkemece müvekkilinin asli müdahale talebinin kabulünün gerektiğini ileri sürerek, mahkeme kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, tapu iptali ve tescil istemine ilişkindir.

İstinaf incelemesi HMK 355. madde gereğince istinaf dilekçesinde ileri sürülen sebeplerle ve re'sen kamu düzenine aykırılık yönünden sınırlı olarak yapılmıştır.

Mahkemece yapılan yargılama sonucunda davacı şirketin aktif dava ehliyetine sahip olmadığından davanın dava şartı yokluğundan usulden reddine karar verildiğinden bahisle davanın aktif husumet yokluğundan usulden reddine karar verilmiştir.

Öncelikle, taraf ehliyeti; davada taraf olabilme, usuli hukuki ilişkinin sujesi olabilme yeteneğidir. Medeni (maddî) hukuktaki medeni haklardan istifade (hak) ehliyetinin medeni usul hukukunda büründüğü şekil olan taraf ehliyetini haiz olup olunmadığı hususu 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’na (TMK) göre belirlenir. Buna göre medeni haklardan istifade ehliyeti bulunan her gerçek (TMK md. 8) ve tüzel (TMK md. 46) kişi davada taraf olabilme ehliyetine de sahiptir (HMK md. 50). Her gerçek kişi sağ doğmakla, yaşadığı sürece taraf ehliyetine sahip olur. Tüzel kişiliğin ve buna bağlı olarak taraf ehliyetinin ne zaman kazanılacağı ise maddi hukuk normlarıyla belirlenir. Gerçek veya tüzel kişiliği olmayan kuruluş yahut toplulukların taraf ehliyeti de bulunmamaktadır.

Dava ehliyeti ise; HMK’nın 51 inci maddesinde açıkça düzenlenmiş olup kişinin kendisi veya yetkili kılacağı bir temsilci aracılığı ile bir davayı takip etme ve usul işlemlerini yapma ehliyetini ifade eder. Dava ehliyeti, medeni (maddi) hukuktaki TMK’nın 9 uncu maddesinde düzenlenen medeni hakları kullanma (fiil) ehliyetinin usul hukukunda büründüğü şekil olarak anlaşılmalıdır. Buna göre; medeni hakları kullanma ehliyeti bulunan her gerçek ya da tüzel kişi dava ehliyetine sahip kabul edilmelidir.

Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 114/1-d maddesinde açıkça düzenlendiği üzere taraf ve dava ehliyeti dava şartlarındandır. Bu düzenlemeye göre husumet ya da başka bir anlatımla taraf sıfatı dava şartları arasında sayılmamıştır. Taraf sıfatının özelliği, tıpkı dava şartı gibi davanın esastan görülüp karara bağlanabilmesi için, varlığı ya da yokluğu hâkim tarafından davanın her aşamasında re’sen (kendiliğinden) gözetilen ve taraflarca noksanlığı davanın her aşamasında ileri sürülen nitelikte olmasıdır.

Taraf sıfatı, bir başka ifadeyle husumet ehliyeti, dava konusu hak ile kişiler arasındaki ilişkiyi ifade eder. Sıfat, maddi hukuk ilişkisinde tarafların o hak ile ilişkisinin olup olmadığının belirlenmesi anlamına gelir. Davacı sıfatı, dava konusu hakkın sahibini; davalı sıfatı ise dava konusu hakkın yükümlüsünü belirler. Uygulamada davacı sıfatı, aktif husumeti; davalı sıfatı da pasif husumeti karşılayacak şekilde değerlendirilmektedir. Dava konusu şey üzerinde kim ya da kimler hak sahibi ise, davayı bu kişi veya kişilerin açması ve kime karşı hukuki koruma isteniyorsa o kişi veya kişilere davanın yöneltilmesi gerekir. Bir kimsenin davacı veya davalı sıfatına sahip olup olmadığı tıpkı hakkın mevcut olup olmadığının belirlenmesinde olduğu gibi maddi hukuka göre tespit edilir.

Sıfat dava şartı değil, itirazdır. Zira bir kimsenin hak sahibi veya borçlu olup olmadığı ancak davanın esası incelendikten sonra tespit edilebilir ve bu durumda dava ret veya kabul ile sonuçlanır. Diğer bir ifadeyle bir davada taraflardan birinin, aktif ya da pasif husumet ehliyetinin (davacı veya davalı sıfatının) olmadığı belirlenirse, artık uyuşmazlığın esastan çözülmesine geçilmeden, davanın sıfat yokluğundan reddi gerekir. Sıfat, ileri sürülme zamanı yasa ile kabul edilen ilk itiraz ya da davalı tarafından ortaya konulması gereken def’i niteliğinde olmadığından, davanın her aşamasında ileri sürülmesi mümkün veya mahkemece re'sen nazara alınması gerekli hukuki bir durumdur (Hukuk Genel Kurulu'nun 02.11.2022 tarihli ve 2020/(15)6-609 Esas, 2022/1424 Karar sayılı kararı).

Ayrıca, 6100 sayılı HMK'nın 65. maddesinde asli müdahale düzenlenmiş olup, anılan maddede ''(1) Bir yargılamanın konusu olan hak veya şey üzerinde kısmen ya da tamamen hak iddia eden üçüncü kişi, hüküm verilinceye kadar bu durumu ileri sürerek, yargılamanın taraflarına karşı aynı mahkemede dava açabilir.

(2) Asli müdahale davası ile asıl yargılama birlikte yürütülür ve karara bağlanır.'' hükmü yer almaktadır.

Yukarıda yapılan açıklamalardan sonra somut olaya gelindiğinde ise. Husumet dava şartı değil itiraz olduğundan davanın dava şartı yokluğundan reddine karar verilmesi yerinde olmadığı gibi, asli müdahale talep eden vekili tarafından davacı yanında asli müdahale taleplerinin bulunduğu belirtilmek sureti ile dilekçe ibraz edildiği,

mahkemece aynı tarihli karar celsesinde yasal şartları bulunmayan asli müdahale talebinin reddine karar verildiği belirtilerek dosyanın karara çıkartıldığı anlaşılmakla, asli müdahale talebinde bulunan vekiline dilekçesini ibraz etmek ve gerekli harçları ikmal etmek üzere süre verilerek sonucuna göre işin esasının incelenmesi gerekirken yanılgılı değerlendirmeye dayalı yazılı şekilde hüküm tesisi yerinde görülmediğinden, asli müdahale talep eden vekili ile davalı şirket vekilinin istinaf istemlerinin kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının HMK'nın 353/1.a.6 maddesi uyarınca kaldırılmasına,

kararın kaldırılma sebebine göre davacı vekili ile davalı şirket vekilinin vekalet ücretine yönelik istinaf istemlerinin incelenmesine şimdilik yer olmadığına karar verilmesi gerektiği sonuç ve kanaatiyle aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Başkan Üye Üye Katip · e-imzalıdır e-imzalıdır e-imzalıdır e-imzalıdır