Konya Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi E.2023/248 K.2024/65

Davacı tarafından davalı aleyhine Konya . Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyası ile açılan menfi tespit davasında 26/12/2022 tarihinde tesis edilen davanın reddine ilişkin karara karşı davacının istinaf kanun yoluna başvurması üzerine, üye hakimin görüşleri alındıktan sonra dosya incelendiğinde;

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin Anamur'dan davalı üreticiden narenciye ürünleri satın alıp toptan satış yaptığını, davalıdan aldığı ürünlerin bedellerini peşin olarak ödediğini, davalıya borcu bulunmadığını, ancak davalı tarafından müvekkili borçlu gösterilerek 7 adet faturanın keşide edilip müvekkilin adresine gönderildiğini, müvekkilin 10/07/2018 tarihinde tebliği yapılan bu faturaları keşide edene böyle bir borcu olmadığını, bu faturalar karşılığında mal almadığını, kendisine ve şirketine böyle bir mal teslim edilmediğini belirterek 12/07/2019 tarihinde Doğanhisar Noterliğinin ....

Yevmiye numaralı iade yazısı ile faturaları iade ettiğini, ancak daha sonrasında davalı tarafından müvekkiline karşı Konya .. İcra Müdürlüğünün ..

E sayılı dosyası ile faturalara dayalı olarak takip yapıldığını, tarafların işleri dolayısıyla defter tuttuklarını, davalının iddia olunan faturalar karşılığı mal teslim edildiğine ilişkin irsaliyesi de bulunmadığını, zira böyle bir mal tesliminin olmadığını, arabuluculuğa başvurulduğunu ancak anlaşma sağlanamadığını belirterek; icra takibine konu 7 adet faturadan dolayı müvekkilinin davalıya 326.192,73 TL borcu olmadığının tespitine ve icra takibinin iptaline, %20 den aşağı olmamak üzere tazminatın davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkilinin davacıdan alacaklı olduğunu, alacağın tahsili için iyi niyetli olarak davacı aleyhinde Konya ...

İcra Müdürlüğü’nün ... esas sayılı dosyası ile takip başlatıldığını, takibin kesinleştiğini, ancak davacının yasal süresinden sonra yapmış olduğu itiraz üzerine Doğanhisar İcra Müdürlüğü tarafından itiraz dilekçesinin asıl icra dosyasına gönderildiğini, icra müdürlüğünce takibin durdurulmasına karar verilmesi üzerine açtıkları davada Konya .. İcra Hukuk Mahkemesinin ... Esas- ....

Karar sayılı kararı ile icra takibinin durdurulmasına yönelik icra müdürlüğü işleminin iptaline karar verildiğini, davacı şirketin sırf borçtan kurtulmak ve alacaklıyı zarara uğratmak kastı ile hareket ettiğini, müvekkili tarafından davacı şirkete narenciye ürün satışı gerçekleştirilmiş olup faturaların usulüne uygun kesildiğini, davacının müvekkiline peşin ödeme yaptığına ilişkin iddiasının doğru olmadığını, davacının peşin ödeme yaptığına ilişkin hiçbir yazılı belge ibraz etmediğini, dava konusu icra takip dosyasının takip dayanağı faturaların müvekkilinin muhasebe kayıtlarında mevcut olduğunu,

ayrıca ürünlerin davacı şirkete teslimine ilişkin sevk irsaliyelerini de ekte sunduklarını, dava konusu icra takip dayanağı faturaların yurtiçi kargo .... gönderi kodu ile 05/07/2019 tarihinde davacı şirkete gönderilmiş olduğunu ve teslim edildiğini beyan ederek davanın reddine, davacı aleyhine %20’den az olmamak üzere tazminata hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

İlk derece mahkemesince; "...her ne kadar davaya konu faturadan kaynaklanan fatura içeriğinde belirtilen malları teslim almadığını iddia etmiş ise de davalı vekilince sunulan faturaların ve faturalarla beraber sunulan irsaliyelerin birbirlerini teyit ettiği, yapılan bilirkişi incelemelerinde de davacı vekilince bütün evrakların tam olarak teslim edilmediği, davalı tarafın ise defterlerinin tam olarak teslim ettiği, ve söz konusu alacağın defterlerinde kayıtlı olduğu,

dinlenen tanıkların birbiriyle tam örtüşmese de davaya esas teşkil eden davacının dosya kapsamında bulunan faturaların ve fatura koçanlarının çalınığı iddiasını mahkemede ispatlayamadığı gibi bu konuya ilişkin herhangi bir cezaya ilişkin dosyanın bulunmadığı anlaşılmakla dosya kapsamında bulunan faturalar ve faturaların destekler irsaliye faturalarının davacı tarafından hazırlanmış olduğu dolayısıyla malların davalı tarafından teslim edildiği,

kabul edilmekle davacı tarafın söz konusu faturaların birbiri ile örtüşmesine rağmen bu faturalara karşılık herhangi bir yazılı belge ile bu faturalarını ödediğini ispatlayamadığından..." gerekçesiyle davacının davasının reddine, davalının ispatlanamayan kötü niyet tazminatı talebinin reddine şeklinde karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; bilirkişi raporları arasındaki mübayenetin giderilmediğini, müvekkil şirket defterlerinde böyle bir alacak borç ilişkisi gözükmemekte olmasına rağmen, alacaklı defterlerinde faturaların bulunması, borcun varlığını ortaya koymadığını, müvekkilin bu yöndeki beyanlarının dikkate alınmadığını, her ne kadar davalı defterinde faturalar işlenmiş gözükse de teslim edilen mal ile ilgili fiş, teslim, tesellüm belgesi bulunmadığından,

bu faturaların, müvekkil yanında çalışmış, daha sonra davalı ile birlikte çalışan ...'un düzenlemiş olduğu karşılıksız faturalar olduğunu, sevk irsaliyeleri olmadığından ve yol künyesi bulunmadığından, düzenlenen faturaların naylon faturalar olduğunu, BA formu da beyan edilmediğinden satışın varlığı ve gerçekleşmesinin söz konusu olmadığını, tanık ...'ın bu belgeleri müvekkil yanından ayrılıp, davalı ile çalışmaya başladığı dönem içinde düzenleyip, davalıya vermiş olduğundan gerçeği gizlediğini, tanık ...'in de o dönem içinde, mal teslimi alan, malı nakleden kişi olarak müvekkil yanında çalışmış olup, "böyle bir mal teslim almadıklarını,

davalı ile borç alacak ilişkilerinin bulunmadığını" anlatmış, müvekkile ait defter ve kuyudatı doğrulamadığını, müvekkilin davalıya borcu olmadığını belirterek; yerel mahkeme kararının kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, faturalar nedeniyle menfi tespit talebine ilişkindir. İstinaf incelemesi HMK 355. madde gereğince istinaf dilekçesinde ileri sürülen sebeplerle ve resen kamu düzenine aykırılık yönünden sınırlı olarak yapılmıştır. Davacı tarafından davalıya karşı Konya ... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyası ile 7 adet faturaya dayalı olarak ilamsız takip yapıldığı ve takibin kesinleştiği, davacının faturalardan dolayı borcu bulunmadığı iddiasıyla eldeki davayı açtığı anlaşılmaktadır.

Fatura, satılan emtia veya yapılan iş karşılığında müşterinin borçlandığı tutarı göstermek üzere emtiayı satan veya işi yapan tacir tarafından müşteriye verilen ticari vesikadır. Fatura tek başına alacağın varlığını ispatlamaya yeterli değildir. Faturanın tebliğ edilmiş olması da faturada belirtilen alacağın doğmasına sebep olan edimin ifa edildiğini göstermez.

Faturaya dayalı olarak alacak talebinde bulunan kişi, faturada belirtilen alacağın doğmasına sebep olan edimin (mal teslimi, hizmet ifası vs.) ifa edildiğini ispatla mükelleftir.

Fatura tek başına alacağın varlığını ispatlamaya yeterli olmamakla birlikte faturanın kabul edilerek ticari deftere kaydedilmiş olması ve faturayla ilgili olarak Vergi Dairesi'ne BA-BS bildirimi verilmesi faturaya konu malın teslim edildiğine veya hizmetin gerçekleştirildiğine karine teşkil etmektedir.

Ticari defterlerin delil olmasına ilişkin düzenleme HMK 222. maddede yer almaktadır. Mahkeme, ticari davalarda tarafların ticari defterlerinin ibrazına kendiliğinden veya taraflardan birinin talebi üzerine karar verebilir (HMK 222/1). Ticari defterlerin, ticari davalarda delil olarak kabul edilebilmesi için, kanuna göre eksiksiz ve usulüne uygun olarak tutulmuş, açılış ve kapanış onayları yaptırılmış ve defter kayıtlarının birbirini doğrulamış olması şarttır (HMK 222/2).

İkinci fıkrada belirtilen şartlara uygun olarak tutulan ticari defter kayıtlarının sahibi ve halefleri lehine delil olarak kabul edilebilmesi için, diğer tarafın aynı şartlara uygun olarak tutulmuş ticari defterlerindeki kayıtların bunlara aykırı olmaması veya diğer tarafın ticari defterlerini ibraz etmemesi yahut defter kayıtlarının aksinin senet veya diğer kesin delillerle ispatlanmamış olması gerekir.

(Ek cümle:22/7/2020-7251/23 md.) Diğer tarafın ikinci fıkrada yazılan şartlara uygun olarak tutulan ticari defterlerinin, ilgili hususta hiçbir kayıt içermemesi hâlinde ticari defterler, sahibi lehine delil olarak kullanılamaz. Bu şartlara uygun olarak tutulan defterlerdeki sahibi lehine ve aleyhine olan kayıtlar birbirinden ayrılamaz (HMK 222/3).

Açılış veya kapanış onayları bulunmayan ve içerdiği kayıtlar birbirini doğrulamayan ticari defter kayıtları, sahibi aleyhine delil olur (HMK 222/4).

Somut olayda davacı, icra takibine konu faturalardan dolayı davalıdan mal almadığını iddia etmekte ise de, dosya içerisindeki faturaları incelendiğinde faturaların irsaliyeli fatura olduğu, faturaların ekindeki sevk irsaliyelerinde davacı şirketin temsilcisi olduğu anlaşılan ...ile dava dışı ... ve ...'nın isim ve imzalarının bulunduğu, davacının ... ile ...'nın kendi çalışanları olmadığına dair bir iddiası olmadığı gibi irsaliye altındaki imzaları da inkar etmediği,

tanık olarak bildirdiği ...'un, her ne kadar davalının işçisi olsa da tüm işçilik ücretlerinin davacı tarafından ödendiğini beyan ettiği, diğer tanık ....'in de beyanlarında davacı şirkette idari sorumlu olarak çalıştığını bildirdiği, bu tanık davacı şirketin irsaliyelerinin kaybolduğunu beyan etmişse de irsaliyelerin zayi olduğuna ilişkin davacı tarafça herhangi bir mahkeme kararı veya başvurusu yapıldığının ispatlanamadığı, ön inceleme duruşmasında taraflara HMK 220 ve 222 maddeler gereğince ticari defterlerini ibraz etmek üzere hukuki sonuçlarını bildirir kesin süre verildiği,

davacının sadece yevmiye defterini ibraz ettiği, zorunlu olarak tutulması gereken defteri kebir ve envarter defterlerini ibraz etmediği, davacının ticari defterlerinin kendi lehine delil olarak kabul edilemeyeceği, dairemizce de usul ve yasaya uygun görülen bilirkişi raporlarına göre davalının davacıdan faturalar nedeniyle alacaklı olduğu, davacının yemin deliline de dayanmadığı, ilk derece mahkemesi kararında usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmadığı,

davanın reddine ilişkin kararda kamu düzenine aykırılık da olmadığı anlaşılmakla, HMK 353/1.b.1 maddesi gereğince davacının istinaf başvuru talebinin reddine karar verilmesi gerektiği sonuç ve kanaatiyle aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Başkan ... Üye ... Üye ... Katip ... · e-imzalıdır e-imzalıdır e-imzalıdır e-imzalıdır