Konya Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi E.2024/1117 K.2025/214

Davacı tarafından davalı aleyhine Konya.... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ....... Esas sayılı dosyası ile açılan kooperatif üyeliğinden ihraç kararının iptali davasında 21/05/2024 tarihinde tesis edilen karara karşı, davalının istinaf kanun yoluna başvurması üzerine, üye hakimin görüşleri alındıktan sonra dosya incelendiğinde;

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin 1997 yılından bu yana davalı kooperatifin üyesi olduğunu, davalı kooperatif 12.04.2017 tarihinde yapmış olduğu yönetim kurulu toplantısında hukuka ve yasaya aykırı olarak yasal yükümlülüklerini yerine getirmediği iddiasıyla müvekkilinin kooperatifin üyeliğinden çıkarıldığını müvekkiline haricen bildirdiğini, müvekkilinin davalı kooperatif üyeliği ile ilgili yükümlülüklerini eksiksiz yerine getirdiğini, kooperatifin müvekkile ihtar gönderdiğini iddia ettiğini, ancak böyle bir ihtarın müvekkiline ulaşmadığını,

müvekkiline herhangi bir şekilde yasaya uygun ihtar yapılmadan üyelikten çıkarılamayacağını, bu kararın ana sözleşmeye göre hatalı olduğunu, kooperatif üyeliğinden çıkarılmanın ancak genel kurul kararıyla yapılabileceğini, bu şekilde alınmış bir karar olmadığını, güncel mevzuata göre ve ana sözleşmeye göre bu karara 3 ay içinde itirazın mümkün olduğunu, bu itiraz süresi içinde yeni ortak alınmasının mümkün olmadığını, müvekkili hakkında verilen üyelikten ihraç kararının iptaline, bu konuda tedbir kararı verilmesine, yargılama giderlerinin ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı tarafça davaya cevap verilmediği görülmüştür.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

İlk derece mahkemesince; "....Yukarıda yapılan açıklamalar, amir kanun hükümleri, ilgili noter ihtarnameleri, Yüksek Mahkeme ilamları ve tüm dosya kapsamı bir bütün olarak değerlendirildiğinde.

1163 Sayılı Kooperatifler Kanununun 27. Maddesi gereğince aidatlarını geciktiren üyelere ilgili kooperatif tarafından iki ayrı ihtarın gönderilmesi, bu ihtarnamelerde borç tutarlarını açıkça belirtmeli ve ödememenin sonucunun da ortaklıktan çıkma olduğu gösterilmeli, ilk ihtarda (10) gün ve ikinci ihtarda ise (1) ay içinde yükümlülüklerin yerine getirilmesinin ihtar edilmesi gerektiği düzenlenmiştir.

Kanunun emredici hükmü gereğince ikinci ihtarname için verilmesi gereken süre (30) gün olmayıp açıkça (1) ay olarak ifade edilmiştir. Buna göre, ikinci ihtarda kural olarak (30) günlük süre verilmesi kanunun emredici hükmüne aykırılık içereceğinden geçerli bir ihtar olarak kabulü mümkün olmayacaktır. Ancak, ikinci ihtarın tebliğ edildiği ay, eğer 30 gün çekiyor ise bu ihtar ortağın aleyhine hüküm doğurmadığından geçerli olarak kabulü mümkündür.

Somut olayımız bu açıklamalar çerçevesinde değerlendirildiğinde davalı kooperafi tarafından davacıya gönderilen T.C. Koya.... Noterliğinin 13/03/2017 tarih ve ....... yevmiye nolu 2. ihtarnamesinin incelenmesinde 26.000,00 TL'lik aidat borcunun ihtarnamenin tebliğinden itibaren (30) gün içerisinde ödenmesi talep edilmiş, aksi halde üyelikten çıkarılacağı ihtar edilmiştir.

Söz konusu ihtarname 16/03/2017 tarihinde davacıya tebliğ edilmiş olup ihtarnamenin tebliğ edildiği Mart ayı (31) gün çekmekte olup davacıya ödeme için 1 gün eksik süre verildiği anlaşılmakla yukarıda detayı verilen T.C. Yargıtay 23. Hukuk Dairesinin 21/12/2020 Tarih ve 2018/1679 Esas-2020/4407 Karar sayılı ilamı ile T.C.

Yargıtay 6. Hukuk Dairesinin 13/02/2023 tarih ve 2022/384 Esas-2023/526 Karar sayılı ilamı da emsal alınarak ihtarnamenin geçersiz olduğuna kanaat edilmekle davacının davasının kabulü ile davalı Davalı S.S. .......

Konut Yapı Kooperatifi Yönetim Kurulunun 12/04/2017 Tarih, 11 karar sayı ve davacı ...'ın üyelikten ihracı konulu kararının davacı açısından iptaline dair Mahkememizce oluşan vicdani kanaatin tezahürü olarak aşağıdaki hüküm tesis edilmiştir...." gerekçesiyle davanın kabulü ile; davalı S.S. ....... Konut Yapı Kooperatifi Yönetim Kurulunun 12/04/2017 tarih 11 karar sayı ve davacı ...'ın üyelikten ihracı konulu kararının iptaline karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı vekili istinaf dilekçesinde; müvekkili kooperatife yapılan tüm tebligatların usulsüz olduğunu, tebligatları alan .......'nin kooperatif ile hiçbir ilgisi bulunmadığını, dava dilekçesi ve ön inceleme duruşma gününe ilişkin tebligatların ise muhtara yapıldığını, muhtara yapılan tebligatlarla ilgili olarak kendisine haber verilen ......., ....... isimli şahısların da müvekkili kooperatifle hiçbir ilgisi bulunmadığını, tebligatlar usulsüz olup tebligatları alan şahıslar hakkında suç duyurusunda bulunulacağını, karar incelendiğinde Koya....

Noterliği'nin 13/03/2017 tarih ve ....... yevmiye nolu 2.ihtarnamesinde 26.000,00 TL aidat borcunun ihtarnamenin tebliğinden itibaren 30 gün içinde ödenmesinin talep edildiğini, ihtarnamenin 16.03.2017 tarihinde tebliğ edildiğini, Mart ayının 31 gün olması sebebiyle davacıya 1 gün eksik süre verildiğinden bahisle davanın kabulüne karar verildiğinin anlaşıldığını, ihraç kararına karşı açılacak iptal davası ihraç kararının tebliğinden itibaren üç ay içinde açılması gerektiğini,

üç aylık süre hak düşürücü süre olup mahkemece re'sen dikkate alınması gerektiğini beyanla açılan davanın reddine karar verilmesi gerektiğini ileri sürerek istinaf talebinde bulunmuştur.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava; kooperatif üyeliğinden ihraç kararının iptali talebine ilişkindir.

İstinaf incelemesi; Kamu düzenini ilgilendiren konularda resen, diğer yönlerden HMK'nın 355.maddesi gereğince istinaf sebepleriyle sınırlı olarak yapılmıştır.

Davacı, davalı kooperatife herhangi bir borcu olmadığını, davalı kooperatif tarafından herhangi bir ihtarname tebliğ edilmediğini, bu nedenle kooperatif yönetim kurulunca verilen ihraç kararının hukuka aykırı olduğunu ileri sürerek ihraç kararının iptalini talep etmekte, davalı taraf ise davacının borcunu ödemediğini, davacıya gönderilen ihtarnamelerin usulüne uygun olduğunu, davanın hakdüşürücü süre geçtikten sonra açıldığını savunarak davanın reddini talep etmektedir.

Kooperatifle Kanunu'nun 16. Maddesinde; "Kooperatif ortaklığından çıkarılmayı gerektiren sebepler anasözleşmede açıkça gösterilir. Ortaklar anasözleşmede açıkça gösterilmeyen sebeplerle ortaklıktan çıkarılamazlar.

Ortaklıktan çıkarılmaya yönetim kurulunun teklifi ile genel kurulca karar verilir. Anasözleşme,çıkarılanın genel kurula başvurma hakkı saklı kalmak üzere, bu hususta yönetim kurulunu da yetkili kılabilir. Çıkarılma kararı gerekçeli olarak tutanağa geçirileceği gibi, ortaklar defterine de yazılır.

Kararın onaylı örneği,çıkarılan ortağa tebliğ edilmek üzere, on gün içinde notere tevdi edilir.

Bu ortak tebliğ tarihinden itibaren üç ay içinde itiraz davası açabilir. Tebliğ edilen karar, yönetim kurulunca verilmiş ise ortak, üç aylık süre içinde genel kurula da itiraz edebilir. Bu itiraz, ilk toplanacak genel kurula sunulmak üzere, yönetim kuruluna noter aracılığı ile tebliğ ettirilecek bir yazı ile yapılır. Genel kurula itiraz edildiği takdirde, yönetim kurulunun çıkarma kararı aleyhine itiraz davası açılamaz. İtiraz üzerine genel kurulca verilecek karara karşı itiraz davası hakkı saklıdır.

Üç aylık süre içinde,genel kurula veya mahkemeye başvurmak suretiyle itiraz edilmiyen çıkarılma kararları kesinleşir. Haklarındaki çıkarma kararı kesinleşmeyen ortakların yerine yeni ortak alınamaz. Bu kişilerin ortaklık hak ve yükümlülükleri, çıkarılma kararı kesinleşinceye kadar devam eder" düzenlemesi bulunmaktadır.

Bu madde hükmüne göre kooperatif ortağının ortaklıktan çıkarılmasına ilişkin yönetim kurulu kararının kesinleşmesi için kararın çıkarılan ortağa tebliğ edilmiş olması ve tebliğ tarihinden itibaren üç aylık süre içerisinde çıkarılan ortağın tebliğ tarihinden itibaren üç aylık süre içinde genel kurula veya mahkemeye başvurmak suretiyle itiraz etmemiş olması gerekmektedir. Maddede belirtilen üç aylık süre hakdüşürücü süre niteliğindedir.

Dava konusu somut olayda davalı taraf davanın hakdüşürücü süre geçtikten sonra açıldığını iddia etmekte ise de davacının davalı kooperatiften ihracına ilişkin kooperatif yönetim kurulu kararının Koya....

Noterliği'nin 21.04.2017 tarihli ....... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile davalıya tebliğinin talep edildiği, ancak davalıya gönderilen ihtarnamenin belirtilen adreste muhatabın tanınmadığı belirtilerek bila tebliğ iade edildiği anlaşılmakta olup davacının kooperatif üyeliğinden ihracına ilişkin kararın davacıya tebliğ edilmemiş olması nedeniyle davalı vekilinin hakdüşürücü süreye yönelik istinaf talebi yerinde görülmemiştir.

Kooperatif ortağının, parasal yükümlülüklere uymaması nedeniyle ihracını düzenleyen 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'nun 27.maddesinde; " Ortakların yüklendikleri paylar için ödiyebilecekleri para tutarını anasözleşme belirtir. Kooperatif, sermaye yüklemlerinde borçlu veya sair ödemelerle yükümlü bulunan ortaklarından elden yazılı olarak veya taahhütlü mektupla, bu husus mümkün olmazsa ilanla ve münasip bir süre belirterek yükümlerini yerine getirmelerini ister.

İlk isteğe uymıyan ve ikinci istemeden sonra da bir ay içinde yükümlerini yerine getirmiyenlerin ortaklığı kendiliğinden düşer. Ortaklığın düşmesi alakalının, anasözleşme veya diğer suretlerle doğmuş borçlarının yok olmasını gerektirmez." düzenlemesi bulunmaktadır. Buna göre, borcu olan ortağa ihraç ihtarını da içerir iki ihtar gönderilmesi verilen sürelerde borcun ödenmemesi ve ihtarlarda istenilen borcun muaccel olması gereklidir.

Yapı kooperatifleri tip ana sözleşmesinin 14/2 maddesinde de parasal yükümlülüklerini 30 gün geciktiren ortaklara ihtarname gönderilmesi gerektiği öngörülmüştür. Buna göre ortağa gönderilen ikinci ihtarnamede ortağa en az bir aylık süre tanınmalıdır. Dava konusu somut olayda davalı kooperatif tarafından davacıya gönderilen Koya....

Noterliği'nin 02/03/2017 tarihli ....... yevmiye numaralı ihtarnameye ilişkin tebliğ zarfının üzerinde muhatap isminin ....... olarak yazıldığı ve tebliğatın muhatabın adreste tanınmadığı belirtilerek bila tebliğ iade edildiği, yine davacıya gönderilen Koya.... Noterliği'nin 13/03/2017 tarihli ....... yevmiye numaralı ihtarnameye ilişkin tebliğ zarfının muhatabın adreste tanınmadığı belirtilerek bila tebliğ iade edildiği görülmektedir.

Buna göre mahkemenin Koya....Noterliği'nin 02/03/2017 tarihli ....... yevmiye numaralı ve 13/03/2017 tarihli ....... yevmiye numaralı ihtarnamelerinin davacıya tebliğ edildiği yönündeki tespiti dosya kapsamındaki belgelere uygun değildir.

Ancak, mahkemece davacıya gönderilen ihtarnamelerin geçersizlik sebebi hatalı tespit edilmiş olmakla birlikte mahkemenin ihtarnamelerin usulsüz olduğu ve usulsüz ihtarnamelere dayalı olarak ihraç kararı verilemeyeceği yönündeki gerekçesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamaktadır. Bu nedenlerle davalı vekilinin yerinde görülmeyen istinaf başvurusunun HMK 353/1.b.1 maddesi gereğince esastan reddine ilişkin aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Başkan ... · e-imzalıdır Üye ... · e-imzalıdır Üye ... · e-imzalıdır Katip ... · e-imzalıdır ....