Konya Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi E.2024/251 K.2024/1491

Av. ... - [

DAVALILAR : 1-

VEKİLİ : Av. ... - 2- ...

KAYYIM

... - (T.C. Kimlik No: ...)

DAVA

Menfi Tespit

İSTİNAF KARARININ

KARAR TARİHİ : 24/09/2024

YAZIM TARİHİ : 30/09/2024

Taraflar arasında görülen davada Konya .. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin....Esas - 2.... Karar sayılı kararın Dairemizce incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş ve istinaf dilekçesinin süresi içerisinde verildiği anlaşılmış olmakla, dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten ve üye hakimin görüşleri alındıktan sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

DAVA

Davacı vekili, müvekkili ...'ın, davalılardan....Gıda Ltd. Şti.'nin hem hissedarı hem de münferiden yetkilisi olduğunu, davalılardan... Ltd. Şti. ile hem kendi adına hem de hissedarı ve yetkilisi olduğu diğer davalı şirket adına hayvan yemi alım satımı yapmak suretiyle aynı hususta tek bir ticari ilişki kurduğunu, bu ticari ilişkiye ve aynı borca istinaden davalı... Ltd.

Şti.'den irsaliyeli faturalar ile almış olduğu muhtelif hayvan yemi karşılığında keşidecisi müvekkili, lehtarı davalı... Ltd. Şti. olan 6 adet çeki davalı... Ltd. Şti.'ne elden teslim ettiğini, daha sonra çeklerin toplam borcuna mukabil olmak üzere davalı... Ltd.

Şti ile aralarında yapılan sözlü anlaşma uyarınca maliki olduğu taşınmazı üzerindeki ipotekle birlikte 29.12.2015 tarihinde davalıya devrettiğini, bu nedenle dava konusu çeklere ait borcun tamamen ödenerek çeklerin bedelsiz kaldığını ancak, çeklerin kötüniyetli olarak iade edilmediği gibi, davalı... Ltd.

Şti. tarafından bir kısım çeklerin icra takibine de konu edildiğini, 6102 sayılı TTK'nın 358, 393 ve 395. maddeleri uyarınca şirketteki pay sahiplerinin şirkete borçlanamayacağını, şirkette pay sahibi olan müvekkilinin davalı şirket adına çek keşide etmesinin de yasaya aykırı olduğundan çeklerin iptali gerektiğini ileri sürerek, davalı... Ltd. Şti.'ne elden teslim edilen dava konusu çeklerin bedelsiz kaldığının tespiti ile borçlu olmadığının tespitini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı... Tarım Ürünleri Ltd.

Şti. vekili, davacının aktif dava ehliyetinin bulunmadığını zira, çeklerin diğer davalı tarafından ciro yoluyla müvekkiline verildiğini, çeklerde müvekkilinin lehtar olmayıp ciro yoluyla yetkili hamil olduğunu, davacının taşınmaz satış sözleşmesini gerekçe göstererek bedelsizlik iddiasında bulunamayacağını, dava konusu çeklerin satılan mal bedeli karşılığında diğer davalı tarafından ciro edilerek müvekkiline verildiğini, davacının diğer davalı tarafından verilen çeklerin kendi adına kayıtlı taşınmazın satış bedeli ile ödendiğini iddia edemeyeceğini,

resmi senedin aksini iddia eden davacının iddiasını yazılı belge ile ispat etmesi gerektiğini, davacının tacir olup basiretli davranması gerektiğini, ödeme aracı ve borç tasfiyesi için verilen çekin, verildiği hukuki ilişki dışında başka bir hukuki ilişkiden doğan alacak sebebiyle bedelsiz kaldığı iddiasının dinlenemeyeceğini ve davacının bu iddiasını yazılı delille ispat etmesi gerektiğini, davacının doğrudan lehtar olarak verdiği çek ile ilgili müvekkilinin herhangi bir işlem yapmadığını, müvekkilinin çeklerden dolayı alacaklı olduğunu savunarak, davanın reddini istemiştir.

Davalı .... Ltd. Şti. kayyımı ..., davacının kendisinin keşide ettiği 5 adet çeki şirkete verildiğini, şirket tarafından davacıya karşı bu 5 çekten dolayı herhangi bir icra takibi yapılmadığını ve dava açılmadığını, çeklerin ödenmesi konusunda herhangi bir ihtarname de gönderilmediğini, bunları kayyım olarak atandıktan sonra davacıdan öğrendiğini beyan etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece, "...Dava, "Menfi Tespit" davasıdır.

Somut olayda ; davacı tarafından, toplam 458.740 TL. bedelli, 6 adet çek karşılığında Konya, Karatay, .... mahalle,... ada .. parsel sayılı taşınmazdaki 8. Blok zemin kat 1 nolu bağımsız bölümün, 29/12/2015 tarihinde, davalılardan... Tarım Ürünleri Ltd. Şti.'ye devredilmek suretiyle borcun tamamen ödendiği iddiasıyla davalılardan... Tarım Ürünleri Ltd. Şti.'ye karşı menfi tespit talebinde bulunmuştur.

Davalılardan... Tarım Ürünleri Ltd. Şti, dava konusu 6 adet çekten kendilerine ciro yoluyla intikal eden 5 adet çeke ilişkin olarak, davacının aktif husumet ehliyetinin bulunmadığını ileri sürmüş ise de; bu çeklerin tamamının keşidecisinin davacı olması nedeniyle, menfi tespit davasını açmakta aktif husumet ehliyetinin bulunduğu sonucuna varılarak, bu itiraz kabul edilmemiştir.

Taşınmaz satışına ilişkin tapu kaydının ve satışa ilişkin resmi senedin incelenmesi sonucu ; söz konusu taşınmazın 29/12/2015 tarihinde, davacı tarafından, 500.000 TL. bedelle, davalılarrdan... Tarım Ürünleri Ltd. Şti.'ye ipotekle yükümlü olarak satıldığının ve satış bedelinin nakden ve tamamen alındığının yazılı olduğu görülmüş, davacı satış bedelinin nakden ve tamamen alındığını açıklayan bu resmi senedin aksini başka bir yazılı belge ile ispat edememiştir.

Davacı tarafın dava dilekçesinde açıkça yemin deliline dayanması nedeniyle, davacı tarafa davalı... Tarım Ürünleri Ltd. Şti.'ye (temsilcisine) bu hususta yemin teklif edip etmeyecekleri sorulmuş, davacı vekili 27/12/2019 tarihli dilekçesiyle yemin teklif etmeyeceklerini bildirmiştir.

Davacı tarafın, dava konusu 6 adet çek bedelinin davalılardan... Tarım Ürünleri Ltd. Şti.'ye taşınmaz devri, nakdi ödeme veya başka bir yolla ödenmek suretiyle borcun sona erdiğini ispat edemediğinden, davacının davalılardan... Tarım Ltd. Şti.'ye karşı açtığı davanın ispat edilememesi nedeniyle reddine karar vermek gerekmiştir.

Davalılardan... Tarım Ürünleri Ltd. Şti. tarafından feri nitelikte tazminat talebinde bulunulmuş ise de; tedbir kararı verilmekle birlikte teminat yatırılmadığından tedbirin kendiliğinden kalkmış sayılmasına karar verilmesi ve uygulanmış bir tedbir kararının bulunmaması nedeniyle, 2004 s. İİK'nin 72/4. maddesi gereğince davalı lehine tazminat verilmesinin şartlarının oluşmadığı anlaşılmış, davalılardan... Tarım Ürünleri Ltd. Şti'nin feri nitelikteki tazminat talebi reddedilmiştir.

Davacı, dava konusu çeklerden 5 tanesinin, davalılardan .... Ltd. Şti. lehtar gösterilmek suretiyle, .... Ltd. Şti.'ye verildiğini, kendisinin bu şirketin ortak ve yöneticisi olduğunu, .... Ltd. Şti.'ye karşı bu şekilde borçlanmış olduğunu ancak, şirketlerin ortak ve yöneticileri ile alacak borç ilişkisi içerisine giremeyeceğini beyan ederek, davalılardan .... Ltd. Şti.'ye karşı da borçlu olmadığının tespitini istemiştir.

Konya BAM 6. HD'nin kararı sonrası alınan ve dosya kapsamına uygun görülerek hükme esas alınan mali müşavir bilirkişinin 04/09/2023 tarihli raporuna göre; davalılardan .... Ltd.

Şti.'nin ticari defterlerinin usulüne uygun olarak tutulduğu, açılış ve kapanış tasdiklerinin süresinde yapıldığı, davacı tarafından bu şirket lehtar gösterilerek düzenlenen 5 adet çekten 78.400 TL.'lik çekin bu şirketin ticari defterlerinden kayıtlı olmayıp, diğer 4 adet çekin kayıtlı olduğu, davacının bu şirkete ödenmemiş sermaye borcunun bulunup çeklerden 115.740 TL. ve 55.600 TL. bedelli çeklerin tamamı ile 80.000 TL. bedelli çekin 15.660 TL.'lik kısmının davacının sermaye borcuna karşılık bu şirkete verildiği,

80.000 TL.'lik çekin kalan 64.340 TL.'lik kısmı ile 65.000 TL. bedelli çekin davacı tarafından davalı şirkete emanet olarak verildiği tespit edilmiştir.

Davacı vekili son duruşmada rapor gereğince davalarının kabulünü istemiştir.

Konya BAM 6. HD'nin kararı gereğince davacının davalılardan .... Ltd. Şti.'ye karşı da dava açmakta hukuki yararının bulunduğu belirlenmiş, davacının davalılardan .... Ltd.

Şti.'yi lehtar göstererek düzenlediği 5 adet çekin sermaye borcuna karşılık verilen kısmı (115.740 TL. + 55.600 TL. + 15.660 TL.) hariç kalan çeklerden ve ticari defterde yer almayan bir adet çekten dolayı bu şirkete borçlu olmadığı belirlenerek davacının davasının bu şirket yönünden kısmen kabul, kısmen reddine karar vermek gerekmiş ve oluşan vicdani kanaat ile aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur..." gerekçesiyle, davacının davasının davalılardan...

Tarım Ürünleri Yem Tic. ve San. Ltd. Şti. yönünden ispat edilememesi nedeniyle reddine, davalılardan... Tarım Ürünleri Ltd. Şti.'nin feri nitelikteki tazminat talebinin reddine, davacının davasının davalılardan .... Gıda Nakliye Tarım Hayvancılık Makine Sanayi ve Tic. Ltd. Şti. yönünden kısmen kabulü ile; davacının davalı bu şirketi lehtar gösterip düzenlediği çeklerden. Yapı Kredi Bankası, Konya - İhsaniye şubesinin .... çek nolu, 78.400 TL bedelli (davalı .... Ltd.

Şti.'nin ticari defterlerinde yer almayan) çeki ile aynı banka ve şubeye ait ... çek nolu ve 65.000 TL. bedelli çekin tamamından ve yine aynı banka ve şubeye ait ... çek nolu çekin ise 64.340 TL'lik kısmından dolayı davalılardan .... Gıda Nakliye Tarım Hayvancılık Makine Sanayi ve Tic. Ltd. Şti.'ne borçlu olmadığının tespitine, davacının davalılardan .... Gıda Nakliye Tarım Hayvancılık Makine Sanayi ve Tic. Ltd.

Şti. yönünden fazlaya ilişkin taleplerinin reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili, müvekkilinin davalı... Tarım Ürünleri Yem Tic. ve San. Ltd. Şti.'ne vermiş olduğu çeklerin bedelsiz kaldığını, davalının dairenin devrinin başka bir ticari ilişkiden kaynaklandığını beyan etmiş olsa da müvekkili ile davalı arasında başka bir ticari ilişki bulunmadığını, müvekkiline dairenin devri sonucunda herhangi bir para tahsilinin söz konusu olmadığını, taşınmazın ipotekle birlikte davalıya devredildiğini, davalı... Ltd.Şti.'ne borcunun olmadığını, ....

Ltd.Şti. ile müvekkili arasındaki ticari ilişkiden kaynaklı güven oluşması sebebiyle müvekkilinin taşınmaz devrinin amacının çek bedeline konu borçlardan kaynaklandığına yönelik aralarında tanıklar huzurunda şifahi bir anlaşma yapıldığını, bu hususta tanık deliline dayanılmasına rağmen mahkemece hukuki dinlenilme hakkının ihlaline neden olunduğunu, tapu kayıtlarının müvekkilinin çeklerden kayaklı borcuna istinaden verilen taşınmazı göstermekte olup, bu hususun delil başlangıcı sayılması ile tanıklarının bildirilmesi için taraflarına süre verilmesi gerektiğini, diğer davalı yönünden ise, çeklerin keşide edildiği dönemde davalı ....

Ltd. Şti.'nin temsilcisi olup, limited şirketin kendi temsilcisinden borçlanması yasal olarak mümkün olmadığından doğrudan bu şirkete verilen 5 adet çekten dolayı da .... Ltd. Şti.'ne müvekkilinin borçlu olmasının söz konusu olmadığını ayrıca, mahkemece davanın kabul edilen kısmı üzerinden müvekkili lehine vekalet ücretine hükmedilmesi, davanın... Ltd.

Şti. yönünden reddi halinde dahi kaldırma kararına bağlı kalınarak maktu vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiğini ileri sürerek, mahkeme kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, kambiyo senedine dayalı menfi tespit istemine ilişkindir. İstinaf incelemesi HMK 355. madde gereğince istinaf dilekçesinde ileri sürülen sebeplerle ve re'sen kamu düzenine aykırılık yönünden sınırlı olarak yapılmıştır.

Mahkemece daha önce verilen kararın Dairemizin.... E- ... K. sayılı ilamı ile ''.... Mahkemece, davacı tarafça, dava konusu çek bedellerinin davalılardan... Ltd. Şti.'ne taşınmaz devri, nakdi ödeme veya başka bir yolla ödenmek suretiyle borcun sona erdiğini ispat edemediği, davalı .... Ltd.

Şti. tarafından davacıya karşı dava konusu 5 adet çeke istinaden herhangi bir icra takibi yapılmadığı veya herhangi bir ödeme talep ve ihtarında bulunulmadığından davacının bu davalıya yönelik dava açmakta hukuki yararının bulunmadığından bahisle yazılı olduğu şekilde karar verilmiş ise de, dosya kapsamı itibariyle, davacının işbu davalıya yönelik olarak menfi tespit davası açmasında da hukuki yararının bulunduğu nazara alınarak anılan davalı yönünden de işin esasının incelenmesi gerekirken yanılgılı değerlendirme ile işbu davalı yönünden davanın hukuki yarar yokluğundan reddine karar verilmesi yerinde görülmediğinden,

davacı vekilinin istinaf isteminin kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının HMK'nın 353/1.a.4 maddesi uyarınca kaldırılmasına, kararın kaldırılma sebebine göre, davalı... Ltd. Şti. vekilinin katılma yolu ile istinaf isteminin incelenmesine şimdilik yer olmadığına...'' gerekçesiyle, kaldırılmasına, Dairemiz kaldırma kararı sonrasında, mahkemece yapılan yargılama sonucunda yazılı gerekçe ile, davanın davalı... Ltd. Şti. yönünden ispat edilememesi nedeniyle reddine, davalı ....

Ltd. Şti. yönünden ise, kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Somut olayda, dava konusu 6 adet çekin keşidecisinin davacı, 5 adet çekin lehtarının davalı .... Ltd. Şti., 1 adet çekin lehtarının ise, davalı... Ltd. Şti. olduğu, 5 adet çekin ciro yoluyla davalı... Ltd. Şti.'ne geçtiği ve davalı şirket tarafından davacı ve diğer davalı şirket aleyhine 3 adet çeke dayalı olarak takip başlatıldığı anlaşılmıştır.

Mahkemece, yapılan yargılama sırasında bilirkişi raporu alınmış, alınan raporda davacı tarafından bu şirket lehtar gösterilerek düzenlenen 5 adet çekten 78.400,00 TL'lik çekin bu şirketin ticari defterlerinde kayıtlı olmayıp, diğer 4 adet çekin kayıtlı olduğu, davacının bu şirkete ödenmemiş sermaye borcu bulunup çeklerden 115.740,00 TL ve 55.600,00 TL bedelli çeklerin tamamı ile 80.000,00 TL bedelli çekin 15.660,00 TL'lik kısmının davacının sermaye borcuna karşılık bu şirkete verildiği, 80.000,00 TL'lik çekin kalan 64.340,00 TL'lik kısmı ile 65.000,00 TL bedelli çekin davacı tarafından davalı şirkete emanet olarak verildiğinin tespit edildiği bildirilmiştir.

Davacı tarafça, dava konusu çek bedellerinin adına kayıtlı taşınmaz satışı ile ödendiği ve çeklerin bedelsiz kaldığı iddia edilmiş olmakla birlikte, işbu iddianın yazılı delil ile ispat edilmesi gerektiği ancak, davacı tarafça bu hususun ispatlanamadığı kanaatine varıldığından,

dosya kapsamı, mevcut delil durumu, hükme esas alınan bilirkişi raporu ve istinaf istemleri nazara alındığında, davacı vekilinin sair istinaf istemlerinin yerinde olmadığı ancak, ücret-i vekalete yönelik de istinaf istemi bulunmakla, mahkemece davanın kısmen kabulüne karar verilmesine rağmen kabul edilen kısım yönünden davacı lehine vekalet ücretine hükmedilmemesi yerinde görülmediğinden,

davacı vekilinin işbu vekalet ücretine yönelik istinaf isteminin kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının davacı lehine hükmedilmesi gereken vekalet ücreti yönünden HMK'nın 353/1.b.2 maddesi uyarınca kaldırılmasına ve aşağıda yazılı olduğu şekilde yeniden hüküm kurulmasına karar verilmiştir.

Başkan ... Üye ... Üye ... Katip ... · e-imzalıdır e-imzalıdır e-imzalıdır e-imzalıdır