Konya Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi E.2025/1259 K.2025/1114

2- ........

DAVA

Menfi Tespit (Ticari İlişkiden Kaynaklanan)

İSTİNAF KARARININ

KARAR TARİHİ : 10/09/2025

YAZIM TARİHİ : 10/09/2025

Davacı tarafından davalılar aleyhine Konya .... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyası ile açılan menfi tespit davasında tarihinde tesis edilen ara karara karşı davacının istinaf kanun yoluna başvurması üzerine, üye hakimin görüşleri alındıktan sonra dosya incelendiğinde;

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkil şirket ile davalı şirketlerden ........ Şti. arasında 15.02.2024 tarihinde tanzim edilen sözleşme kapsamında müvekkili şirketin Doğu ve Güneydoğu bölgesi distrübütörlüğü için anlaşma sağlandığını, davalı şirket ........ Şti. müvekkili şirket ile yapılan sözleşmede edim yükümlülüğünü yerine getirmediğini ve çekten ödeme alabilmek adına diğer davalı ........

Şti. ile birlikte muvazaalı işlem yaparak bedelsiz çekin ödenmesini hukuka aykırı bir şekilde sağlamaya çalıştığını, taraflar arasında imzalanan sözleşme kapsamında davalı şirketin ediminin, sözleşmeye konu malların teslimini sağlamak bunun karşılığında da müvekkili şirket tarafından da malların teslimine karşılık anlaşılan ücretlerin ödenmesi gerektiğini, Türk Borçlar Kanunu ve ilgili diğer mevzuatlar çerçevesinde müvekkili şirketin edim yükümlülüğünü yerine getirerek sözleşmenin doğumu esnasında ödeme planına uygun olarak 05.06.2024 vade tarihli ........ seri numaralı 1.000.000 TL'lik çek (çekin ödemesi yapılmıştır.),

05.07.2024 vade tarihli ........ seri numaralı 1.000.000 TL'lik çek, 05.08.2024 vade tarihli ........ seri numaralı 1.000.000 TL'lik çek, 05.09.2024 vade tarihli ........ seri numaralı 1.000.000 TL'lik çek,05.10.2024 vade tarihli ........ seri numaralı 1.000.000 TL'lik çek, 05.11.2024 vade tarihli ........ seri numaralı 1.000.000 TL'lik çek, 05.12.2024 vade tarihli ........ seri numaralı 1.000.000 TL'lik çek ve ........ İnş. Tic.

A.Ş tarafından keşide edilen ve müvekkili şirket tarafından ciro edilip davalı şirkete verilen 30.03.2025 vade tarihli ........ seri numaralı 3.750.000 TL'lik çek verildiğini, 2024 yılının 6. ayının vade tarihi olduğu çekin ödemesi yapılmasına rağmen sözleşme kapsamında tedarikçi sıfatına haiz olan davalı ........

Şti. tarafından sözleşmeye konu herhangi bir mal gönderilmediğini, müvekkili şirket tarafından yapılan 1.000.000 TL'lik ödeme karşılığında davalı şirket tarafından edim yükümlülüğünün yerine getirilmemesinin Borçlar Kanunu kapsamında haklı nedenle fesih hallerini oluşturduğunu, bu hususta davalı şirkete ayrıca feshe ilişkin ihtarname de gönderildiğini, davalı şirketlerin, hakkı olmadığı halde bedelsiz kalan 30.03.2025 tarih ve ........ seri numaralı ve 3.750.000 TL bedelli çeki, söz verdiği halde müvekkiline iade edilmediğini, davalıların bedelsiz kalan çeki iade etmeyerek,

keşide tarihi geldiğinde tahsil ederek haksız kazanç elde etmeye çalıştığını beyan ederek davalı şirkete sözleşme kapsamında verilen ancak bedelsiz kalan 30.03.2025 vade tarihli ........ seri numaralı ........

Kayapınar Şubesine ait cirantası müvekkili şirket lehdarı ise davalı şirket olan 3.750.000 TL bedelli çekin yazdırılmaması, muhatap banka tarafından ödenmemesi ve icra takibine konu edilmemesi yönünde teminatsız veya uygun bir teminat karşılığında ihtiyati tedbir kararı verilmesini ve müvekkili şirketin söz konusu çekten dolayı borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

İlk derece mahkemesince 28/03/2025 tarihli ara kararı ile, HMK 389. ve 390.maddelerinde belirtilen ihtiyati tedbir şartlarının ve özellikle yaklaşık ispat şartının gerçekleşmediği gerekçesiyle, davacının ihtiyati tedbir talebinin reddine karar verilmiştir.

TALEP

Davacı vekili 05/05/2025 tarihli dilekçesi ile; dava dilekçesinde, dava konusu çeke ilişkin henüz ödeme gerçekleştirilmeden borçlu bulunmadığının tespiti ve söz konusu çeke ilişkin ihtiyati tedbir taleplerinin mahkemece reddedildiğini, talebin reddedilmesiyle birlikte dava konusu ........

Kayapınar Şubesine ait 30.03.2025 vade tarihli ........ seri numaralı çekin ödeme tarihinin gelmesi sebebiyle icra takibi başlatılmaması adına müvekkilinin cebri icra baskısı altında çek ödemesini yaptığını, menfi tespit davası henüz derdest iken ödeme yapılması durumunda menfi tespit davasına artık istirdat davası olarak devam edildiğini, bunun için davacının bir talepte bulunması şartının bulunmadığını,

bu sebeplerle işbu davanın istirdat davası olarak ele alınması ve doğacak her türlü hak kaybının önüne geçilmesi için ihtiyati haciz kararı vermesi gerektiğini beyan ederek davalı şirkete sözleşme kapsamında verilen ancak bedelsiz kalan 30.03.2025 vade tarihli ........ seri numaralı ........

Kayapınar Şubesine ait cirantası müvekkil şirket lehdarı ise davalı şirket olan 3.750.000 TL bedelli çekin vadesi gelmesi sebebiyle ödenmesinden dolayı alacaklarına yeter miktarda; borçlunun menkul, gayrimenkul malları, banka hesaplarına ve üçüncü şahıslardaki hak ve alacakları üzerine uygun görülecek teminat mukabilinde ihtiyati haciz konulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ ARA KARARININ ÖZETİ: İlk derece mahkemesince; "...İhtiyati haciz isteyen alacaklı vekilinin ihtiyati haciz talebi yönünden yapılan değerlendirmede; ihtiyati haciz kararı verilebilmesi için öncelikle talep edilebilecek borç alacak miktarının ve sorumluluğun yaklaşık ispat seviyesinde belli olmasının gerektiği, taraflar arasında borç alacak ilişkisi ile kusur ve sorumluluk durumlarının ancak yargılamayla neticelenebileceği,

alacağın varlığı konusunda İİK'nun 257.maddesi kapsamında mevcut dosya ve delil durumuna göre yaklaşık ispat şartının sağlanamadığı ihtiyati haciz şartlarının oluşmadığından ihtiyati haciz talebinin reddine karar verilmesi gerektiği (Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 21. Hukuk Dairesi'nin 21/01/2023 tarih ve 2023/588 Esas 2023/988 Karar sayılı ilamı ile 07/12/2022 tarih ve 2022/1795 Esas 2022/1533 Karar sayılı ilamlarıda benzer doğrultudadır) anlaşılmakla ihtiyati haciz talebinin reddine karar vermek gerekmiş olup aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur." gerekçesiyle, davacı tarafın ihtiyati hacize yönelik talebinin reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; menfi tespit davası henüz derdest iken ödeme yapılması durumunda menfi tespit davasına artık istirdat davası olarak devam edildiğini, bunun için davacının bir talepte bulunması şartının bulunmadığını, bu sebeplerle işbu davanın istirdat davası olarak ele alınması ve doğacak her türlü hak kaybının önüne geçilmesi için ihtiyati haciz kararı vermesi gerektiğini, yaptıkları araştırmalar sonucunda, borçluların malvarlıklarını kaçırma şüphelerinin ve iflas tehlikelerinin bulunduğunu, müvekkilinin alacaklarını tahsilinin riskli hale geldiğini, dava sonucunda müvekkilinin hak kayıpları yaşayabileceğini,

davalı ........ isimli şirket dava dilekçesine ve cevaba cevap dilekçelerine karşı herhangi bir karşı dilekçe sunmadığını, delil de bildirmediğini, davalı şirketin Konya merkezli bulunan şirket merkezini Niğde iline taşıdığını ve burada eski şirket yöneticisinin eşi adına bir diğer şirket açıldığını, davalı ........ şirketi ile iflas edecek dereceye gelmiş olan ........ isimli şirketlerin davalı ........ şirketinin cevap dilekçelerinde belirttiği üzere 16.000.000 TL'lik ticari faaliyet hacimlerinin söz konusu olması hayatın olağan akışına aykırı nitelikte olduğunu,

yine dava açıldıktan sonra davalı ........ şirketinin 3.750.000 TL'ik çeki başka bir şirkete ciro ettiği hususu da dava edileceği öngörülen bir çekten kurtulma ve menfaat temin etme amacı güttüğünü, müvekkili şirket ile davalı ........ isimli şirket arasında imzalanan distribütörlük sözleşmesi kapsamında yapılan çek ödemesine rağmen davalı şirketin edim yükümlülüğünü yerine getirdiğine dair herhangi bir belge sunmadığını, bu durumun davalı ........ şirketinin vana sektörü üzerine çek ödemesinden sonra şirket açması davalı şirketlerin işbirliği içerisinde hareket ettikleri hususunu gösterdiğini,

yine davalı ........ namına yazılan çeklerden yalnızca ........'ye ciro edilen çekler üzerinden yargılamaların olmasının hayatın olağan akışına aykırı olduğunu, mahkemece bu kadar şüphe üzerine yaklaşık ispat hususunun bulunmamasından kaynaklı olarak ihtiyati haciz talebinin reddine yönelik verdiği kararın açıkça usul ve yasaya aykırı olduğunu beyan ederek mahkemece verilen ara kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Talep; ihtiyati haciz istemine ilişkindir.

İstinaf incelemesi HMK 355. madde gereğince istinaf dilekçesinde ileri sürülen sebeplerle ve resen kamu düzenine aykırılık yönünden sınırlı olarak yapılmıştır.

2004 sayılı İİK'nın 257. maddesinde ''Rehinle temin edilmemiş ve vadesi gelmiş bir para borcunun alacaklısı, borçlunun yedinde veya üçüncü şahısta olan taşınır ve taşınmaz mallarını ve alacaklarıyla diğer haklarını ihtiyaten haczettirebilir.

Vadesi gelmemiş borçtan dolayı yalnız aşağıdaki hallerde ihtiyati haciz istenebilir:

1 - Borçlunun muayyen yerleşim yeri yoksa;

2 - Borçlu taahhütlerinden kurtulmak maksadiyle mallarını gizlemeğe, kaçırmağa veya kendisi kaçmağa hazırlanır yahut kaçar ya da bu maksatla alacaklının haklarını ihlal eden hileli işlemlerde bulunursa;

Bu suretle ihtiyati haciz konulursa borç yalnız borçlu hakkında muacceliyet kesbeder.'' hükmü düzenlenmiştir.

Aynı Yasa'nın 258/1 madde ve fıkrasında ise; "İhtiyati hacze 50nci maddeye göre yetkili mahkeme tarafından karar verilir. Alacaklı alacağı ve icabında haciz sebepleri hakkında mahkemeye kanaat getirecek deliller göstermeye mecburdur.'' hükmü yer almaktadır.

Somut olayda; talep tarihi itibariyle ihtiyati haciz talep eden davacının, alacaklı olduğu hususunda yaklaşık ispatın sağlanmadığı, ihtiyati haciz talebinin kabulü için İİK'nın 257 ve 258. maddelerinde belirtilen koşullarının oluşmadığı, bu itibarla ilk derece mahkemesince talep tarihindeki mevcut delillere göre ihtiyati haciz talebinin reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik bulunmadığı anlaşıldığından davacının istinaf başvuru talebinin HMK 353/1.b.1 maddesi gereğince esastan reddine ilişkin aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Başkan ... Üye ... Üye ... Katip ... · e-imzalıdır e-imzalıdır e-imzalıdır e-imzalıdır .....