Konya Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi E.2025/489 K.2025/509

Davacı tarafından davalı aleyhine Konya.... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyası ile açılan alacak davasında 10/01/2025 tarihinde tesis edilen ara karara karşı, davacının istinaf kanun yoluna başvurması üzerine, üye hakimin görüşleri alındıktan sonra, dosya incelendi;

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; ........ Bölge Müdürlüğü tarafından "........ Bölgesi 1. Kademe Atık Su Şebekesi, Terfi Merkezleri ve Yol Altyapısı Yapım İşi" kapsamında ihale yapılmış olup; bu ihale "........ Madencilik ve İnş.Ltd.Şti.- ........ İnş.Ltd İş Ortaklığı" tarafından alındığını, idare ile iş ortaklığı arasında ihale sözleşmesi imzalandığını, ana işveren tarafından ........

San.Tic.Ltd.Şti'ne nakliye ve kepçe işleri yapma işi verildiğini, ........ isimli şirket tarafından da nakliye işleri konusunda müvekkili şirket ile 03/04/2024 tarihli sözleşme imzalandığını, nakliye işlerinin müvekkili şirket tarafından üstlenildiğini, davalı şirket tarafından müvekkili şirketin hakedişlerinin ödenmediğini, müvekkili şirketin mazot fiyatlarına gelen artıştan dolayı fiyat farkı alacağının olduğunu, alacaklarının ödenmemesi nedeniyle işi bıraktığının davalı şirkete bildirildiğini, davanın sonucu beklenildiği takdirde müvekkili şirketin alacağının tahsilinin tehlikeye gireceğini,

alacakları hiçbir teminata bağlı bulunmadığı gibi, borcun vadesi dolduğu halde bugüne kadar ödenmediğini, davalı şirketin göndermiş olduğu ihtarnameden de görüleceği üzere müvekkili şirketin bu işi yaptığı ve borcu olduğu borcun ödenmediği ikrar edildiğini, sunulan bu ihtarnamenin dava açısından kuvvetli ispat niteliğinde olduğunu, buna rağmen borcu ödememekte ısrar ettiğini, ihale konusu işin bedeli oldukça yüksek olduğunu, borçlu şirketin mallarını kaçırmasından endişe ettiklerini beyanla borçlunun menkul ve gayrimenkul malları ile üçüncü kişilerdeki hak ve alacaklarının ihtiyaten haczine karar verilmesini istemek zarureti hasıl olduğunu,

davalı şirketin dava sonunda çıkacak bedelden mahsup edilmek üzere müvekkili şirkete geçici ödeme yapılmasını talep ettiklerini, davalının Konya.....Noterliğinin 12/09/2024 tarih ... yevmiye nolu ihtarnamesiyle borcu ikrar ettiğini, dolayısıyla TBK m.76'ya göre geçici ödeme isteme şartlarından olan alacakla alakalı tüm şartları yerine getirdiğini, aynı şekilde müvekkil şirketin ekonomik durumu da geçici ödemeyi gerekli kıldığını, en azından dava sonuçlanıncaya kadar çalışanlarının ihtiyaçlarında kullanılmak üzere müvekkili şirket adına dava sonunda hükmedilecek bedelden mahsup edilmek üzere geçici ödeme kararı verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ ARA KARARININ ÖZETİ: İlk derece mahkemesince; "....Davacı vekilinin ihtiyati haciz talebi yönünden yapılan değerlendirmede; taraflar arasında borç alacak ilişkisinin ancak yargılamayla neticelenebileceğinden davacı vekilinin ihtiyati haciz talebinin reddine karar vermek gerekmiş olup aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Davacı vekilinin geçici ödeme talebinin ise, TBK 76 kapsamındaki geçici ödeme "Tazminat davalarında TBK 76 maddesi kapsamında geçici ödeme yapılması yöndeki ihtiyati tedbirler" (Mehmet Özdemir, Yargıtay ve İstinaf Uyguamasında Geçici Hukuki Korumalar Syf 58.) değerlendirilmesinden hareketle TBK 76 maddesindeki geçici ödeme talebi bir ihtiyati tedbirdir.

İddia, savunma, mevcut delil durumu, dosya kapsamı ve TBK 76. Maddesi ve bu maddenin kanun gerekçesi de dikkate alındığında davacı tarafın geçici ödeme yapılmasına yönelik talebinin şartları bulunmadığından reddine..." şeklinde karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davalı şirket tarafından yapılan ticaret sözleşmesi ve sözleşmeden kaynaklı alacağın ödenmediğinin ikrar edildiğini, müvekkili ile yapılan ticaretin ve işin kabul edildiğini, ancak hakediş yapılmadığını, müvekkilinin sözleşme kapsamındaki bütün masrafları ve zararı tek başına karşılamak zorunda kaldığını, dava sonucu beklenildiği takdirde müvekkilinin alacağının tahsilinin tehlikeye gireceğini, davalı şirketin dava sonunda çıkacak bedelden mahsup edilmek üzere müvekkili şirkete geçici ödeme yapılmasına ilişkin taleplerinin reddedilmesinin hukuka aykırı olduğunu,

davalının Konya ......Noterliğin 12.09.2024 tarih ... yevmine nolu ihtarnamesiyle borcu ikrar ettiğini, dolayısıyla TBK madde 76'ya göre geçici ödeme isteme şartlarından olan alacakla alakalı tüm şartların yerine getirildiğini beyanla kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Talep; ihtiyati haciz ve geçici ödeme isteminin reddine dair ara kararın kaldırılması istemine ilişkindir.

İstinaf incelemesi HMK 355. Madde gereğince istinaf dilekçesinde ileri sürülen sebeplerle ve resen kamu düzenine aykırılık yönünden sınırlı olarak yapılmıştır.

Davacının geçici ödeme talebine yönelik istinaf başvuru talebinin incelenmesinde; Geçici ödeme 6098 sayılı TBK'nun 76. maddesinde "Zarar gören iddiasının haklılığını gösteren inandırıcı kanıtlar sunduğu ve ekonomik durumu da gerektirdiği taktirde hakim,istem üzerine davalının zarar görene geçici ödeme yapmasına karar verebilir. Davalının yaptığı geçici ödemeler, hükmedilen tazminattan mahsup edilir. Tazminata hükmedilmezse hakim davacının aldığı geçici ödemeleri, yasal faizi ile birlikte geri vermesine karar verir" şeklinde düzenlenmiştir.

Geçici ödeme, haksız fiil sebebiyle meydana gelen zararın karşılanması için açılan tazminat davalarında hükmedilen ve yargılama sonucunda hükmedilecek zarara mahsuben yapılan bir ön ödemedir. Ön ödeme geçici bir karardır. Bu geçici ödemenin miktarı, geçici ödemeler ne HMK'da düzenlenmiş olan ihtiyati tedbir niteliğindedir, ne de İİK’nda düzenlenmiş olan ihtiyati haciz niteliğindedir.

Tam tersine, aynı ihtiyati tedbir ve ihtiyati haciz gibi ayrı bir geçici hukuki koruma türüdür. Çünkü HMK’nın 389. maddesi gereğince ihtiyati tedbir, sadece dava konusu uyuşmazlıklar hakkında verilebilen bir geçici hukuki koruma türüdür. Dava konusunun para alacağı olması halinde ise kural olarak ihtiyati tedbir kararı verilmesi mümkün değildir (Kuru/Arslan/Yılmaz (Usul), s.580-581. Pekcanıtez/Özekes/Atalay (Usul), s. 711-713.).

Geçici ödemelerin Türk Borçlar Kanunu’nda düzenlenmiş olan diğer geçici hukuki korumalardan biri olması sebebiyle, geçici ödeme kararları bir ara karar mahiyetindedir. Bu sebeple de mahkeme iş bu ara kararından yargılama sonuçlanmadan önce her zaman dönebilir. Çünkü mahkemenin vermiş olduğu ara kararlar ile kural olarak taraflardan birisi lehine herhangi bir usuli kazanılmış hak oluşmaz. Yine geçici ödeme ara kararı yargılamayı sona erdirmediği için bu karara karşı doğrudan kanun yoluna gidilmesi de mümkün değildir. Ancak asıl karar ile birlikte kanun yoluna gidilebilir.

Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun istinaf yoluna başvurulabilen kararlar başlıklı 341/(1). maddesinde; "İlk derece mahkemelerinden verilen nihai kararlar ile ihtiyati tedbir, ihtiyati haciz taleplerinin reddi ve bu taleplerin kabulü hâlinde, itiraz üzerine verilecek kararlara karşı istinaf yoluna başvurulabilir." hükmünün yer aldığı, davacının geçici ödeme talebinin reddine ilişkin ara karara yönelik istinaf talebinde bulunduğu, bu karara karşı istinaf yolunun açık olmadığı anlaşıldığından davacının geçici ödeme talebine yönelik istinaf başvuru dilekçesinin HMK 352/1.b maddesi gereğince reddi gerektiği,

Davacının ihtiyati haciz talebine yönelik istinaf başvuru talebinin incelenmesinde; İcra İflas Kanununun 257/1.maddesinde; "Rehinle temin edilmemiş ve vadesi gelmiş bir para borcunun alacaklısı, borçlunun yedinde veya üçüncü şahısta olan taşınır ve taşınmaz mallarını ve alacaklarıyla diğer haklarını ihtiyaten haczettirebilir" düzenlemesi muaccel bir başka deyişle vadesi gelmiş alacaklar yönünden ihtiyati haciz koşulları" düzenlemiş olup,

İcra ve İflâs Kanunu'nun 258.maddesinin 1.fıkrası uyarınca; “…Alacaklı alacağı ve icabında haciz sebepleri hakkında mahkemeye kanaat getirecek deliller göstermeye mecburdur...” Bu hükme göre alacaklının, alacağının varlığını ve muaccel olduğunu tam ve kesin şekilde ispat etmesi aranmamakta, bu konuda mahkemeye kanaat verecek delilleri göstermesi yeterli kabul edilmektedir. Bununla birlikte, özellikle hukukî bir işlem söz konusu olduğunda, alacağın varlığının ve muaccel olduğunun yazılı bir belgeye veya belgeler zincirine dayanması tercih edilmesi gereken bir seçenektir. (HMK m.200).

Somut olayda; ihtiyati haciz talep eden tarafından İİK'nın 258. maddesi gereğince alacağın varlığı ve muacceliyetine ilişkin yaklaşık ispata yarar delil sunulmadığı, alacağın varlığı ancak yargılama yapılarak toplanacak delillerle ispatlanabileceğinden; ilk derece mahkemesinin ihtiyati haciz talebinin reddine karar vermesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığından, davacının istinaf başvuru talebinin HMK'nın 353/1.b.1 maddesi gereğince esastan reddine ilişkin aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Başkan ... · e-imzalıdır Üye ... · e-imzalıdır Üye ... · e-imzalıdır Katip ... · e-imzalıdır .....