Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi E.2023/1544 K.2024/2030

Av. ... DAVANIN KONUSU : Tazminat

BAŞVURU TARİHİ : 26.06.2023

İSTİNAFA GELİŞ TARİHİ: 03.10.2023

KARAR TARİHİ : 28.11.2024

YAZIM TARİHİ : 28.11.2024

İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyadaki tüm belgeler ve dairemiz üyesi tarafından hazırlanan raporlar incelendi. Davanın dairemizin görev alanına girdiği, ilk derece mahkemesi kararının kesin olmadığı, istinaf başvurusunun süresi içinde yapıldığı, başvuru şartlarının yerine getirildiği anlaşılmakla;

GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde; 19.07.2021 tarihinde davacıya ait ... plaka sayılı araç ile Ethica sigorta şirketi tarafından zorunlu mali trafik sigortası yapılan ... plaka sayılı araç arasında meydana gelen kazada davacının aracında oluşan değer kaybının tespiti ile şimdilik 1.000,00 TL belirsiz tazminat alacağının davalıdan alınarak kendilerine verilmesini, sigorta komisyonu tarafından düzenlenen kusur tespitinin yerinde olmadığını kusura ilişkin rapor aldırılmasını talep ve dava etmiştir.

Davalı vekilinin cevap dilekçesinde; dava konusu trafik kazası nedeniyle araçta değer kaybı bedelinin davalı tarafça ödendiğinden mükerrer taleplerin reddini, davacı tarafça davalıya başvuru yapılmaksızın tahkim yoluna gidildiğini, değer kaybının bilirkişi aracılığıyla tespitinin gerektiğini belirterek davanın reddini talep etmiştir.

İlk derece mahkemesi tarafından Davanın Reddine karar verilmiştir.

Yerel mahkemenin bu kararına karşı davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.

Davacı vekili istinaf dilekçesinde; kazanın meydana geldiği kavşak mahkeme kararında olduğu gibi Eşdeğer Dört Yönlü Kontrolsüz Kavşak olmadığını, davacının seyrettiği ...'ın anayol olduğunu, yolun genişliğinin 6,34 cm olup geliş gidişli trafiğe uygun olduğunu, davacının seyrettiği istikamette yolun solunda 3 m sağında 1,5 m kaldırım bulunduğunu, bunun dışında sokağa bakan evlerin bahçeleri bulunduğunu, ... plakalı aracın seyrettiği 503 nolu sokak 4,75 cm genişliğinde ve geliş gidişli trafiğe elverişli olmayıp kesiştiği ...a göre daha az öneme sahip tali yol olduğunu,

KKT 57.madde b fıkrası 5.bende göre davacının aracının Anayolda ve öncelik hakkına sahip olduğunu, bu durumda kusurlu tarafın davacının aracı olmadığını, mahkemenin gerekçeli kararında belirttiğinin aksine Trafik işaret levhası olmayan kontrolsüz kavşaklarda da Anayol-Tali Yol ayrımı bulunduğunu belirterek usul ve yasaya aykırı ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını ve 33.443,00 TL değer kaybı talebinin kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

Dava, çift taraflı maddi hasarlı trafik kazası nedeniyle değer kaybı talepli olarak sigorta şirketine yöneltilen maddi tazminat istemine ilişkindir.

6098 sayılı Borçlar Kanunun 49. maddesinde düzenlenen "haksız fiil" olgusunun özel bir tezahürü de 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunun 85 vd. maddelerinde düzenlenen motorlu araçların neden olduğu kazalarla ilgili sorumluluk halleridir. Bir motorlu aracın Karayolları üzerinde işletilmesi nedeniyle üçüncü kişilere karşı vermiş olduğu zararlardan dolayı araç sürücüsü, işleten, bağlı bulunduğu teşebbüs müştereken ve müteselsilen sorumludur.

Motorlu taşıtların neden olduğu zararların giderilmesi için özel bir sorumluluk sistemi getirilerek motorlu araçlar için mali mesuliyet sigortası zorunluluğu getirilmiştir(2918 sayılı Yasa madde 91). Tazminat sorumluluğu dört temel koşulu gerektirmektedir. Bunlar : Hareket ( eylem- fiil) , Netice ( zarar veren sonuç) , illiyet bağı ve kusurdur.

Türk Borçlar Kanununun 49. maddesine göre kusurlu ve hukuka aykırı bir eylem nedeniyle başkasına zarar veren bu zararı gidermekle yükümlü olduğuna göre haksız fiil sorumluluğunun kusura dayalı bir sorumluluk olduğundan şüphe duyulmamaktadır.

Somut olayda, 19.07.2021 günü saat 15:15 sıralarında ... önünde kavşakta meydana gelen maddi hasarlı trafik kazasında Sürücü ... sevk ve idaresindeki ... plakalı kamyonet ile geliş ve gidişli trafiğin seyrettiği bölünmemiş kara yolu Subaşı sokak takiben Yıldız caddesi istikametine seyri esnasında kavşağa giriş yaptığı sırada aracın sağ arka teker ve teker ön çamurluk kısımlarına, sağ tarafından,

Depo sokak istikametinden gelip geliş ve gidişli trafiğin seyrettiği kara yolu takiben DSİ istikametine seyretmekte olan sürücü ... sevk ve idaresindeki ... plakalı hususi otomobilin çarpması neticesi maddi hasarlı trafik kazası meydana gelmiş olduğu kaza nedeniyle davacıya ait aracın arka sağ çamurluk ve arka sağ teker kısımlarının, davalının eylemlerinden sorumlu olduğu sigortalıya ait ... plakalı aracın ise sağ ön tampon ve far bölgesinin hasar gördüğü anlaşılmaktadır.

Gerçekleşen kaza nedeniyle trafik kolluğu tarafından kaza tespit tutanağının düzenlenmemiş olduğu ancak kazaya ilişkin dava dışı araç sürücüleri ... ve dava dışı ... arasında 19.07.2021 tarihli maddi hasarlı trafik kazası tespit tutanağının düzenlendiği ve tutanak içeriğinde kazanın basit canlandırması ve krokisine yer verildiği, kaza sonrasına ait fotoğraflarında dosyaya kazandırılmış olduğu görülmektedir.

Buna göre tarafların gelişen kazada kural ihlallerin ve kusur sorumluluklarının tespiti noktasında 13.10.1983 kabul, 18.10.1983 Resmi Gazete Yayım Tarihli ve 18195 Resmi Gazete Sayılı 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu ve bu kanuna dayalı olarak İçişleri Bakanlığı tarafından İçişleri Bakanlığından yürürlüğe konulan 18.07.1997 Resmi Gazete Tarih 23053 (Mükerrer) Resmi Gazete Sayılı Karayolları Trafik Yönetmeliği hükümlerinden yararlanılması gerekmektedir.

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunun Genel Esaslarını düzenleyen Birinci Kısmının Tanımlar Başlıklı İkinci Bölümünde yer alan 3.maddesinde: "İki yönlü karayolu: Taşıt yolunun her iki yöndeki taşıt trafiği için kullanıldığı karayoludur.", "Tek yönlü karayolu: Taşıt yolunun yalnız bir yöndeki taşıt trafiği için kullanıldığı karayoludur.", "Anayol: Ana trafiğe açık olan ve bunu kesen karayolundaki trafiğin, bu yolu geçerken veya bu yola girerken, ilk geçiş hakkını vermesi gerektiği işaretlerle belirlenmiş karayoludur.", "Tali yol: Genel olarak üzerindeki trafik yoğunluğu bakımından, bağlandığı yoldan daha az önemde olan yoldur.",

" Kavşak : İki veya daha fazla karayolunun kesişmesi veya birleşmesi ile oluşan ortak alandır.", " Geçiş hakkı: Yayaların ve araç kullananların diğer yaya ve araç kullananlara göre,yolu kullanmak sırasındaki öncelik hakkıdır." şeklinde anayol, tali yol, iki yönlü karayolu, bölünmüş yol, tek yönlü karayolu ve geçiş hakkı kavramlarını tanımladığı görülmektedir.

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunun "Trafik Kuralları" başlıklı 6.bölümünün, "Genel Kurallar " başlıklı Birinci Bölümünün, "Karayollarında Trafiğin Akışı" başlıklı 46. maddesi : "Karayollarında trafik sağdan akar.

Aksine bir işaret bulunmadıkça sürücüler: a) Araçlarını, gidiş yönüne göre yolun sağından, çok şeritli yollarda ise yol ve trafik durumuna göre hızının gerektirdiği şeritten sürmek, b) Şerit değiştirmeden önce gireceği şeritte sürülen araçların emniyetle geçişini beklemek, c) Trafiği aksatacak veya tehlikeye sokacak şekilde şerit değiştirmemek, d) Gidişe ayrılan en soldaki şeridi sürekli olarak işgal etmemek, e) (Değişik bent: 18/10/2018-7148 S.K./19. md) İki veya daha fazla şeritli yollarda motosiklet, otomobil, kamyonet, panelvan, minibüs ve otobüs dışındaki araçları kullanırken geçme ve dönme dışında en sağ şeridi izlemek,

f) (Ek bent: 18/10/2018-7148 S.K./19. md) Trafik kazası, arıza hâlleri, acil yardım, kurtarma, kar mücadelesi, kaza incelemesi, genel güvenlik ve asayişin sağlanması gibi durumlar dışında emniyet şeritlerini ve banketleri kullanmamak, g) (Ek bent: 18/10/2018-7148 S.K./19. md) Trafiği aksatacak veya tehlikeye sokacak şekilde ardı ardına birden fazla şerit değiştirmemek, h) (Ek bent: 18/10/2018-7148 S.K./19. md) Tek yönlü karayollarında araçlarını ters istikamette sürmemek Karayollarının belirli kesimlerinde, bu yollardan faydalanma zorunda olan hayvan sürücüleri,

hayvanlarını veya hayvan sürülerini gidiş yönünde yolun en sağından ve en az genişlik işgal ederek ve imkan olduğunda taşıt yolu dışından götürmek zorundadırlar. (Değişik fıkra: 18/10/2018-7148 S.K./19. md) Bu maddenin ikinci fıkrasının (e) bendi hükümlerine uymayanlara 488 Türk lirası, (f), (g) ve (h) bentleri hükümlerine uymayan sürücülere 1.002 Türk lirası, bu maddenin diğer hükümlerini ihlal eden sürücülere 235 Türk lirası idari para cezası verilir.

İkinci fıkranın (d) bendinin kamyon ve çekici sürücüleri tarafından ihlal edilmesi hâlinde ise 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır."

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunun "Hızın Gerekli Şartlara Uygunluğunu Sağlamak" başlıklı 52.maddesi: "Sürücüler: a) Kavşaklara yaklaşırken, dönemeçlere girerken, tepe üstlerine yaklaşırken, dönemeçli yollarda ilerlerken, yaya geçitlerine, hemzemin geçitlere, tünellere, dar köprü ve menfezlere yaklaşırken, yapım ve onarım alanlarına girerken, hızlarını azaltmak, b) Hızlarını, kullandıkları aracın yük ve teknik özelliğine, görüş, yol, hava ve trafik durumunun gerektirdiği şartlara uydurmak, c) Diğer bir aracı izlerken yukarıdaki fıkrada belirlenen durumları göz önünde tutarak güvenli bir mesafe bırakmak,

d) Kol ve grup halinde araç kullananlar, araçları arasında yönetmelikte belirtilen esaslara uygun olarak diğer araçların güvenle girebilecekleri açıklıklar bulundurmak, Zorundadırlar. (Değişik fıkra: 21/05/1997 - 4262/4 md.) Bu madde hükmüne uymayan sürücüler 1 800 000 lira para cezası ile cezalandırılırlar."

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunun " Kavşaklarda Geçiş Hakkı" başlıklı (Değişik madde: 17/10/1996 - 4199/23 md.) 57.maddesi: "Kavşaklarda aşağıdaki kurallar uygulanır. a) Kavşağa yaklaşan sürücüler kavşaktaki şartlara uyacak şekilde yavaşlamak, dikkatli olmak, geçiş hakkı olan araçların önce geçmesine imkan vermek zorundadırlar. b) Trafik zabıtası veya trafik işaret levhası veya ışıklı trafik işaret cihazları bulunmayan kavşaklarda.

1. Bütün sürücüler geçiş üstünlüğüne sahip olan araçlara, 2. Bütün sürücüler doğru geçmekte olan tramvaylara, 3. Doğru geçen tramvay hattı bulunan karayoluna çıkan sürücüler bu yoldan gelen araçlara, 4. Bölünmüş yola çıkan sürücüler bu yoldan geçen araçlara, 5. Tali yoldan anayola çıkan sürücüler anayoldan gelen araçlara, 6. Dönel kavşağa gelen sürücüler dönel kavşak içindeki araçlara, 7. Bir iz veya mülkten çıkan sürücüler, karayolundan gelen araçlara, c) Kavşak kollarının trafik yoğunluğu bakımından farklı oldukları işaretlerle belirlenmemiş ise.

1. Motorsuz araç sürücüleri motorlu araçlara, 2. Motorlu araçlardan soldaki sağdan gelen araca, d) (Ek bent: 21/05/1997 - 4262/4 md.) Işıklı trafik işaretleri izin verse bile trafik akımı; kendisini kavşak içinde durmaya zorlayacak veya diğer doğrultudaki trafiğin geçişine engel olacak ise, sürücülerin kavşağa girmeleri yasaktır. e) (Ek bent: 21/05/1997 - 4262/4 md.) Trafik zabıtası, yetkili kişi veya trafik ışıklı işareti ile yönetilen kavşaklarda, sürücüler, kavşağı en kısa zamanda geçmek zorundadırlar.

Sürücülerin gereksiz olarak yavaşlamaları, durmaları, taşıttan inmeleri, taşıt veya araçların motorlarını durdurmaları yasaktır. f) (Ek bent: 21/05/1997 - 4262/4 md.) Aksine bir işaret olmadıkça, bütün kavşaklarda araçlar ray üzerinde hareket eden taşıtlara ilk geçiş hakkını vermek zorundadır. (Değişik fıkra: 21/05/1997 - 4262/4 md.) Bu madde hükümlerine uymayan sürücüler 1 800 000 lira para cezası ile cezalandırılırlar."

Mahkemesince hükme esas alınan 10.01.2023 tarihli kök rapor ile 12.04.2023 tarihli ek raporun her ikisinde de Trafik Bilirkişisi benzer şekilde: " Kazaya karışan araçların seyrettiği sokakların fiziki konumları dikkate alındığında, keşif esnasında şerit metre ile yapılan ölçümlerde ... plakalı aracın seyrettiği sokağın 6.34 cm genişliğinde geliş ve gidişli trafiğin seyrettiği bölünmemiş kara yolu olduğu, ... plakalı aracın seyrettiği 503 sokağın 4.75 cm genişliğinde geliş ve gidişli trafiğin seyrettiği bölünmemiş kara yolu konumunda olduğu, her iki sokağında asfalt olduğu,

her iki aracın seyrederek geldiği yönden kavşağa giriş yaptığı kavşak girişinde araç sürücüleri için her hangi trafik işaret levhası veya uyarıcı yer işaretleme çizgileri bulunmadığı, konum itibariyle kavşağın dört yönlü kontrolsüz kavşak konumunda olduğu, kazanın meydana geldiği kavşakta her iki yönden kavşağa giriş yapacak olan araç sürücüleri için kara yolu geliş ve gidişli trafiğin seyrettiği bölünmemiş kara yolu konumunda olduğu, her iki araç sürücüsü için geçiş önceliğini gösteren yada kısıtlayıcı olduğunu gösteren her hangi bir trafik işaret levhası ve yer işaretleme uyarı çizgisi bulunmadığı,

konum itibariyle kavşağın dört yönlü eş değer kontrolsüz kavşak konumunda olduğu, eş değer dört yönlü kontrolsüz kavşakta sağ taraftan kavşağa giriş yapacak olan motorlu araçların geçiş önceliğinin bulunduğu, sürücü ...'ın sevk ve idaresindeki ... plakalı kamyonet ile geliş ve gidişli trafiğin seyrettiği bölünmemiş kara yolu Subaşı sokak takiben Yıldız caddesi istikametine seyri esnasında kaza mahalli kavşağa geldiğinde,

kavşakta durup beklemeden dikkatsiz ve tedbirsizce kontrolsüz olarak kavşağa giriş yaptığı sırada aracın sağ arka teker ve teker ön çamurluk kısımlarına sağ tarafından Depo sokak istikametinden gelip geliş ve gidişli trafiğin seyrettiği kara yolu takiben DSİ.

İstikametine seyretmekte olan sürücü ... sevk ve idaresindeki ... plakalı hususi otomobilin çarpması neticesi maddi hasarlı trafik kazası meydana geldiği, kazada sürücü ...'nün sevk ve idaresindeki ... plakalı hususi otomobil ile Depo sokak takiben gelip DSİ istikametine seyri esnasında kaza mahalli kontrolsüz kavşağa geldiğinde, aracının sağ ön kısmıyla,

kavşağa kontrolsüz bir şekilde giriş yapan sürücü ... sevk ve idaresindeki ... plakalı kamyonetin sağ arka teker ve sağ arka çamurluk kısmına çarptığı kazada ... plakalı araç sürücüsü ...'ın 2918 sayılı yasanın 57/a maddesindeki kavşağa yaklaşan sürücüler kavşaktaki şartlara uyacak şekilde yavaşlamak, dikkatli olmak, geçiş hakkı olan araçların önce geçmesine imkan vermek zorundadırlar, 57/c-2 maddesindeki kavşak kollarının trafik yoğunluğu bakımından farklı oldukları işaretlerle belirlenmemiş ise motorlu araçlardan soldaki sağdan gelen araca geçiş hakkını vermek zorundadır kurallarını ihlal ettiği, bu şekilde %100 oranında kusurlu olduğu,

davalı sigorta şirketi tarafından sigortalanan ... plakalı araç sürücüsü dava dışı ...'nün olayda bir kusurunun bulunmadığı anlaşılmış, davacının 2918 sayılı yasanın 85.maddesi gereği eylemlerinden sorumlu olduğu ...'ın %100 oranındaki kusuruyla kazaya sebebiyet verdiği " şeklinde uzmanlık görüşü ve kanaat bildirmiş olduğu görülmektedir.

Davacı tarafça rapora karşı itiraz dilekçelerinde ve istinaf dilekçelerinde bilirkişilerin, geçiş hakkının kimde olduğu konusunda ve kazaya karışan araçların seyir halinde oldukları yolların niteliği konusunda hata edildiği ve tarafların kusur sorumluluğunun hatalı şekilde belirlendiği yönünde itiraz ileri sürdüğü, davacı vekilinin 26.05.2023 tarihli karar celsesinde rapora karşı yazılı itiraz ve beyanlarını tekrar ederek.

Karayolları Genel Müdürlüğü ve Sakarya İl Trafik Şube Müdürlüğüne müzekkere yazılarak 503 nolu sokağın çift taraflı trafiğe uygun olup olmadığının tespitini talep ettiği, alınan raporu kabul etmediklerini, dosyanın ATK'ya gönderilerek rapor hazırlanmasını talep ettikleri, Mahkemesince alınan raporun yeterli görülerek anılan rapor doğrultusunda davanın reddine karar verildiği anlaşılmaktadır.

Mahkemesince dosya üzerinde alınan kök rapor ile keşfe müteakiben alınan ek rapora göre, davacının eylemlerinden sorumlu olduğu araç sürücüsünün tam kusurlu olduğu, davalının eylemlerinden sorumlu olduğu dava dışı araç sürücüsünün ise kural ihlali olmadığı kabul edilerek; davacı tarafın delilleri toplanmadan karar verilmiş ise de yukarıda anlatılan kazanın meydana geliş biçimi, tarafların kendi aralarında tutmuş oldukları kaza tespit tutanağı ve kroki ve her iki araçta hasar alan bölgeler birlikte değerlendirildiğinde bu haliyle raporun hükme elverişli olmadığı ve kararın eksik incelemeye dayalı olduğu söylenmelidir.

Şu halde Mahkemece yapılması gereken iş. Sakarya Büyükşehir Belediyesi Ulaşım Dairesi Başkanlığı ile Sakarya İl Trafik Müdürlüğüne müzekkere yazılarak tarafların kaza anındaki konumlarına göre bulundukları her iki sokağın ana yol-tali yol şeklinde nitelikleri ile davalının sigortalısına ait aracın bulunduğu 503.Sokağın tek yönlü karayolu mu iki yönlü karayolu olup olmadığının tespitinin de sağlanarak.

Adli Tıp Kurumu veya Üniversitelerin ilgili bölümlerinde görev alan öğretim üyelerinden seçilecek bir bilirkişi heyetinden; kaza tespit tutanağı ve krokisi, kazaya karışan araçların çarpışma noktası, kaza nedeniyle hasar alan kısımları da birlikte değerlendirilerek; kazaya karışan araçların bulundukları her iki sokak arasında ana yol tali yol ayrımının da bulunup bulunmadığı, kazanın gerçekleştiği kavşağın niteliği, geçiş hakkı ve önceliğinin hangi araçta olduğu,

davaya konu kaza nedeni ile tarafların kazanın gelişiminde varsa kural ihlallerinin 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu ve bu kanuna dayalı olarak yürürlüğe konulan Karayolları Trafik Yönetmeliğine uygun olarak duraksama ve şüpheye yer bırakmayacak şekilde tespiti sağlanarak sonuca göre bir karar vermekten ibaret olacaktır.

İlk derece mahkemesi tarafından taraf delilleri toplanmadan eksik incelemeye dayalı rapora göre karar verilmesi dairemizce HMK'nun 353/1-a-6 maddesinde belirtilen "uyuşmazlığın çözümünde etkili olabilecek ölçüde önemli delillerin toplanmamış veya değerlendirilmemiş olması" olarak değerlendirildiğinden; davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, yukarıda belirtildiği şekilde kusur raporu alınarak ortaya çıkacak sonuca göre karar verilmesi için dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine karar vermek gerekmiştir.