Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi E.2025/1338 K.2026/592

İstinaf incelemesi için Dairemize gönderilen dosyadaki tüm belgeler ve Dairemiz üyesi tarafından hazırlanan raporlar incelendi. Davanın Dairemizin görev alanına girdiği, ilk derece mahkemesi kararının kesin olmadığı, istinaf başvurusunun süresi içinde yapıldığı, başvuru şartlarının yerine getirildiği anlaşılmakla;

GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde.

14.06.2023 tarihinde davacının maliki olduğu 41 ... plaka sayılı aracının çok taraflı maddi hasarlı ve yaralamalı zincirleme trafik kazası neticesinde ağır hasar aldığını, kaza sonrası düzenlenen kaza tespit tutanağında kazaya karışan 34 ... plaka sayılı araç sürücü ...'nın tam ve asli kusurlu olduğunun, diğer sürücülerin kusursuz olduğu tespit edildiğini, aracın onarımlarının davacının kasko sigortası olan dava dışı Ak Sigorta kasko şirketi aracılığıyla yapıldığını,

değer kaybı ve araç mahrumiyeti için öncelikle 35 ... plaka sayılı aracın kaza tarihinde ki sigortası ve teminat kapsamında olan davalı Eureko Sigorta A.Ş.'ye yapılan başvuru sonrasında davacının hesabına 25.000,00 TL kısmi ödeme yapıldığını, ancak yapılan ödemenin davacının aracının özelliklerine göre az olduğunu, aracın 40 gün boyunca onarım merkezinde kaldığını, ticari işletmesinde kullandığı aracından mahrum kaldığını belirterek,

fazlaya ilişkin talep ve dava hakları saklı kalmak kaydı, şimdilik 100,00 TL değer kaybı tazminatı ile 100 TL araç mahrumiyet tazminatının kaza tarihinden işleyecek ticari avans faiz oranıyla davalılardan müşterek ve müteselsil olarak tahsiline, davalı sigorta şirketi tarafından yapılan kısmi ödemenin toplam alacaktan mahsubuna karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davacı vekili 01.03.2025 tarihli dilekçesi ile araç değer kaybı taleplerini 67.855 TL'ye, araç mahrumiyet tazminatı taleplerini 26.350 TL'ye arttırmıştır.

Davalı Eureko Sigorta vekili cevap dilekçesinde; davanın belirsiz alacak davası olarak açılmasında hukuki yarar bulunmadığını, davalı şirketin sigortalısının kusuru oranında ve poliçe teminat limitiyle sınırlı olacak şekilde sorumlu olduğunu, tazminat talebine konu aracın geçmiş hasar kayıtlarının değerlendirmeye dahil edilmesi gerektiğini, değer kaybının ve mahrumiyet bedeli talebinin uzman bilirkişilerce tespitinin gerektiğini, uyuşmazlığa konu talebin zaman aşımına uğradığını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı MAT Hayvancılık vekili cevap dilekçesinde; davacı tarafın davasını kısmi ya da belirsiz alacak davası şeklinde açmasında hukuki yarar bulunmadığını, kaza tarihinde müvekkilin aracına ait zorunlu mali mesuliyet sigortası ve kasko poliçesinde İMM mevcut olup bu sebeple davanın müvekkili şirket yönünden reddine karar verilmesi gerektiğini, davalı sigorta şirketi tarafından davacıya değer kaybına ilişkin ödeme yapıldığını, kaza sebebiyle meydana geldiği iddia edilen değer kaybı miktarının bilirkişi tarafından hesaplanması gerektiğini belirterek davanın usulden ve esastan reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İlk derece mahkemesi tarafından davanın kabulü ile; Değer kaybı zararı olan 67.855 TL’nin davalılar ... ve M.A.T. Hayvancılık Araç Kiralama İnşaat Taahhüt Otomotiv Gıda Turizm Taşımacılık San. Tic. Ltd. Şti'nden (100,00 TL yönünden tüm davalılar(sigorta şirketi dahil) sorumlu olmak üzere) (sigorta şirketi poliçe limitiyle sorumlu)) olmak kaydıyla, 26.350,00 TL araç mahrumiyet tazminatının davalılar ... ve M.A.T. Hayvancılık Araç Kiralama İnş. Taahhüt Otomotiv Gıda Turizm Taşımacılık San. Tic. Ltd Şti'nde (100,00 TL yönünden tüm davalılar (sigorta şirketi de dahil) sorumlu olmak üzere) (sigorta şirketi poliçe limitiyle sorumlu)) kaza tarihi olan tarihinden itibaren işleyecek olan avans faizi ile davalılardan müştereken ve alınarak davacıya verilmesine dair karar verilmiştir.

Yerel mahkemenin bu kararına karşı davalı M.A.T Hayvancılık Araç Kiralama İnş. Taahhüt Otomotiv Gıda Turizm Taşımacılık San. Tic. Ltd. Şti. vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.

Davalı M.A.T Hayvancılık Araç Kiralama İnş. Taahhüt Otomotiv Gıda Turizm Taşımacılık San. Tic. Ltd.

Şti. vekili istinaf dilekçesinde; davanın belirsiz alacak davası şeklinde açılmasına hukuki yarar bulunmadığını, davalı şirket tarafından aracın sürücüsüz olarak kiraya verildiğini, araç işletenin Kocaeli Büyükşehir Belediyesi Sağlık ve Sosyal Hizmetler Dairesi Başkanlığı olduğunu, kaza tarihinde aracın kirada olduğundan diğer davalı ...'nın da belediye şoförü olmasından dolayı davalı şirketin bu kazayla ilgili herhangi bir ilgisi bulunmadığını, ekspertiz raporu uyarınca onarım gören parçalar arasında değer kaybı tazminatı hesaplanırken dikkate alınmayacak kalemler de bulunduğunu,

servisin müzekkere cevabında da belirtildiği üzere aracın çalışmadığı günün 26 gün olarak hesaplama yapılması gerektiğini, yapılan hesaplamanın hakkaniyete aykırı olduğunu, ilgili tazminat kalemlerinde müşterek ve müteselsilen sorumluluğun kabul edilmemesi gerektiğini belirterek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

Dava, maddi hasarlı trafik kazası nedeniyle değer kaybı bedeli ve araç mahrumiyet tazminatı istemlerine ilişkindir.

Somut olayda, 14.06.2023 tarihinde davacıya ait araçla davalıların sürücüsü ,maliki ve zorunlu ve kasko sigortacısı oldukları aracın karıştığı üç araçlı zincirleme trafik kazası sonucu davacının aracı hasar görmüş, davacı taraf işbu davada, aracında oluşan değer kaybı ve araç mahrumiyet bedelini talep etmiştir.

Eldeki davada, davalı araç maliki M.A.T Hayvancılık Araç Kiralama İnş. Taahhüt Otomotiv Gıda Turizm Taşımacılık San. Tic. Ltd. Şti. vekili istinaf itirazında aracın uzun süreli kiralanması nedeniyle işleten sıfatının bulunmadığını ileri sürmüş ise de;

HMK'nun 357'nci madde hükmüne göre, bölge adliye mahkemesince resen göz önünde tutulacaklar dışında, ilk derece mahkemesinde ileri sürülmeyen iddia ve savunmalar dinlenemez, yeni delillere dayanılamaz.

Dosya kapsamından davalı vekilinin ilk derece yargılamasının dilekçelerin verilmesi ve diğer aşamalarında kira sözleşmesi sebebiyle işleten sıfatı bulunmadığı savunmasına dayanmadığı anlaşıldığından, yerel mahkemede ileri sürülmeyen iddiaların istinaf aşamasında ileri sürülmesi mümkün olmadığından, ayrıca davanın niteliği gereğince HMK'nın 107.maddesi kapsamında belirsiz alacak davası olarak açılmasında usul ve yasaya aykırılık bulunmadığından davalı vekilinin bu hususa değinen istinaf sebepleri yerinde görülmemiştir.

Ancak Değer kaybı, aracın trafik kazası sonucu hasarlanıp, onarılmasından sonraki değeri ile hiç hasarlanmamış haldeki değeri arasındaki farka ilişkin olup, gerçek zarar ilkesi gereğince değer kaybının, kaza tarihindeki serbest piyasa koşullarına göre, aracın kazadan önceki değeri ile onarım sonrası değeri arasındaki farka göre belirlenmesi gerekir. Araçtaki değer kaybı belirlenirken, aracın markası, yaşı, modeli ve hasar gördüğü kısımları dikkate alınarak aracın kaza tarihinden önceki 2. el satış değerinin tespiti ile aracın tamir edildikten sonra ikinci el satış değerinin tespiti ve arasındaki fark göz önüne alınmaktadır.

Ayrıca trafik kazalarında araç mahrumiyeti nedeniyle zarar belirlenirken aracın hasar durumuna göre onarımı için gereken makul sürenin belirlenmesi ve belirlenen bu süre üzerinden zarar hesabının yapılması gerekir. Mahkemece alınan. bilirkişi raporunda davacının aracının onarımı için gereken makul süre 31 gün olarak belirlenmiştir. Davacıdan kaynaklanan sebeplerle, aracın geç onarıma verilmesi, servis yoğunluğu nedeniyle onarımda geçen süre, aracın geç teslim edilmesi vb. hususlar davalıya yüklenemez.

Şu durumda mahkemece aynı bilirkişiden, aracın modeli, markası, özellikleri, hasarı, yapılan onarım işlemleri, kilometresi, olay tarihindeki yaşı değerlendirilerek kaza öncesi hasarsız ikinci el piyasa rayiç değeri ile kaza meydana geldikten ve tamir edildikten sonraki ikinci el piyasa rayiç değeri arasındaki farka göre kaza tarihindeki veriler esas alınarak değer kaybının hesaplanması ve aracın tamiri için makul sürenin (serviste yaşanan gecikmeler vb davalıya yüklenmeden) tespiti için ek rapor alınarak sonucuna göre karar verilmesi gerekirken yetersiz bilirkişi raporuna göre karar verilmesi doğru görülmemiş ve davalı vekilinin bu hususa ilişkin istinaf sebepleri yerinde görülmüştür.

İlk derece mahkemesinin hükmüne esas aldığı bilirkişi raporunda tespit edilen ve yukarıda belirtilen hata dairemizce HMK'nun 353/1-a-6 maddesi kapsamında, önemli delillerin toplanmaması olarak değerlendirildiğinden davalı M.A.T Hayvancılık Araç Kiralama İnş. Taahhüt Otomotiv Gıda Turizm Taşımacılık San. Tic. Ltd. Şti. vekilinin istinaf talebinin kabulü ile, ilk derece mahkemesinin kararının kaldırılmasına, mahkemece bilirkişiden yukarıda belirtilen şekilde yeniden rapor alınarak, alınacak rapor denetlenerek sonucuna göre usuli kazanılmış haklar da gözetilerek hüküm kurulması amacıyla dosyanın mahkemesine iadesine karar vermek gerekmiştir.