Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi E.2023/129 K.2023/132

Taraflar arasında görülen davada Sakarya 5. Asliye Hukuk Mahkemesi ve Sakarya Asliye Ticaret Mahkemelerince ayrı ayrı görevsizlik kararı verilmesi nedeni ile yargı yerinin belirlenmesi için gönderilen dosya içindeki tüm belgeler incelendi, gereği düşünüldü.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Asıl Davacı vekilinin dava dilekçesinde özetle; davacı şirketin faaliyetine devam edebilmesi ve malvarlığının korunabilmesi için İcra ve İflas Kanunu'nun 287, 288., 294, ve 295. maddeleri gereğince, İİK.'nın 206/1 sırasındaki haklar hariç olmak üzere, 6183 sayılı Kanundan doğan vergi ve her türlü harç, ceza ile SGK alacakları (prim, idari para cezalan dahil) ile ilgili takipler dahil olmak üzere, hangi sebebe dayanırsa dayansın davacı şirket aleyhine yeni takip yapılmaması, haciz, ihtiyati haciz, e•haciz, ihtiyati tedbir, satış, muhafaza işlemleri uygulanmaması, evvelce yapılmış olan tüm takiplerin durdurulması,

davacı şirket hakkında rehnin paraya çevrilmesi yoluyla yapılmış ve yapılacak tüm icra takiplerinde satışlarının durdurulması, rehinli menkullerin muhafazasının durdurulmasını, davacı şirketin tüm kurumlar ve şirketler nezdindeki hak ve alacaklarının 3. kişilerce haciz, muhafaza ve tahsil edilmesinin önlenmesi ve evvelce yapılmış takiplerden üzerine haciz konulan hak ve alacaklar da dahil olmak üzere tüm hak ve alacaklarının davacı şirkete ödenmesini, davacı şirketin muhafaza altına alınmış ve alınacak emtia, taşıt, cihaz, leasing kapsamındaki makine ve diğer hak ve alacakların davacı şirkete iadesini,

davacı şirketin takip borçlusu olduğu takiplerde kendisi aleyhine veya 3. şahıs konumunda oldukları takiplerde kendisine yönelik 89/1 haciz ihbarnameleri gönderilmesinin tedbiren önlenmesini, davacı şirketin bankalar nezdindeki teminat mektuplarının nakde çevrilmesinin tedbiren durdurulmasını, zımnında yargılama neticesine kadar tensiben ihtiyati tedbir kararı verilmesine ve şirkete komiser tayinine, davacı şirketin konkordato talebinin kabulü ile,

öncelikle İcra ve İflas Kanunu'nun 287. maddesi gereğince 3 aylık geçici mühlet verilmesine ve gerekli görülmesi halinde işbu müddetin 2 ay daha uzatılmasına geçici İİK'nın 285. maddesi çerçevisinde geçici mühlet neticesinde İcra ve İflas Kanunu'nun 289. maddesi gereğince bir yıllık kesin mühlet kararı verilmesine ve gerekli görülmesi halinde bu mühlet kararının 6 ay daha uzatılmasına, kesin mühlet kararının ilanına yargılama neticesinde İİK'nın 305. ve diğer maddeleri gereğince konkordatonun tasdikine, karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Birleşen Sakarya 2. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin (Asliye Ticaret Mahkemesi Sıfatıyla) 2018/426 Esas sayılı dosyasında davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının ortağı olduğu Titbaş Tekstil ve Konfeksiyon ve Tic. A.Ş ile ilgili olarak Sakarya 5. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin (Ticaret Mahkemesi Sıfatıyla) 2018/355 esas sayılı dosyası ile konkordato talebinde bulunulduğunu, yargılamanın devam ettiğini, söz konusu dosyada verilecek hükmün iş davada verilecek hükmü etkileyecek nitelikte olduğunu, her iki dava arasında fiili ve hukuki irtibat bulunduğunu belirterek belirttikleri dava dosyası üzerinden birleştirilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Birleşen Sakarya 3. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2018/450 Esas sayılı dosyasında davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili ...'ın nin Titbaş Tekstil ve Kınfeksiyon San.Tic.A.Ş. nin ortağı olduğunu, 1989 yılından beri şirket ortağı olarak devam etmekte olup şirketin borçlarından dolayı bir çok kefaletinin bulunduğunu, ortağı olduğu şirketin maliyetlerinin artması, döviz kurundaki dengesizlikler ve enflasyondaki artış nedeni ile olumsuz etkilendiklerini, borçlarını ödeyememeye başladıklarını bu nedenlerle konkordato davası açmasının zaruret halini aldığını beyan ile; davacı şahsın konkordato talebinin kabulü ile,

öncelikle İcra ve İflas Kanunu'nun 287. maddesi gereğince (3) aylık geçici mühlet verilmesine ve gerekli görülmesi halinde işbu müddetin (2) ay daha uzatılmasına geçici İİK'nın 285. maddesi çerçevisinde geçici mühlet neticesinde İcra ve İflas Kanunu'nun 289. maddesi gereğince bir yıllık kesin mühlet kararı verilmesine ve gerekli görülmesi halinde bu mühlet kararının 6 ay daha uzatılmasına, kesin mühlet kararının ilanına yargılama neticesinde İİK'nın 305. ve diğer maddeleri gereğince konkordatonun tasdikine, tasdik kararının ilanına, karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARLARININ ÖZETİ

Sakarya 5. Asliye Hukuk Mahkemesi'nce ilk olarak verilen kabul kararının Sakarya BAM 7 HD kararıyla kaldırılması üzerine; "...Hakimler ve Savcılar Kurulu 1. Dairesinin 08/07/2021 tarihli ve 568 Sayılı Kararı İle Sakarya Asliye Ticaret Mahkemesi’nin 01/09/2021 tarihinde faaliyete geçirilmesine karar verildiği, 01/09/2021 tarihi itibari ile anılan mahkemenin faaliyete geçtiği görülmüştür. Özel mahkemenin kurulması ile genel mahkemenin görevi sona ermiş olduğundan yargılamanın çabukluğu ve ucuzluğu ilkesi gereğince devir ve gönderme kararı vermek gerekmiş" gerekçelerine yer verilerek, "Dava dosyasının faaliyete geçen Sakarya Asliye Ticaret Mahkemesine devrine ve gönderilmesine" dair hüküm kurulmuştur.

Sakarya Asliye Ticaret Mahkemesi'nce; "...mahkememizin kurulup faaliyete geçtiği 01/09/2021 tarihinden önce açılmış olan eldeki davanın yargılamasına açıldığı (Ticaret Mahkemesi Sıfatıyla) Sakarya 5. Asliye Hukuk Mahkemesince devam edilmesinin gerektiği düşüncesiyle mahkememizin görevsizliğine" dair görevsizlik kararı verilmiş, bunun üzerine dosyayı inceleyen Sakarya 5. AHM yniden gönderme kararı vermiş ve Sakarya Asliye Ticaret Mahkemesinin 16/12/2022 tarih 2022/1016 Esas 2022/1554 karar kararı ile ise; "...asıl görevsizlik kararımız halen geçerli olduğundan, esas hakkında yeniden karar verilmesine yer olmadığına karar verilerek, istinaf mahkemesinin kararı doğrultusunda dosyanın görev uyuşmazlığının çözümü için ilgili daireye gönderilmesine" dair karar verilmiştir.

Sakarya 5. Asliye Hukuk Mahkemesi (Ticaret Mahkemesi Sıfatıyla) ile Sakarya Asliye Ticaret Mahkemesi arasında verilen görevsizlik kararlarına istinaden dosya dairemize görevli mahkemenin belirlenmesi için gönderilmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ, HUKUKİ SEBEPLER VE GEREKÇE

HMK 23/1 maddesinde yargı yerinin belirlenmesine ilişkin incelemenin dosya üzerinden yapılabileceği düzenlenmektedir. Bu nedenle dairemizce dosya üzerinden yapılan incelemede:

Sakarya 5. Asliye Hukuk Mahkemesi'nce verilen kabul kararının istinaf incelemesi sonucunda kaldırılması sonrasında anılan mahkemece 2021/444 E - 2021/546 K sayılı ilamla asliye ticaret mahkemesinin kurulduğundan bahisle devir ve gönderme kararı verilmiş, Sakarya Ticaret Mahkemesince ise, mahkemelerinin kurulup faaliyete geçtiği 01/09/2021 tarihinden önce açılmış olan eldeki davanın yargılamasına açıldığı, Sakarya 5. Asliye Hukuk Mahkemesince (Ticaret Mahkemesi Sıfatıyla) devam edilmesinin gerektiği gerekçesiyle görevsizlik kararı verilmiş, AHM tarafından tekrar gönderme kararı verilmesi üzerine Ticaret mahkemesince KVYO'na karar verilerek merci tayini için dosya Dairemize gönderilmiştir.

Hakimler ve Savcılar Kurulu’nun 07.07.2021 tarih ve 608 sayılı kararı ile yeni kurulan (Alanya, Aydın, Balıkesir, Diyarbakır, Manisa, Muğla, Sakarya ve Tekirdağ) asliye ticaret mahkemeleri ile mevcut bulunan (Adana, Ankara, Ankara Batı, Antalya, Bakırköy, Bursa, Denizli, Erzurum, Eskişehir, Gaziantep, Gebze, İskenderun, İstanbul, İstanbul Anadolu, İzmir, Karşıyaka, Kayseri, Kocaeli, Konya, Mersin, Samsun, Şanlıurfa ve Trabzon) asliye ticaret mahkemelerinin yargı çevreleri belirlenmiştir. Ancak halihazırda açılmış davaların yeni kurulan mahkemeye devredileceğine ilişkin bir düzenleme mevcut değildir.

O halde, yeni bir mahkemenin faaliyete geçirildiği tarihten önce derdest bulunan davaların, istek üzerine veya doğrudan doğruya görevsizlik ya da gönderme kararı ile yeni kurulan mahkemeye gönderilmesine olanak bulunmadığından, Hakimler ve Savcılar Genel Kurulu’nun, 07.07.2021 tarih ve 608 sayılı kararı ile müstakil asliye ticaret mahkemelerinin görev sınırlarının belirlenmesi kararı öncesinde asliye ticaret mahkemesi olmayan ilçelerde asliye hukuk mahkemesinin asliye ticaret mahkemesi sıfatıyla baktığı derdest dosyaların görülmeye devam edilmesi gerekir.

Yargıtay 5. Hukuk Dairesi Başkanlığı'nın 2022/7743 E - 2022/11670 K sayılı ilamında işaret edildiği üzere, Hakimler ve Savcılar Genel Kurulu’nun 07/07/2021 tarihli ve 608 sayılı kararıyla 01/09/2021 tarihi itibariyle Sakarya Asliye Ticaret Mahkemesi'nin faaliyete geçirildiği, davanın 28/09/2018 tarihinde açıldığı, 07/07/2021 tarihli ve 608 sayılı kararda derdest dosyaların devredileceği yönünde bir ibare bulunmadığı anlaşıldığından, dosyanın Sakarya 5. Asliye Hukuk Mahkemesince görülerek sonuçlandırılması gerektiği anlaşılmakta ise de.

HMK’nın 22/2. maddesinde “İki mahkemenin aynı dava hakkında göreve veya yetkiye ilişkin olarak verdikleri kararlar kanun yoluna başvurulmaksızın kesinleştiği takdirde, görevli veya yetkili mahkeme, ilgisine göre bölge adliye mahkemesince veya Yargıtayca belirlenir.” hükmüne yer verilmiştir.

Açıklanan nedenlerle; eldeki dava dosyasında iki mahkeme arasında gerçek anlamda karşılıklı olarak verilmiş bir görevsizlik veya yetkisizlik kararı bulunmamakta olup, Sakarya 5. Asliye Hukuk Mahkemesince verilen kararın devir kararı niteliğinde olduğu, göreve ilişkin hukuki değerlendirme yapılmadığı ve yargı yeri belirlenme koşullarının bulunmadığı halde merci belirleme koşullarının bulunduğundan bahisle tekrar gönderme kararının verildiği anlaşılmıştır.

Bu haliyle yargı yeri belirleme koşulları bulunmamakla birlikte gelişen bu sürecin dava tarihi 28.09.2018 olan dosyada işin görülmesini sürüncemede bıraktığı (Emsal.

Yargıtay 17. Hukuk Dairesi Başkanlığı'nın 2014/25083 E - 2015/133 K. sayılı ilamı, 2014/24005 E - 2014/19895 K. sayılı ilamı, 2014/22509 E - 2014/19872 K sayılı ilamı, 2014/24249 E - 2014/19619 K sayılı ilamı) anlaşılmakla yargı yeri belirleme koşulları oluşmadığından mahalline iadesi gerektiği halde uyuşmazlığın, 6100 sayılı HMK’nın 21 ve 22. maddeleri gereğince davanın ilk açıldığı Sakarya 5. Asliye Hukuk Mahkemesi’nde (Ticaret Mahkemesi Sıfatıyla) görülüp sonuçlandırılması gerektiğine dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.

GEREKÇELİ KARARIN YAZILDIĞI TARİH : 23/01/2023

... Başkan ...

... Üye ...

... Üye ...

... Katip ...

¸Bu evrak 5070 Sayılı Kanun hükümleri uyarınca E-İMZA ile imzalanmıştır