Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi E.2024/1537 K.2024/1564

Taraflar arasındaki eser sözleşmesinden kaynaklanan cezai şart, kar kaybı ve fazla ödendiği ileri sürülen iş bedelinin iadesi talepleri nedeniyle yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İlk derece mahkemesinin kararı davacı vekili tarafından istinaf edilmekle; kesinlik, süre, istinaf şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, istinaf dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Üye Hakim tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle;

Vekil eden şirket ile davalı arasında 29.01.2016 tarihinde Üretim ve Satış Sözleşmesi başlığı altında, ekinde teknik şartnamenin de yer aldığını, satıcının kurutma ünitesini kendi fabrikasında üretip alıcıya satmasını ve sözleşme konusu makinenin iş başlangıç tarihinden itibaren opsiyonsuz 55 gün içerisinde, asgari 6 ton/saat kapasite ile çalışır halde ve %90 kurutma verimi sağlayacak şekilde alıcı firmaya teslimi, belirtilen süre içerisinde makinenin teslim edilememesi hailinde her gün için makine bedeli üzerinden %0,3 cezai yaptırım uygulanacağı şartlarıyla 550.000,00.TL. + KDV bedel karşılığında sözleşme imzalandığını, davalı şirketin,

çeşitli bahaneler ileri sürerek, sözleşme koşullarına aykırı, gerçek dışı ve alakasız iddialarla sözleşmeden doğan yükümlülüklerini yerine getirmekten kaçındığını, davalıya Kadıköy 19. Noterliğinin 18.05.2017 tarih ve 11016 Yevmiye numaralı İhtarnamesiyle sözleşme koşullarına aykırı, asılsız ve mesnetsiz bahaneler ileri sürmek suretiyle sorumluluğu vekil eden şirkete atfetmeye çalışıldığını, davalının iş bu ihtarnamele Kocaeli 6. Noterliğinin 06.06.2017 tarih ve 10533 Yevmiye numaralı İhtarname ile cevap verildiğini,

davalının bu kez Kadıköy 29. Noterliği’nin 07.08.2017 tarih ve 18159 Yevmiye numaralı İhtarnamesi ve yine benzer ithamlarla ihtarname keşide ettiğini belirterek, davanın kabulü ile, davalı şirketin sözleşmeden doğan yükümlülüklerini yerine getirmemesinden dolayı, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 5.000,00 TL. Gecikme Cezası, 5.000,00 TL kar Kaybı ve 1.000,00 TL.

Fazla Ödeme olmak üzere toplam 11.000,00-TL. alacağın tespit tarihinden itibaren ticari temerrüt faiziyle birlikte davalı şirketten tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle;

Dava dilekçesi ve eklerinin kendilerine tebliğ edilmediğini, dosyada haksız ve mesnetsiz iddiaların, davacının ek süre verilmesine ve fazladan ödeme yapmasına rağmen vekil edene çamur kurutma makinesinin teslimini süresinde gerçekleştirmediği gibi vekil edene fazladan yaptığı 1.000,00-TL nedeniyle sebepsiz zenginleştiğini, makinede eksiklikler olduğu,

eksiklikleri kendilerinin tamamlattırdıklarını, sözleşmenin belirli vadeli bir sözleşmenin olduğunu, herhangi uyuşmazlıkğın söz konusu olmadığını, davacının 20/04/2016 tarihinde ihtara gerek kalmaksızın kendiliğinden temerrüde düştüğünü, davacının çamur kurutma makinesi yatırımına başlayabileceği en erken tarihin 11/11/2016 olduğunu, bu tarihten önce projeye yatırım yapılamayacağını, sözleşme imzalama tarihinin ise 29/01/2016 olduğunu belirterek, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararına göre;...''Davacının açmış olduğu davanın her bir talebi yönünden ayrı ayrı reddine, '' karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekilince istinaf isteminde bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle;

Yargılamaya esas bilirkişi raporları eksik incelemeye dayandığını, raporlara itirazlarının kabul edilmemesinin yanı sıra, raporların da yerel mahkemece hatalı değerlendirme yapılarak davanın reddi yönündeki hüküm hukuka aykırı olduğunu, davalı tarafından scrubber sisteminin hiç yapılmadığını, belirtilen 2 adet ayrı scruber sistemini vekil eden şirket haricen yaptırdığını, vekil eden şirket davalı tarafından hiç yapılmamış olan scrubber ünitesini haricen barat endüstiriyel plastik makina inşaat taahhüt sanayi ve ticaret ltd.şti. şirketine yaptırmış olduğunu,

bilirkişilerin geç ve eksik teslimi vekil eden şirkete yüklemeye çalışması ve cezai şart doğmayacağı sonucuna varmasının da akla ve hukuka aykırı olduğunu, 02.05.2017 tarihli taahhütnamede davalı taraf kendisi geriye dönük cezai şartları kabul ettiğini, prosesin yanlış tamamlandığını, eşanjör ve damıtma sistemi çalışmadığı için eski sistem vana grubundan ayrılarak yeni sisteme geçildiğini, yeni sistemde buharlaştırılan gazı scrubberda kimyasallı yıkama yapıldıktan sonra karbon filtreden geçirilerek atmosfere salındığını, vekil eden şirket kapasite kaybından kaynaklı çok zarar ettiğini, makineden beklenen paydayı elde edemediğini,

davalının hatalı tasarım ve üretimi sebebiyle, vekil edenin iyileştirme çalışmalarına rağmen saatte 2-3 ton kapasitenin üzerine çıkılamadığını, yerel mahkeme kararının kaldırılarak, davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili istinafa cevap dilekçesinde özetle;

Davacı tarafın istinaf dilekçesi dosyada alınan bilirkişi raporundaki ifadeleri değil, istinaf öncesi kararı bozulan dosyada alınan bilirkişi raporuna itirazları içeren bir dilekçe olduğunu, makinenin ne kadarı imal edildiğini ve makinenin değerinde ne kadara karşılık geldiğini, vekil edenin temsilcisinine zorla imzalatmaya çalıştıklarını ve imzalamaması üzerine iş yerinden kovdukları kendi kendilerine taahhütname başlıklı 02.05.2017 tarihli belgeyi vekil edeninn hazırlamış gibi istinaf dilekçesine ekleyen davacı taraf yalan beyanda bulunduğunu, istinaf başvurusu yaptığını, bu hususun, ilk derece mahkemesi kararında da yer aldığını,

sahtecilik içeren davacı muhasebe kayıtlarına göre dahi vekil edenin zarar ettiğinin sabit olduğunu, dosyada bulunan 8 bilirkişi raporu ve 2 yerel mahkeme kararı vekil edenin yapmasına müsaade edilen işin tam karşılığını alamadığını ortaya koyduğunu, davacı kendi kusurlu fiilinden kötü niyetle menfaat elde etme çabasında olduğunu, davacının istinaf talebinin reddini, yerel mahkeme kararının onanılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, eser sözleşmesinden kaynaklanan cezai şart, kar kaybı ve fazla ödendiği ileri sürülen iş bedelinin iadesi talepleri istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 HMK, 6098 Sayılı TBK

3. Değerlendirme ve karar

Dava, eser sözleşmesinden kaynaklanan cezai şart, kar kaybı ve fazla ödendiği ileri sürülen iş bedelinin iadesi taleplerine ilişkindir.

İnceleme, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek duruşmasız olarak yapılmıştır.

İlk derece mahkemesinin 2017/1187 Esas - 2021/565 Karar sayılı ilamı ile davanın reddine karar verilmesi üzerine taraf vekillerince istinaf yasa yoluna başvurulmuş, vaki istinaf başvurusu nedeniyle dairemizin 2022/823 E, 2022/1271 K sayılı ilamı ile mahkeme kararının 6100 sayılı HMK.353/1-a-6 maddesi uyarınca eksikliklerin giderilmesi amacıyla kaldırılmasına karar verilmiştir.

Dairemizin 2022/823 E, 2022/1271 K sayılı kararında;

‘’…. Bu durumda, mahkemece, gerektiğinde dava konusu ünite üzerinde yeniden keşif de yapılmak suretiyle hükme esas alınan bilirkişiler Murat Teker ve arkadaşlarından alınacak ek raporla veya gerektiğinde yeniden oluşturulacak bilirkişi kurulundan alınacak raporla, yukarıda belirtine scrubber sistemi ve kapasiteye yönelik varsa eksik ve kusurlar dikkate alınıp düşülmek suretiyle davalı yüklenicinin sözleşme ve şartnameyle üstlendiği iş ve imalâtların, işin tamamına göre fiziki gerçekleşme oranının ne olduğu ve bu fiziki gerçekleşme oranının sözleşmedeki toplam götürü bedele uygulanması suretiyle davalı yüklenicinin gerçekleştirdiği imalât bedeli konusunda gerekçeli ve denetime elverişli rapor alınıp hasıl olacak sonuca göre bir karar verilmelidir …’’ Denilerek mahkeme kararı kaldırılmıştır.

Kaldırma kararı sonrasında mahkemece, bilirkişi incelemesi yapılarak yazılı şekilde hüküm kurulmuş, hükme karşı davacı vekili tarafından istinaf yasa yoluna başvurulmuştur.

Davacı iş sahibi, davalı yüklenicidir.

Taraflar arasında 29.01.2016 tarihinde çamur kurutma ünitesi imal ve teslimine ilişkin eser sözleşmesi imzalandığı, iş bedelinin 550.00,00-TL +KDV olarak götürü bedel kararlaştırıldığı, işin süresinin 45+10 iş günü olduğu, sözleşmenin 21 ve 22. Maddelerinde dava konusu ünitenin asgari 6 ton/saat kapasiteyle çalışır halde olacak ve asgari %90 kurutma verimi sağlayacağının davalı yüklenici tarafından taahhüt edildiği, verilen taahhüt dahilinde belirtilen sürede teslimat olmazsa gecikilen her gün için makine bedeli üzerinden %0,3 ceza uygulanacağı, üretime başlandığında 50.000 TL avans ödemesi yapılacağı, makine teslim tarihine kadar sözleşme bedelinin %50 sinin ödeneceği, kalan ödemelerin teslimden sonra sıralı çeklerle ödeneceğinin kararlaştırıldığı anlaşılmaktadır.

Davacı vekili; davalının sözleşmeden kaynaklı edimlerini gereği gibi ifa etmediğini beyanla ıslahla 30.000 TL fazla ödeme, 5.000 TL gecikme cezası ve 5.000 TL kar kaybının davalıdan tahsilini talep etmiştir.

Davalı vekili; müvekkilin sözleşmeden kaynaklı yerine getirmesi gerekli edimlerini zamanında ifa ettiğini, davacının ödeme edimini eksik ifa ettiğini beyanla davanın reddini savunmuştur.

Dairemizce kaldırma kararında davalı tarafça sözleşme ile sistemin 6 ton/saat kapasiteyle çalışır halde olacak şekilde taahhüt edildiğinden dava konusu sistemin davacı tarafça yaptırılan ilave tadilatlar olmadanki haliyle, başka deyişle,

davalının sistemi davacıya teslim ettiği durumdaki haliyle ve sözleşmedeki kararlaştırma uyarınca doğalgaz bağlantısının saatte 330 m3 olması durumuna göre mevcut olan sistemin kapasitesinin ne kadar olabileceği ile şayet taahhüt edilen 6 ton/saat altında ise aradaki kapasite farkı eksik ve ayıplı iş kapsamında değerlendirilerek tespit edilen fiziki seviyeden düşülmesi ve davalı tarafından düzenlenen faturaya göre yapılan işlerin işin tamamına oranı %94,5 olarak belirlenmişse de,

bilirkişilerce davalının sunduğu faturadaki miktara bağlı kalınmadan davalının üniteyi scrubber sistemi haricinde teslim ettiği de gözetilerek sözleşme ve şartname hükümleri gereği eksik bırakılan scrubber sisteminin tüm işe oranı yüzde olarak belirlenmesi yönlerinden bilirkişilerden rapor alınarak sonucuna göre karar verilmesi hususuna işaret edilmiştir.

Bu doğrultuda mahkemece kaldırma kararı sonrasında aldırılan denetime elverişli bilirkişi kurulu uyarınca scrubber sistemi ve kusurlar dikkate alınmak suretiyle davalı yüklenicinin gerçekleştirdiği fiziki seviye %88,18 olarak tespit edilmiş, buna göre davalının hakedişi sözleşme fiyatıyla kdv dahil 572.300 TL, ispatlanan davacı ödemesi 308.750 TL olarak belirlendiğinden yapılan iş itibariyle davacının fazla ödemesi bulunmadığından mahkemece bu yöndeki talebin reddi kararı yerindedir.

Öte yandan, davacı iş sahibi sözleşme ile kararlaştırılan ödeme edimlerini gereği gibi ifa etmediğinden kendi edimlerini ifa etmeden karşı edimin ifasını talep edemeyeceği, bu bakımdan akdin ifasında kusuru bulunduğundan kendi kusuruna dayalı olarak karşı taraftan cezai şart ve kar kaybı talep edemeyeceğinin anlaşılmasına göre mahkemece davacının bu yöndeki istek kalemlerinin reddine dair verilen karar da sonucu itibariyle yerindedir.

Açıklanan nedenlerle, mahkemece verilen kararda isabetsizlik bulunmadığından davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermek gerekmiştir.

* · ... · Başkan · ... · ¸e-imzalı · ... · Üye · ... · ¸e-imzalı · ... · Üye · ... · ¸e-imzalı · ... · Katip · ... · ¸e-imzalı