Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi E.2025/1455 K.2025/1368

Av. .... Av. ....

DAVA

Eser sözleşmesinden kaynaklı alacak talebi

HÜKÜM

Kararın kaldırılması- yeniden hüküm

İSTİNAF EDEN

Taraf vekilleri

Taraflar arasındaki eser sözleşmesinden kaynaklı alacak talebi nedeniyle yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İlk derece mahkemesinin kararı taraf vekilleri tarafından istinaf edilmekle; kesinlik, süre, istinaf şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, istinaf dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Üye Hakim tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle;

Vekil eden şirket ile dava dışı Kocaeli Büyükşehir Belediyesi Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü arasında 2017/1075 kayıt numaralı ihale için 14/03/2017 tarihinde Körfez ve Yeniköy Atık Su Arıtma Tesislerinin işletilmesi için hizmet alımına ait sözleşme ve teknik şartname imzalandığını, sözleşmeye göre Yeniköy Atıksu Arıtma Tesisi Giriş yapısında bulunan manüel kaba ızgaranın revizyonu işinin yapımı için davalı şirket tarafından 27/06/2017 tarihinde teklif sunulduğunu,

kaba ızgara revizyonu ve vinç montajı işlerine ilişkin imalat ve montaj işlerinin tamamının 05/10/2017 tarihinde eksiksiz olarak davalı şirket tarafından akdedilen anlaşmaya göre kararlaştırılan bedelin 52.570 TL ödendiğini, davalının kaba ızgaranın imali ve montajının 98.000,00 TL bedel ile yapılması ve işe başlamasından itibaren 3 ay 8 gün içerisinde çalışır vaziyette teslim edilmesi öngörüldüğü,

davalı tarafın işlerini zamanında teslim etmediğini, delil tespitinden anlaşılacağı üzere işe yaramayan yarım bir iş yaptığını, davalı tarafın işlerini tamamlanmamış olmasından dolayı 14/02/2018 tarihinde davacı şirket tarafından davalıya teknik şartnamedeki yapılacak işlerin şartnameye uygun olarak tamamlanmamış olması nedeni ile yazı gönderildiği ve ek süre daha verileceği bu süre içerisinde işlerin tamamlanmadığı takdirde yasal yollara başvurulacağınını belirtildiğini, yapılacak işlerin tamamlanması için daha uygun bir süre verilip verilemeyeceği,

aksi takdirde kontrat tutarından ilgili pano ve sensörlerin fiyatı kadar eksiltme ve iade faturası karşılığında geri ödeme mahsup yapmayı kabul ettiklerini bildirdiğini, davalının sözleşmede belirtilen sürede işi tamamlamaması ve ayıplı edimler yapması neticesinde bu gecikmeden ve ayıplardan dolayı maddi olarak zarara uğradığını, davalıya ödenen 52.570,00 TL'nin 29/05/2018 tarihinden itibaren ticari faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, ayıplı edimler ve sözleşmenin zamanında yerine getirilmemesi sebebiyle oluşan maddi zararlar ile sözleşmeye konu kaba ızgaranın davacı şirket tarafından yada başka firma tarafından bakım,

onarım ve yeniden revizyon yapılması halinde meydana gelen maddi zararlar ile davalı ile anlaşılan bedel ile yeni firma tarafından işin yapılması halinde oluşacak bedel farkı hususunda ıslah hakkının ve fazlaya ilişkin haklarının ve ISU'ya sözleşmenin zamanında yapılmamasından dolayı ödenecek olan tazmin sebebi ile rücu haklarının saklı kalmak kaydı ile şimdilik 10.000,00 TL maddi zarar ile toplamda 62.570,00 TL'nin 29/05/2018 tarihinden itibaren ticari faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davalılar üzerine bırakılmasını talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle;

Vekil eden şirket ile davacı şirket arasında imzalanan 27/06/2017 tarihli sözleşme ile müvekkili şirketin Körfez ve Yeniköy Atık Su Arıtma Tesisi giriş yapısında bulunan manuel kaba ızgaranın revizyonu işinin yapımını üstleniğini, davacı tarafın her ne kadar ızgara montaj sisteminde hatalar ve eksikler olması nedeni ile sistemin çalıştırılamadığını iddia etse de bu iddiaların gerçeği yansıtmadığını, müvekkili şirketin yaptığı çalışmaların kepçenin mekanik olarak doğru ve emniyetli çalışmasının sağlanması,

fonksiyonunu tam olarak yerine getirebilmeye yönelik olduğunu, 11/02/2018 tarihinde nihai bir çalışma yapmış olduğunu, sorunların çözüldüğünü, ızgaranın manuel olarak sağlıklı bir şekilde çalışmaya başladığının görüldüğünü, otomatik çalışma konusunda kepçe ızgaranın tam otomatik çalışabilmesinin mümkün olmadığını, kepçenin halatı olması sebebi ile rüzgarlı havada veya herhangi bir sebeple kızağa girmediği halde kepçenin indirilmeye başlanması halinde kepçe ızgara vincin hasar görmesinin kaçınılmaz olduğunu,

tesise gelen suyun içinde olabilecek farklı maddelerin kepçenin yerine tam oturmasına engel olması halinde yine fonksiyonunu yerine getiremeyeceğini, bu durumun tam olarak ne olacağının kestirilmesinin mümkün olamayacağını, kepçenin boşaltılması sırasında çöp arabasının durumunun kontrol edilemeyeceği düşünüldüğünde boşaltma işleminin de sağlıklı olamayabileceğini, ızgara olağan şekilde çalışmakta iken kullanıcı hatası sebebi ile birtakım aksaklıklar meydana geldiğini,

vekil eden şirket tarafından davacı tarafa gönderilen 10/09/2018 tarihli mailde belirtildiği üzere ilgili ızgaranın daha önceki yazılarda söz edilen aksaklıkların giderildiğini, ilave olarak sözleşmede ve şartnamede olmamasına rağmen müvekkili şirketçe gerekli görüldüğü için çatı yapıldığını, ekonomik olarak tüm imkanların seferber edilerek belirtilen işlerin tamamlandığını, vinç halatının iki kez hasar görmesi üzerine vinç imalatçısı ile yaptıkları görüşme neticesinde olayın kullanıcı hatası dolayısıyla meydana geldiğini, bundan dolayı operatör eğitimleri tamamlanıncaya kadar ızgaranın kullanılmaması gerektiğini,

davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararına göre;...''Davanın kısmen kabulü ile; 52.700,00 TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine'' karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekillerince istinaf isteminde bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili istinafa başvuru dilekçesinde özetle;

Alacaklının, borçlu borcunu zamanında gerçekleştirmiş olsaydı hangi ekonomik durum içinde bulunacaksa bu durumun yeniden inşası için gerekli olan her türlü unsurun bu zararın tazmini içine gireceğini, vekil edenin, taraflar arasındaki sözleşmeden hiç bir zaman dönmemediğini, Bodrum 1. Noterliği 16.05.

2018 tarih ve 6018 yevmiye nolu ihtarı ile edimlerini şartnameye uygun olarak tamamlamaları yönünde ihtar edildiğini, ardından ayıplı olduğu taraflarca da tespit edilen işlerin düzeltilmesi hususunda toplantıların yapıldığını, davalı tarafın kusuru nedeni ile ifasının süresinde tamamlamasının mümkün olmadığının anlaşılması üzerine ve dava dışı ISU tarafından yapılması gereken işin başka bir firmaya verileceği nedeni ile davacını hak etmiş olduğunu, 361.000,00 TL nin ISU tarafından davacıdan kesildiği ve bu sebeple iş bu davanın açıldığı davanın açıldığını,

Bodrum 1. Noterliği'nin 15.03.2019 tarih ve 3220 yevmiye nolu ihtarı ile ihtar edildiğini, dava dilekçesi ile her ne kadar sözleşmenin feshi ile birlikte menfi ve müspet zararlar talep edilmiş ise de sözleşmenin feshi halen gerçekleşmediğini ve mahkemece bu yönde bir karar da verilmemiş ve ayrıca davalı tarafça kendi kusurundan kaynaklı sözleşmeye uygun olarak ifanın yerine getirilmesinin mümkün olmaması ortaya çıktığından, davacı tarafça uğranılan menfi ve müspet zararlar talep edildiğini, 01.06.2010 tarihinde yer teslimi yapılarak işe başlandığını, imalatların tamamının vekil eden tarafından sözleşme,

sözleşme ekleri ve işveren davalının talimatları doğrultusunda fen ve sanat kaidelerine uygun olarak gerçekleştirildiğini, davacı tarafından talep edilen gecikme cezası ise taraflar arasındaki sözleşmeye bağlı olup ifaya ekli ve müspet zarar kapsamındaki ceza olmayıp dava dışı asıl iş sahibinin uyguladığı ve davacının ödeyerek davalıya rücu edeceği menfi zarar kapsamında olduğunu, davacının davalıya sözleşme kapsamında ne miktarda ödeme yaptığı hususu da çekişmeli olup bu yönde mahkemece yeterli araştırma da yapılmış olmadığını, ifanın davalının kusuru ile imkansız hale geldiğini,

talep edildiği halde bu yönde karar verilmesi gerekir iken aksi yönde verilen kararın bozulmasını, menfi zararlar yönünden de inceleme yapılarak kararın bozulmasını talep etmiştir.

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle;

Davacı taraf her ne kadar ızgara montaj sisteminde hataların ve eksiklikler olması nedeni ile sistemin çalıştırılamadığını iddia etse de, bu iddialar gerçeği yansıtmadığını, dava konusu bu iş ile ilgili yapılan birçok yazışma yapılmış olduğunu, vekil eden şirketin 16.02.2018 tarihli "PWT İSU işletmelerinde (Yeniköy AAT) kepçeli ızgara revizyonu 14.02.2018 tarihli ihtarnameniz" konulu yazısında; vekil eden şirketin yaptığı çalışmaların kepçenin mekanik olarak doğru ve emniyetli çalışmasının sağlanması,

fonksiyonunu tam olarak yerine getirebilmeye yönelik olduğunu, ne olacağının kestirilmesinin mümkün olamayacağı Kepçenin boşaltılması sırasında çöp arabasının durumunun kontrol edilemeyeceği düşünüldüğünde boşaltma işleminin de sağlıklı olamayabileceğini, Halat donanımlarının herhangi bir sebepten yanlış sarılması halinde ızgaranın-kepçenin ve vincin-halatın hasar görmesinin kaçınılmaz olduğu,

tam otomatik çalışma konusunda "talep edilmesi halinde" otomasyon senaryosu temin edilmesi akabinde tasarım ve imalatın gerçekleştirileceğini, ilgili senaryoya uygun program yazılacağını ve gerekli olan limin switchlerin yerlerine montajı yapılacağını, uygun bir tarihte tesisi işleten teknik personel için kısa bir eğitim çalışması yapmak istediklerini iyi niyetle belirtildiğini, ilgili ızgaranın daha önceki yazılarda söz konusu edilen aksaklıkları giderilmiş, ilave olarak sözleşmede ve şartnamede olmamasına rağmen müvekkil şirketçe gerekli görüldüğü için çatı yapıldığını, karşı yanca,

işin geç tamamlanması nedeniyle oluşan cezai şartların vekil eden tarafından karşılanması talep edildiğini, istinaf taleplerimizin kabulünü, davacının istinaf taleplerinin reddini, yerel mahkeme kararının kısmen kabule ilişkin kısmının istinaf incelemesi neticesinde kaldırılmasına ve davanın tümden reddini, taleple bağlılık ilkesinin aşılmasına sebep olan bedel farkının düzeltilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, eser sözleşmesinden kaynaklı alacak talebi istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 HMK, 6098 Sayılı TBK

3. Değerlendirme ve karar

Dava; eser sözleşmesinden kaynaklı alacak talebine ilişkindir.

İnceleme, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek duruşmasız olarak yapılmıştır.

İlk derece mahkemesinin 2018/662 Esas - 2021/268 Karar sayılı ilamı ile davanın kısmen kabulüne karar verilmesi üzerine davacı vekilince istinaf yasa yoluna başvurulmuş, vaki istinaf başvurusu nedeniyle dairemizin 2022/1547 E, 2023/255 K sayılı ilamı ile mahkeme kararının 6100 sayılı HMK.353/1-a-6 maddesi uyarınca eksikliklerin giderilmesi amacıyla kaldırılmasına karar verilmiştir.

Dairemizin 2022/1547 E, 2023/255 K sayılı kararında;

‘’…. Bu durumda mahkemece; öncelikle, davacının talep ettiği gecikme cezası ile ilgili olarak davacının asıl iş sahibine karşı sorumlu olup olmadığı, bu hususta açılmış bir dava olup olmadığının araştırılarak davalıdan tahsili gereken alacak miktarı belirlenmeli,

kaçırılan fırsat zararı ile ilgili olarak ise “dava konusu işe ilişkin davalı ile sözleşme yapılmadan önce davacıya en yakın teklifte bulunan kimse ile şayet böyle bir teklif yok ise bilirkişinin bulacağı 27/06/2017 sözleşme tarihindeki muhtemel teklif fiyatı ile davacı tarafça ayıplı imalatın farkedildiği 26.12.2017 tarihi itibariyle dava konusu kalan işin veya mahiyetine göre tüm işin ne kadara yaptırılacağı belirlenerek iki sözleşme fiyatı arasındaki fark” hesaplattırılmalı, diğer yandan, davacının davalıya sözleşme kapsamında ne miktarda ödeme yaptığı hususunda davacının talep ettiği bankalarla yazışma yapılarak dekontların celbi,

tarafların bu yönde ticari defter ve kayıtlarının incelenmesi hususlarında mali müşavir bilirkişisinin de bulunduğu dosyaya rapor sunan bilirkişilerden ek rapor alınması veya gerektiğinde yeniden bilirkişi kurulu oluşturularak denetime elverişli ve gerekçeli rapor alınarak hasıl olacak sonuca göre bir karar verilmelidir…’’ Denilerek mahkeme kararı kaldırılmıştır.

Kaldırma kararı sonrasında mahkemece, eksik deliller toplanıp bilirkişi incelemesi yapılarak yazılı şekilde hüküm kurulmuş, hükme karşı davacı ve davalı vekili tarafından istinaf yasa yoluna başvurulmuştur. Davacı iş sahibi (yüklenici), davalı alt taşerondur.

Davacı ile dava dışı Kocaeli Büyükşehir Belediyesi Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü arasında 14/03/2017 tarihinde Körfez ve Yeniköy Atık Su Arıtma Tesislerinin işletilmesi için hizmet alımına ait sözleşme ve teknik şartname imzalandığını, davacının yüklendiği işin Yeniköy Atıksu Arıtma Tesisi Giriş yapısında bulunan manuel kaba ızgaranın revizyonu işini davalıya taşere ettiği, bu kapsamda taraflar arasında 27/06/2017 tarihli alt taşeronluk sözleşmesi kurulduğu, işin bedelinin 98.000,00 TL olduğu,

tarafların mail yazışmalarından, davacının 20.12.2017 tarihli davalıya gönderdiği mailde, imalatın çalıştırılmasında sorunlar olduğu bildirilmiş, davalı tarafça 26.12.2017 tarihli cevap mailinde davacı tarafından bildirilen sorunlara ilişkin çözümler sıralanmış ve davalı tarafça sözleşmenin feshedilerek işin başka bir yükleniciye yaptırılabileceği de davacıya seçenek olarak sunulduğu anlaşılmıştır.

Davacı eldeki davada, davalının edimini zamanında yapmaması ve ayıplı ifa etmesi nedeniyle sözleşmenin feshi ve davalıya ödenen iş bedelinin iadesini, davalının ayıplı ifası nedeniyle dava dışı asıl iş sahibinin uyguladığı ceza bedelini ve kalan işlerin davacı ile anlaşılan bedelden daha fazla fiyatla yeniden yaptırmak zorunda kalınacağına ilişkin kaçırılan fırsat zararının tahsilini talep etmektedir. Bu kapsamda dava dışı iş sahibi tarafından davacının hakedişinden 361.000,00 TL kesinti yapıldığını ileri sürerek kesinti bedelinin ve ödenen iş bedelinin tahsili istenmiştir. Yapılan kesintinin 16.200 TL si ceza kesintisi olup kalan kısmı ise dava konusu işin başka firmaya ihale edilmesi halinde 18.1.2019 tarihli piyasa rayici ile ödenecek bedele ilişkindir.

Mahkemece, hükme esas alınan bilirkişi raporu ve dairemiz kaldırma kararı sonnrası yapılan araştırma ve incelemeler neticesinde, dava konusu imalatın kabule zorlanamayacak derecede ayıplı olduğu kabul edilerek imalatın hurda bedeli 12.000,00TL den davacının sözleşme kapsamında yaptığı 115.640,00TL ödeme düşülerek bakiye 103.640 TL kalmakla birlikte ıslah dilekçesinde davalıya ödenen 52.570,00TL bedel talep edildiğinden, taleple bağlılık ilkesi doğrultusunda ödenen iş bedelinin iadesi talebinin 52.570,00 TL olarak kabulüne karar verilmesi gerekirken 52.700 TL olarak davalı aleyhine hüküm kurulması doğru olmamıştır.

Davacının ceza kesintisi ve kaçırılan fırsat zararı talepleri incelendiğinde; mahkeme dava açıldığı tarihte asıl iş sahibi dava dışı İSU tarafından davacının hakkedişinde henüz kesinti yapılmadığı gerekçesiyle bu yöndeki taleplerin reddine karar verilmişse de ceza kesintisi yönünden mahkemenin değerlendirmesi doğru olsa da, kaçırılan fırsat zarar talebi asıl iş sahibinin kesintisine bağlı olmayıp sözleşmenin nispiliği ilkesi uyarınca taraflar arasındaki sözleşmenin feshi dolayısıyla varsa bu yönde davacı zararı sözleşme ilişkisi kapsamında davalıdan istenebileceği,

bu doğrultuda mahkemece dairemiz kaldırma kararı sonrasında aldırılan 16.3.2025 tarihli bilirkişi heyeti ek raporundaki zarar hesabının dosya kapsamına uygun ve denetime elverişli olduğu, buna göre, 27/06/2017 sözleşme tarihinde davacıya başkaca fiyat teklifi bulunmadığından bu tarihteki muhtemel teklifin 98.000 TL*KDV olduğu, davacı tarafça ayıplı imalatın farkedildiği 26.12.2017 tarihi itibariyle dava konusu kalan işin veya mahiyetine göre tüm işin yaptırılma bedelinin 191.912,90 TL*KDV olduğu,

dolayısıyla aradaki farkın KDV dahil 110.817,23 TL olması gerekeceğinden bu miktar kaçırılan fırsat zararının fesihte kusurlu taraf olan davalıdan tahsili gerekirken mahkemece bu yöndeki istemin muaccel olmadığı gerekçesiyle reddi kararı doğru olmamıştır.

Yukarıda açıklanan nedenlerl; davacı ve davalı vekilinin istinaf başvurusunun kısmen kabulüne, HMK 353/1-b-2 maddesi gereğince İlk Derece Mahkemesinin istinafa konu kararının kaldırılması ile yeniden hüküm kurulmasına dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

* · Başkan ... · e-imzalıdır Üye ... · e-imzalıdır Üye ... · e-imzalıdır Katip ... · e-imzalıdır