Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi E.2025/18 K.2025/783

Av...

DAVA

İcra tehdidi altında yapılan ödemeden kaynaklı alacağın sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre davalıdan tahsili istemi

HÜKÜM

İstinaf başvurusunun esastan reddi

İSTİNAF EDEN

Davalı vekili

Taraflar arasındaki icra tehdidi altında yapılan ödemeden kaynaklı alacağın sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre davalıdan tahsili davası nedeniyle yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

İlk derece mahkemesinin kararı davalı vekili tarafından istinaf edilmekle; kesinlik, süre, istinaf şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, istinaf dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Üye Hakim tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle;

Vekil edeni firma ile davalı firma arasındaki ticari ilişkiler sebebiyle Akbank Kentsa/İzmit Şubesi'ne ait düzenleyeni Pan Mutfak Eşya San. ve Tic. Ltd. Şti. olan ... çek numaralı, 30/09/2023 vade tarihli, 49.363,00-TL bedelli tacir çeki lehtarı Zara Oluklu Mukavva Amb. San. Tic.

Ltd Şti. olacak şekilde vekil edeni şirketçe keşide edildiğini, ancak çekin kargo yoluyla davalı firmaya gönderilmekte iken kargoda çalınmış olduğundan davalı firmaya teslim edilemediğini, davalı firmanın çeke karşı ödeme yasağı konulması tedbiri talepli dava ikame ettiğini, davalı firmanın davayı gerekçe göstererek çeke konu olan borcun ödenmesi talep ettiğini, 49.363,00-TL tutarında olacak şekilde 04/10/2023 tarihinde davalı firmaya ait banka hesabına aktarıldığını, çek bedelini davalı firmaya ödedikten sonra Akbank Kentsa/İzmit Şubesi'ne ait düzenleyeni Pan Mutfak Eşya San. ve Tic.

Ltd.

Şti. olan ... çek numaralı, 30/09/2023 vade tarihli, 49.363,00-TL bedelli tacir çeki, yetkili olduğunu iddia eden hamil ... tarafından 2023/116679 esas numaralı icra dosyası kapsamında icra takibine konu edildiğini, icra takibine konu olan borç, cebri icra tehdidi altında dosyanın infaz edilmesi için ek dosya giderleri ve vekalet ücreti ile birlikte 30/10/2023 tarihinde, toplamda 67.500,00-TL tutarında ödendiğini, davalı firmaya 04/10/2023 tarihinde yapılan 49.363,00-TL tutarındaki ödeme sebepsiz kaldığını, davalı firmaya Kocaeli 6. Noterliğinin 25914 yevmiye numaralı,

10/11/2023 tarihli ihtarnamesini keşide edilen ihtarnamede aynı çek yaprağı için mükerrer ödeme nedeniyle çek bedelini sebepsiz zenginleşme hükümler kapsamında iade etmesi talep edildiği, ihtardan sonuç alınmadığını belirterek davanın kabulü ile dava konusu çek sebebiyle, davalı firmaya 04/10/2023 tarihinde yapmış olduğu 49.363,00-TL ödemenin, ödeme tarihi olan 04/10/2023 tarihinden itibaren işleyecek ticari temerrüt faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekilinin cevap sunmadığı görülmüştür.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararına göre; "Davacının açmış olduğu davanın kabulüne, 49.363,00 TL’nin 04/10/2023 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile davalıdan alınarak davacıya verilmesine" karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili istinaf isteminde bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle;

İmzaya itiraz konulu davanın bekletici mesela yapılmadan hüküm verilmesinin hukuka aykırı olduğunu, dava konusu çek üzerinde yer ciroda bulunan kaşe ve imzanın müvekkili şirketin yetkilisine ait olmadığını, müvekkilinin imza ve kaşesinin taklit edildiğini, davacının cebri icra zoru altında yapmış olduğu ödemeden müvekkilinin sorumlu olmadığını, kötü niyetli kişilerce müvekkili firmanın imza ve kaşesinin taklit edilmesi akabinde icra takibine konulması nedeniyle davacı tarafından tekrar ödeme yapılmasının müvekkili firmanın sorumluluğunda olmadığını, davacı tarafın tacir olduğunu,

tacirin basiretli davranma yükümlülüğü gereği çeki kargo firması ile göndermemesi ve çekin ciro devrine dair yeterli araştırma yapması gerektiğini, bilirkişi incelemesi yapılmadan verilen hükmün hukuka aykırı olduğunu, imzaya itiraz davasının kabul edildiğinin, imzaya itiraz konulu Kocaeli 2. İcra Hukuk Mahkemesi 2023/488 Esas numaralı davanın bekletici mesele yapılması gerektiğini, bu nedenlerle Yerel Mahkemece verilen kararın kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davacı vekili istinafa cevap dilekçesinde özetle; Davalı yanca hukuka uygun Yerel Mahkeme kararına karşı mesnetsiz iddialarla istinaf kanun yoluna başvurulduğunu, hukuka aykırı başvurunun reddine ve Yerel Mahkeme kararının onanmasını karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, icra tehdidi altında yapılan ödemeden kaynaklı alacağın sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre davalıdan tahsili istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 HMK, 6098 Sayılı TBK, 6102 sayılı TTK

3. Değerlendirme ve karar

Dava, icra tehdidi altında yapılan ödemeden kaynaklı alacağın sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre davalıdan tahsili talebine ilişkindir.

İnceleme, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek duruşmasız olarak yapılmıştır.

İlk derece mahkemesince, davanın kabulüne dair verilen karara karşı davalı vekilince istinaf yasa yoluna başvurulmuştur.

Sebepsiz zenginleşme, bir kimsenin mal varlığının geçerli (haklı) bir sebep olmaksızın diğer bir kimsenin mal varlığı aleyhine çoğalması (zenginleşmesi) demektir. Sebepsiz zenginleşmenin borç doğurmasının sebebi zarar değil, alacaklının (davacının) malvarlığında meydana gelen eksilmedir. Sebepsiz zenginleşmeye dayalı alacak talep edilebilmesi için borçlunun mal varlığından bir başkasının aleyhine olarak bir zenginleşme meydana gelmeli, zenginleşme ve zenginleştirici olay arasında illiyet bağı bulunmalı ve zenginleşme haklı bir sebebe dayanmamalıdır.

Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; davacı firma ile davalı firma arasındaki ticari ilişkiler sebebiyle davacı keşideci tarafından Akbank Kentsa/İzmit şubesine ait ... çek numaralı 30/09/2023 vade tarihli 49.363,00 TL bedelli çek lehtarı davalı olacak şekilde keşide edildiği, çekin kargoda kaybolması nedeniyle davalı firmaya teslim edilemediği, davalı firmanın çeke karşı ödeme yasağı konulması tedbiri talepli dava ikame ettiği, ayrıca davalı tarafça davacı şirketten çeke konu olan borcun ödenmesini talep edildiği, davacı şirketçe çek bedeli olan 49.363,00 TL'nin 04/10/2023 tarihinde davalıya ödendiği,

ayrıca çekin yetkili olduğunu iddia eden hamil ... tarafından Kocaeli İcra Dairesinin 2023/116679 esas numaralı icra dosyasında icra takibi başlatıldığı, davacı şirketçe takibe konu olan borç cebri icra tehdidi altında dosyanın infaz edilmesi için ek dosya giderleri ve vekalet ücreti ile birlikte 30/10/2023 tarihinde toplam 67.500,00 TL tutarında ödendiği, icra dairesine yapılan ödeme sebebiyle davacı davalı firmaya 04/10/2023 tarihinde yapılan 49.363,00 TL tutarındaki ödemenin sebepsiz kaldığı iddiasıyla eldeki davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Davalı davaya cevap vermemiş, çekteki imza ve kaşenin şirket yetkili ve temsilcisine ait olmadığını ilk olarak ön inceleme duruşmasında ileri sürmüştür.

Davalı dava konusu çeke ilişkin imzaya itiraz davası olduğunu belirterek çekteki cirodaki kaşe ve imzanın şirket ve yetkilisine ait olmadığı, icra hukuk mahkemesindeki imzaya itiraz davasının sonuçlandığını istinafa taşımış ise de HMK’nin 141/1 maddesi gereğince tarafların karşılıklı dilekçelerini verdikleri aşamada, herhangi bir sınırlamaya bağlı olmaksızın uyuşmazlığın genel çerçevesi içinde iddia ve savunmalarını değiştirebilecekleri kabul edildiği, HMK'nin 141/2 maddesinde, iddia ve savunmanın genişletilip değiştirilmesi konusunda ıslah ve karşı tarafın açık muvafakati hükümlerinin saklı olduğu, HMK’nın 140.

Maddesinde ön inceleme duruşmasında, taraflara dilekçelerinde gösterdikleri, ancak henüz sunmadıkları belgeleri mahkemeye sunmaları veya başka yerden getirtilecek belgelerin getirtilebilmesi amacıyla gereken açıklamayı yapmaları için iki haftalık kesin süre verileceği, bu hususların verilen kesin süre içinde tam olarak yerine getirilmemesi hâlinde, o delile dayanmaktan vazgeçilmiş sayılmasına karar verileceği düzenlendiği, HMK'nın 140.

Maddede özellikle “dilekçelerinde gösterdikleri” ibaresinin kullanıldığı, HMK'nın 140/5. maddesi, ön inceleme duruşmasında dahi, dava ve cevap dilekçesinde gösterilmiş olmayan belgenin ikamesine izin vermediği, şeklî gerçeği arayan özel hukuk yargılamasında, ilişkinin maddi gerçeği değil, özel hukukun biçtiği kalıplara uygunluğu inceleneceği, dava ve cevap dilekçelerinde gösterilmemiş bulunan belge delillerinin, ön inceleme duruşması da dâhil olmak üzere sonradan ikame edilmesi, ancak 145. maddede belirtilen şartlarla mümkün olduğu,

tarafların Kanun’da belirtilen süreden sonra delil gösteremeyeceklerine ilişkin kurala getirilen istisnanın, dava ve cevap dilekçelerinde hiç delil bildirmeyen, ön inceleme aşamasında veya çıkarılacak davetiye üzerine delillerini sunmayan veya toplanması için gerekli işlemleri yapmayan tarafın tahkikat aşamasında delil bildirme haklarının olduğu şeklinde anlaşılması mümkün olmadığı, davalı savunmanın genişletilmesi yasağına aykırı şekilde çekteki cirodaki kaşe ve imzanın şirket ve yetkilisine ait olmadığı itirazında bulunmuş olup bu aşamadan sonra imzaya itirazın incelenmemesinin mümkün olmadığı,

iddia ve savunmanın genişletilip değiştirilmesi konusunda davacının açık muvafakati bulunmadığı, davalı tarafın bu hususta ıslahının da bulunmadığı, bu durumda senet üzerindeki üçüncü kişiye yapılan cironun şeklen davalıya ait olduğunun kabulünün gerektiği, kaldı ki İcra mahkemeleri takip hukuku yönünden sınırlı inceleme yaparak karar verdiklerinden kararları kesin hüküm teşkil etmeyeceği gibi,

alınan raporlar da genel mahkemeler ya da ceza mahkemelerince verilmiş mahkumiyet kararlarına esas teşkil eden raporlarla desteklenmediği müddetçe delil olarak değerlendirilmeyeceği anlaşılmakla mahkemece sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre davanın kabulüne dair verilen hükümde dava dosyası içindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre davalı vekilinin aksi yöndeki istinaf istemlerinin reddi gerekmiştir.

V.KARAR

Açıklanan nedenlerle; ilk derece mahkemesi dosyasında davanın esasıyla ilgili hükme etki edecek tüm delillerin toplandığı, kanunun olaya uygulanmasında ve gerekçede hata edilmediği, ihtilafın doğru olarak tanımlandığı, bu nedenle inceleme konusu kararın usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşıldığından, davalı vekilinin yerinde bulunmayan istinaf başvurusunun 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

... · Başkan ... · ¸e-imzalıdır · ... · Üye ... · ¸e-imzalıdır · ... · Üye ... · ¸e-imzalıdır · ... · Katip ... · ¸e-imzalıdır