Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi E.2025/322 K.2025/1088

:.... VEKİLİ :....

DAVA

Eser sözleşmesinden kaynaklı alacak

HÜKÜM

İstinaf başvurusunun esastan reddi

İSTİNAF EDEN

Taraf vekilleri

Taraflar arasındaki eser sözleşmesinden kaynaklı alacak davası nedeniyle yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

İlk derece mahkemesinin kararı taraf vekilleri tarafından istinaf edilmekle; kesinlik, süre, istinaf şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, istinaf dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Üye Hakim tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle;

Vekil edenin dava dışı İski Genel Müdürlüğü tarafından ihalesi yapılan ve ihalesi Kalyon İnşaat San.ve Tic.A.Ş.’de kalan Melen Projesi 3.Etap İsale Hattı İnşaati (1) "İstanbul, Kocaeli ve Sakarya İl Sınırları İçerisinde Yapılacak Olan Melen 3000 mm İsale Hattı İnşaatı İşinde alt yüklenici olan Gültaş Hafriyat Nakliye İnş.San.ve Tic.Ltd.Şti’den iş alan taşeron şirketlerden olduğunu, vekil edeni şirket ile davalı şirket arasında akdedilen 10.03.2016 tarihli sözleşme ile Melen Projesi 3. Etap İsale Hattı İnşaati (1) kapsamında "İstanbul,

Kocaeli ve Sakarya İl Sınırları İçerisinde Yapılacak Olan Melen 3000 mm İsale Hattı İnşaatı İşinin (Çelik Boru Döşenmesi Kaynağı, İç ve Dış Tecritleri, Taşınması, Yüklenmesi, İndirilmesi ve Birim Fiyat Cetvelinde Yazılı Mekanik İşler Vs.İşlerinin) Malzemeli ve Yerine Montajlı Yapılması işinin vekil edeni tarafından üstlenildiğini, vekil edenin bütün yükümlülüklerini yerine getirerek işi davalıya teslim ettiğini, vekil edeni şirket tarafından davalıya Ankara 35.Noterliği'nin 02.11.2018 tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesiyle alacaklarının ödenmesi talep ettiğini,

Davalı şirket Kocaeli 6.Noterliği'nden gönderilen 12.11.2018 tarih ve ... yevmiye numaralı cevabi ihtarname ile işin kabullerinin yapılmadığını, ayrıca kaynak çukur kesintisi ve haritacı ve yardımcı kesintisinin ödenmesinin talebinin yerine getirilmeyeceği bildirildiğini, Davalının üstlendiği Kalyon İnşaat San.ve Tic.A.Ş şirketine, o şirket tarafından da iş İSKİ Genel Müdürlüğü'ne teslim edilerek işin geçici ve kesin kabulleri yapıldığı ve davalı şirkete İSKİ tarafından bütün ödemeler yapıldığını, davalı şirketin İSKİ'den herhangi bir alacağı kalmadığını,

taraflar arasındaki sözleşmeye göre müvekkil şirketin hak edişlerinden kesin hesaplara mahsuben yapılan nakit kesintiler, kesin hesabın yapılması ve dava dışı İSKİ Genel Müdürlüğü tarafından tasdik edilip davalıya ödenmesini müteakiben vekil edenine ödeneceği, İşin geçici ve kesin kabullerinin İSKİ tarafından yapılıp davalı şirkete İSKİ tarafından ödemelerin yapıldığını, buna rağmen vekil edeni şirketin hakedişlerinden yapılan kesintiler davalı tarafından ödenmediğini, sözleşmeye göre düzenlenen her hakedişte kesin hesaplara mahsup olmak üzere,

tahakkuk tutarı %95 üzerinden ödenen %5'i kesin hesaplara mahsuben nakit teminat olarak davalı tarafından tutulduğunu, hakedişlerde yapılmış olan kesintilerin toplamı 126.709,00 TL olduğunu, bu kesintinin ödenmediğini, sözleşmede kesinti yapılacağına dair bir hüküm yer almamasına rağmen her hakedişden kaynak çukuru için toplam 85.500,00 TL, haritacı ve yardımcısı için toplam 39.286,00 TL kesinti yapıldığını, kesinti toplamının 251.495,00 TL olduğunu belirterek davalının temerrüde düşürüldüğü tarihinden itibaren işleyecek reeskont avans faizi ile birlikte davalının nakit teminat kesintisi için 5.000,00 TL (ıslahla 126.711,43 TL),

kaynak çukuru kesintisi için 2.500,00 TL ve haritacı kesintisi için 2.500,00 TL olmak üzere toplam 10.000,00 TL (ıslahla 126.711,43 TL) ödemesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle;

Taraflar arasındaki sözleşmede yüklenicinin çalıştırması gereken teknik personel belirtildiğini, bu teknik personel içerisinde harita grubu da bulunduğunu, ancak sözleşme konusu işin yapımında çalıştırılan harita mühendisi ve yardımcıları vekil edeni şirket kadrosundan istihdam edildiğini, maaşları vekil edeni şirket tarafından ödendiğini, kaynak çukurunun yapılması zorunlu olmasına rağmen bu işin yapımı da vekil edeni şirket tarafından yerine getirildiğini, davacı şirket tarafından istihdamı yapılması gerekli teknik personelin istihdamı ( harita mühendisi, topoğraf, şenör) vekil edeni şirket tarafından yerine getirildiğini,

işin yapımı gereği yapılması gerekli kaynak çukuru da vekil edeni şirket tarafından yapıldığını, tüm hakedişlerde kaynak çukur kesintisi ile sözleşme kapsamında davacı tarafından istihdam edilmesi kararlaştırılan haritacı grubuna ilişkin kesintiler davacı tarafça kabul edildiğini, davacı tarafça tanzim edilen faturaların vekil edeni şirket tarafından davacı şirkete ödendiğini, vekil edeni şirketin anlaşma gereği davacı şirkete herhangi bir borcu bulunmadığını belirterek davanın reddini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararına göre; "Davacının açmış olduğu davanın kabulüne,126.711,43 TL’nin 5.000,00 TL’sine 13.11.2018 tarihinden itibaren geri kalan 121.711,43 TL’ye 23.09.2024 tarihinden itibaren işleyecek avans faiz ile davalıdan alınarak davacıya verilmesine" karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekillerince istinaf isteminde bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili istinaf ve istinaf cevap dilekçesinde özetle;

Yerel Mahkemece vekil edeni lehine verilen hükmün istinaf talepleri dışında olduğunu, raporda yer alan haritacı ve yardımcısı temininin işin zorunlu unsuru olduğu yolundaki tespitin Yerel Mahkemece kabul edilmesini ve bu taleplerinin reddine dair kararı istinaf ettiklerini, davalının istinaf başvurusunun da reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili istinafa cevap dilekçesinde özetle;

Yerel Mahkemece verilen kararın hukuka aykırı ve sebepsiz zenginleşmeye yol açacağını, mahkemece bilirkişi raporlarının bir kısım bölümlerinin yanlış yorumlandığını, bu nedenlerle Yerel Mahkemece verilen kararın kaldırılmasını davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, eser sözleşmesinden kaynaklı alacak istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 HMK, 6098 Sayılı TBK, 6102 sayılı TTK

3. Değerlendirme ve karar Dava, eser sözleşmesinden kaynaklı alacak istemine ilişkindir. İnceleme, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek duruşmasız olarak yapılmıştır. Mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiş, hükme karşı taraf vekillerince ayrı ayrı istinaf yoluna başvurmuştur. Davacı yüklenici, davalı iş sahibidir.

Eser sözleşmesi TBK'nın 470 ve devamı maddelerinde düzenlenmiştir. Eser sözleşmesinde taraflardan biri iş sahibi, diğeri ise yüklenicidir. Eser Sözleşmesinde, işin uzmanı sayılan yüklenici yapımını üstlendiği eseri işi, özen borcu gereği fen ve sanat kurallarına, sözleşme hükümlerine, kendisine duyulan güvene ve beklenen amaca uygun şekilde yapmakla yükümlüdür. Eser sözleşmesini diğer iş görme sözleşmelerinden ayıran en önemli özelliklerinden birisi sonuç sorumluluğudur.

Bununla yüklenici tarafların iradeleri doğrultusunda biri sonucun meydana getirilmesi taahhüdü altına girmektedir. Zira eser sözleşmesinde bir eserin yaratılıp teslim edilmesi borcu altına girilmektedir. Bu taahhüdün altına giren yüklenici işin niteliği gereği sadakat ve özenle yerine getirmek zorundadır. Sadakat borcu, yüklenicinin iş eser sahibinin yararına olacak şeyleri yapması ve ona zarar verecek her türlü eylemden kaçınmasıdır.

Somut olayda, iş sahibi davalı şirketin dava dışı İski Genel Müdürlüğü tarafından Kalyon İnşaat San.ve Tic.A.Ş.’ne ihale edilen Melen Projesi 3.Etap İsale Hattı İnşaati (1) "İstanbul, Kocaeli ve Sakarya İl Sınırları İçerisinde Yapılacak Olan Melen 3000 mm İsale Hattı İnşaatı İşinin yüklenicisi olduğu, sözleşme kapsamında yer alan "Çelik Boru Döşenmesi Kaynağı, İç ve Dış Tecritleri, Taşınması, Yüklenmesi, İndirilmesi ve Birim Fiyat Cetvelinde Yazılı Mekanik İşler vs. işlerinin Malzemeli ve Yerine Montajlı Yapılması" işinin davalıya taşere edildiği, taraflar arasında bu şekilde eser sözleşmesi ilişkisi kurulduğu anlaşılmaktadır. Sözleşme bedeli birim fiyatlar üzerinden 1.850.660,00 + KDV olarak kararlaştırılmıştır.

Sözleşmenin 6. maddesinde; yükleniciye düzenlenen hak edişlerde, kesin hesaplara mahsus olmak üzere tahakkuk tutarı üzerinden %95 üzerinden ödeneceği, %5 i kesin hesaba mahsuben nakit olarak tutulacağı, nakit tutulan teminatın kesin hesaplarının yapılması ve İdare tarafından tasdik edilip ödenmesini müteakiben işveren tarafından yükleniciye ödeneceği, sözleşmenin 7. maddesinde; hakediş raporları tutarından vergi, yasal kesintiler, sözleşmeye göre yapılacak kesintiler ve varsa işverenin diğer alacakları kesilmek suretiyle mahsup edileceği, sözleşmenin 10. Maddesinde.

Yüklenici, iş süresi boyunca şantiye sorumlusu, gerekli sayıda tecrübeli mühendis, planlamacı, projeci, tekniker, formen, işçi ile gerekli her türlü iş makine ve ekipmanı iş yerinde bulunduracağı, yüklenicinin Şantiye Şefi, Harita Grubu, Makine Mühendisi, İş Güvenliği Elamanı ve diğer idari personel çalıştırılması gerektiği, Harita Grubu adı altında Harita Mühendisi, Topograf ve şenör çalıştırılması zorunlu olduğu,

geçici kabul işlemlerinin tamamlanmasından sonraki ilk hakediş döneminde yüklenici tarafından yapılan kesin hesap raporu işverene onaylatılacağı, kesin hesapların yapılmasında idare yada bayındırlık işleri genel şartnamesi hükümleri tatbik edileceği, kesin hesaplar ve kesin hakediş işveren tasdikinden sonra katiyet kesbeden işveren yüklenici bu işinden Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından belirlenmiş asgari prim tutarları ve bunlara benzer kanuni mükellefiyetlerden doğmuş bir borcu olup olmadığına tahkik edecek ve duruma göre hakedişinden tamamını veya bir kısmını,

bu hususun yüklenici tarafından teşvikine kadar ödemeyebileceği kararlaştırılmıştır.

Tarafların ticari defterlerinin incelenmesinde.

Davacının defter kayıtlarına göre, 31.12.2017 tarihi itibariyle davalı şirketten 33.098,49 TL alacaklı olduğu, Davalı şirketin defter kayıtlarına göre ise, davacı şirkete 3.098,49 TL borçlu olduğu, ortaya çıkan (33.098,49-3.098,49=) 30.000,00 TL cari hesap farkın, davalı şirketin 20.02.2017 tarihinde keşide ettiği 31.08.2017 vadeli 30.000,00 TL bedelli çekin, davalı şirketin defterinde ödeme olarak kayıtlı olmasına rağmen, davacı şirketin kayıtlarında yer almamasından kaynaklandığı,

Davalı şirket tarafından keşide edilen 31.08.2017 vadeli 30.000,00 TL bedelli çekin, ciro silsilesi yolu ile ödendiği görüldüğünden, kök raporumuzda açıklandığı üzere, davacı şirketin davalı şirketten cari hesaptan kaynaklı 3.098,49 TL alacaklı olduğu, tarafların defter kayıtları, söz konusu çek dışında fatura, ödeme ve gider yansıtmaları yönünden birbirini doğruladığı ve BS/BA bilgi formları beyanlarının mutabık olduğu belirlenmiştir.

Teknik bilirkişi heyeti raporunda; sözleşmenin birim fiyat bazlı olduğu sözleşmede özetle işin yapılması için gerekli olan bütün masrafların dahil olduğunun yer aldığı, sözleşmenin 13.31. maddesinde anılan hizmetlerin işveren’in imkanları dahilinde karşılanması halinde ilgili bedeller yüklenicinin hak edişinden kesileceği, işveren’in imkanları dahilinde karşılanması halinde ilgili bedeller yüklenicinin hak edişinden kesileceği belirtildiği, çelik borularının kaynaklarının yapılması (boruların montajı) için kaynak çukurunun açılmasının zorunlu bir imalat olduğu,

sözleşmenin 10.2 Genel Unsurlar Maddesinde Davacı tarafından sözleşme kapsamında Harita Grubu teknik personelinin çalıştırılmasının zorunlu olduğu, Harita grubunun davalı tarafından çalıştırılarak, 39.286 TL tutarın davacının hakkedişlerinden kesildiği, sözleşme kapsamında Mart/2016-Ekim/2016 ayları arasında düzenlenen 6 adet hak ediş raporunda, hak ediş tutarlarından toplam 126.711,43 TL % 5 kesin hesap kesintisi ile 155.685,56 TL boru test bedeli kesintisi yapıldığı ve kaynak çukuru adı altında bir kesintiye rastlanmadığı,

Davalı şirketin defter kayıtlarında, davacının iadesini talep ettiği 126.711,43 TL %5 kesin hesap kesintisinin, davacı şirketin defterinde davacının alacağından mahsup olarak kayıtlı olduğu, Davacı şirketin defter kayıtlarında ise, tahsilatlar toplu olarak işlendiğinden, % 5 kesin hesap kesintisi adı altında bir kayıt görülemediği, ancak tarafların cari hesap kayıtları birbirini doğruladığından, kesintinin davacı şirket tarafından da kayda alındığını kanaatine varılmıştır.

Bu belirlemelere göre, tarafların defter kayıtları ve hak ediş raporlarından, davacının iadesini talep ettiği 126.711,43 TL %5 kesin hesap kesintisinin, davalı şirket tarafından davacı şirketin alacağından mahsup edildiği, dava konusu işin geçici kabulün 29.07.2019 tarihinde tamamlandığı, kesin kabulün 05.10.2020 tarihinde onaylanarak tamamlandığı, kesin hesabın ise 26.07.2019 tarihinde yapıldığı,

nakit tutulan teminatın kesin hesaplarının yapılması ve idare tarafından tasdik edilip ödenmesini müteakiben işveren tarafından yükleniciye ödeneceği kararlaştırıldığından teminat kesintisinin iade şartlarının oluştuğu, kaynak çukuru açılmasının imalatın yapılması için teknik açıdan zorunlu imalat olmasına rağmen davalı iş sahibi tarafından gerçekleştirildiği, yüklenici, iş süresi boyunca harita grubu adı altında harita mühendisi, topograf ve şenör çalıştırılması zorunlu olması rağmen bu teknik personelin davalı tarafından çalıştırıldığı,

işverenin imkanları dahilinde karşılanması halinde ilgili bedeller yüklenicinin hak edişinden kesileceğinden kesintilerin birim fiyat tariflerine uygun olduğu anlaşılmakla Mahkemece teminat kesintilerinin iadesi gerektiği, kaynak çukuru kesintisi ve haritacı kesintisinin sözleşme hükümlerine uygun olduğu değerlendirilmesinde isabetsizlik bulunmamaktadır.

V. KARAR

Açıklanan sebeplerle; ilk derece mahkemesi dosyasında davanın esasıyla ilgili hükme etki edecek tüm delillerin toplandığı, kanunun olaya uygulanmasında ve gerekçede hata edilmediği, ihtilafın doğru olarak tanımlandığı, bu nedenle inceleme konusu kararın usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşıldığından, taraf vekillerinin yerinde bulunmayan istinaf başvurularının 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b.1 maddesi gereğince ayrı ayrı esastan reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

... · Başkan ... · ¸e-imzalıdır · ... · Üye ... · ¸e-imzalıdır · ... · Üye ... · ¸e-imzalıdır · ... · Katip ... · ¸e-imzalıdır