Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi E.2026/441 K.2026/475

Taraflar arasındaki "asıl dava, eser sözleşmesinden kaynaklanan bakiye iş bedelinin tahsili için yapılan icra takibine vaki itirazın iptâli; karşı dava, aynı eser sözleşmesi nedeniyle eksik ayıplı iş bedeli ve cezai şart" davası nedeniyle yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İlk derece mahkemesinin kararı taraf vekilleri tarafından istinaf edilmekle; kesinlik, süre, istinaf şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, istinaf dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Üye Hakim tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; taraflar arasında 2019 yılından itibaren cari işleme dayalı ticari iş ilişkisi olduğunu, 110.000,00 TL tutarlı son çeki alırken, MNG Faktoring Anonim Şirketi isimli firmaya beyan ettiklerini, borçlu-davalının ödeme yapmaması üzerine davacı tarafından dosyadan bu alacağın tahsili için davacının davalı taraftan ticari alacağı için davalı aleyhine Gebze 4. İcra Müdürlüğü 2020/3149 Esas sayılı icra takibi başlatıldığını, takibe itiraz edildiğini ve takibin durdurulduğunu, davalı borçlu taraf, ticari işin davacı tarafından tam ve eksiksiz olarak taraflarınca teslim alındığını ve sahte bir iş olmadığını,

dava şartı olarak zorunlu arabulucuya başvurulduğunu, anlaşma sağlanamadığını, açıklanan nedenlerle, itirazın iptaline ve takibin devamına, kötü niyetli davalı-borçluların %20'den aşağı olmamak üzere icra inkâr tazminatına mahkümiyetine, yargılama giderleri ve ücreti vekâletin karşı tarafa tahmiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap ve karşı dava dilekçesinde; Davacı- karşı davalı tarafa sözleşme konusu kalıplar için ödenen toplam 324.900,00 TL'nin dahi fuzulen ödendiğini, sözleşme konusu kalıplardan hiçbir şekilde beklenen fayda sağlanamadığını, davanın kabulü ile davacı- karşı davalı tarafa ödenmiş bulunan iyileştirme, revizyon, tamirat, tadilat, resim-çizim bedelleri, üretim-kar kaybı zararı ve cezai şart alacakları olduğunu, açıklanan nedenlerle; davacı- karşı davalı yanca açılmış haksız ve hukuki dayanaktan yoksun davanın reddine, karşı davanın kabulüne, yargılama giderleri ve avukatlık ücretinin davacı- karşı davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararına göre;... davanın Kısmen Kabulü ile Gebze İcra Müdürlüğünün 2023/3149 Esas sayılı takibin 10.600,00 TL üzerinden devamına, İcra inkar tazminatı talebinin reddine, Karşı davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ve davalı vekili istinaf isteminde bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı-karşı davalı vekili istinaf dilekçesinde; Gebze Asliye Ticaret Mahkemesi’nin 19/11/2024 tarih, 2024/64 Esas – 2024/851 Karar sayılı kararında alacak miktarının hatalı belirlendiğini, bilirkişi raporunun denetime elverişsiz ve çelişkili olduğunu, icra inkâr tazminatının hukuka aykırı şekilde reddedilmesi nedenleriyle yerel mahkeme kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı-karşı davacı vekili istinaf dilekçesinde.

Gebze Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2024/64 Esas 2024/851 Karar sayılı 19/11/2024 tarihli müvekkil şirket hakkında verilen bu kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu, kalıpların ayıplı olarak teslim edildiği dosya kapsamında alınan bilirkişi raporu ve tanık anlatımları ile de sübuta erdiğini, sözleşme ile kalıpların seri üretim yapacağı ve 1 yıl sorunsuz baskı yapacağının kararlaştırıldığını, sözleşme ile teslim süresinin 7 hafta olarak öngörüldüğünü, müvekkil şirket açısından ödenen, iyileştirme, revizyon/tadilat bedelleri resmi, faturalı olarak ortada bulunmaktayken 77.500 TL tutarın neye göre bulunduğunun belli olmadığını,

bilirkişinin bu hususta yapmış olduğu tespiti kabulünün mümkün olmadığını, müvekkil şirket 2020 yılına ait yevmiye ve kebir defterlerinin tasdik işlemlerindeki eksikliği sehven yaptığını, karşı dava incelenmeksizin reddedildiğini buna ilişkin de gerekçe dahi bildirilmediğini, davacı / karşı davalı sözleşmeye uygun hareket etmeyip müvekkil şirketin mağdur olmasına neden olduğunu, kalıpların ayıpları karşı tarafa bildirilmiş herhangi bir olumlu dönüş sağlanmadığını, davacı/karşı davalının yapması gereken işlemlerin üçüncü kişilere yaptırıldığını ve müvekkil şirketin zararının giderilmesi gerektiğini,

resim ve çizim bedelleri taleplerinin incelenmediğini, müvekkil şirket kalıpların ayıplı olması nedeniyle ciddi zarara uğradığını, sözleşme gereği belirlenen cezai şart alacaklarının bulunduğunu beyanla, dosya kapsamında dinlenen tanık anlatımları ve deliller dikkate alınmadan hatalı gerekçe ile verilen asıl davada davanın kısmen kabulüne yönelik kararın ve karşı davada verilen davanın reddine ilişkin kararın kaldırılmasını asıl davanın reddine karşı davanın kabulüne, asıl davada verilen icra inkar tazminatının yasal koşulları oluşmadığından reddine,

%20 den az olmamak üzere davacı- karşı davalının kötüniyet tazminatına karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, "asıl dava, eser sözleşmesinden kaynaklanan bakiye iş bedelinin tahsili için yapılan icra takibine vaki itirazın iptâli; karşı dava, aynı eser sözleşmesi nedeniyle eksik ayıplı iş bedeli ve cezai şart " istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 Sayılı HMK, 6098 Sayılı TBK,

3. Değerlendirme

Asıl dava, eser sözleşmesinden kaynaklanan bakiye iş bedelinin tahsili için yapılan icra takibine vaki itirazın iptâli; karşı dava, aynı eser sözleşmesi nedeniyle eksik ayıplı iş bedeli ve cezai şart istemine ilişkindir.

İnceleme, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek duruşmasız olarak yapılmıştır.

Davacı vekili; taraflar arasında 2019 yılından itibaren cari işleme dayalı ticari iş ilişkisi olduğu, davacının cari hesaba konu sözleşme edimlerini tam ve ayıpsız bir şekilde teslimine karşın bakiye iş bedelinin ödenmemesi nedeniyle başlatılan icra takibine vaki itirazın iptalini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili; davacı ile muhtelif ebatlarda plastik kase ve plastik kapak işi için aktedilen 01/07/2019 tarihli sözleşme kapsamında edimlerini geç, eksik ve ayıplı ifa ettiği gerekçesiyle bakiye iş bedelinin bulunmadığı gibi, geç, eksik ve ayıplı ifa nedeniyle, 3. Kişilere yaptırılan revizyon işler, tasarım bedeli, cezai şart alacağı için şimdilik 150.827,28 TL'nin tahsilini; davacının imalâtları geç ve ayıplı teslimi gerekçeleriyle davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, 2021/491 Esas, 2023/554 Karar sayılı karar ile asıl davanın kabulü ile, itirazın iptali ile takibin devamına, asıl alacağın %20'si oranında icra inkar tazminatına; karşı davanın reddine dair verilen kararın davalı/karşı davacı vekilinin istinafı üzerine Dairemizin 2023/1334 esas, 2024/96 sayılı kararı ile eksik inceleme gerekçesiyle kaldırılarak Mahkemesine gönderildiği, Mahkemece yapılan keşif ile dosyaya kazandırılan bilirkişi raporu doğrultusunda asıl davanın kısmen kabulü, karşı davanın reddine dair verilen karar taraf vekillerince istinaf yasa yoluna başvurulmuştur.

Dava konusu sözleşme ilişkisi 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 470 ve devamı maddelerinde düzenlenen eser sözleşmesi niteliğinde olup, uyuşmazlığın bu hükümlere göre çözümlenmesi gerektiği açıktır.

Eser sözleşmesi, karşılıklı edimleri içeren bir iş görme akdîdir. Yüklenicinin edimi, eseri meydana getirmek ve iş sahibine teslim etmek, iş sahibinin karşı edimi ise teslim edilen eserin bedelini ödemektir. Eser yüklenicinin sermayesi, sanat ve becerisini kullanarak gerçekleştirdiği sonuçtur. İş sahibi ısmarladığı eserin belli nitelikler taşımasını, amacını karşılamasını arzu eder.

Şayet ısmarlanan eser iş sahibinin beklentisini karşılamıyorsa sözleşmenin yararlar dengesi iş sahibi aleyhine bozulur. Bu bakımdan eser, fen ve sanat kurallarına uygun ve iş sahibinin amacını karşılar nitelikte imâl edilmelidir. Aksi halde eser ayıplıdır ve yüklenicinin ayıba karşı zararlı sonuçtan sorumluluğu ortaya çıkar.

Bir tanımlama yapmak gerekirse; yüklenicinin ayıba karşı zararlı sonuçtan sorumluluk borcu, yüklenicinin eseri teslim borcunun tamamlayıcısı olarak, meydana getirdiği eserde ortaya çıkan ayıp ve eksiklikleri üstlenme borcudur. Bu gibi durumlarda eserde dürüstlük kuralları gereğince bulunması gereken niteliklerin yokluğu söz konusudur.

Dava tarihinde yürürlükte bulunan 6098 sayılı TBK'nın 477/3. maddesi, "Eserdeki ayıp sonradan ortaya çıkarsa iş sahibi, gecikmeksizin durumu yükleniciye bildirmek zorundadır; bildirmezse eseri kabul etmiş sayılır." hükmünü içermektedir.

Yüklenicinin iş sahibine olan borçlarına aykırı olarak, imalini yüklendiği eserin ayıplı olması durumunda; iş sahibi, açık ayıplarda 6098 sayılı TBK'nın 474, gizli ayıplarda ise 6098 sayılı TBK'nın 477. maddeleri hükümlerine uygun olarak ihbarda bulunduğu takdirde, 6098 sayılı TBK'nın 475. maddesinde tanınan hakları kullanabilir. Eksik iş, sözleşme ve eklerine göre yapılması kararlaştırıldığı halde tam yapılmayan iştir.

Ayıplı eser sözleşmede kararlaştırılan vasıfları veya olmasından vazgeçilmez bazı vasıfları taşımayan eserdir. Diğer anlatımla ayıp, bir malda ya da eserde sözleşme ya da yasa hükümlerine göre normal olarak bulunması gereken niteliklerin bulunmaması ya da bulunmaması gereken bozuklukların bulunmasıdır. Ancak, kasten sakladığı bozukluklarla, usulüne uygun yapılan gözden geçirmede farkedilemeyecek ayıplar için yüklenicinin sorumluluğu devam eder.

Öte yandan, sözleşme ayakta iken işin davacı yüklenici tarafından yapıldığı yasal karinedir.

Ayrıca, 6102 sayılı TTK'nın 21/2. maddesi hükmünde bir faturayı alan kişi aldığı tarihten itibaren 8 gün içinde faturanın içeriği hakkında bir itirazda bulunmazsa faturanın içeriğini kabul etmiş sayılacağı düzenlenmiştir. Faturaya 8 gün içerisinde itiraz edildiği ileri sürülüp ispat edilmediğinde içerikleri kesinleştiğinden işin eksiksiz teslim alındığı ve açık ayıplarla ilgili muayene ve ihbar yükümlülüğünü yerine getirilmediğinin kabulü zorunludur. Bu halde, iş sahibi ancak sonradan ortaya çıkan gizli ayıpların varlığı ve bunları ortaya çıkmasından itibaren gecikmeksizin yükleniciye bildirmesi halinde giderilmesini ya da bedelinin iş bedelinden düşülmesini isteyebilecektir. (Emsal Yargıtay 15. H.D. 2017/1382 E,2017/3332 K sayılı kararı)

Yukarıda yapılan açıklama ve sözü edilen kurallarla birlikte somut olay değerlendirildiğinde. Davacı yüklenici davalı/karşı davacı iş sahibidir.

Taraflar arasında 01/07/2019 tarihli sözleşmenin düzenlendiği ihtilafsız olup bu sözleşmede yüklenici olan davacının davalının işyerinde plastik kase ve kapak üretimini ifa edeceği, ifa tarihi ve cezai şart hükümleri imza altına alınmıştır.Davacı yüklenici, taraflar arasında imzalanan sözleşme uyarınca hizmetin yerine getirilip davalıya teslim edildiğini, iş bedeli olarak takibe konu faturanın düzenlendiğini, ancak bakiye 88.100,00 TL alacaklarının kaldığını, ödenmemesi nedeniyle icra takibi başlattıklarını, davalının borca haksız ve yersiz olarak itiraz ettiği iddiasıyla eldeki itirazın iptali davasını açtığı;

karşı davada davacı iş sahibi ise, hizmetin ayıplı ifa edildiğini, ayıplı ve eksik işlerin üçüncü kişilere yaptırıldığını, faturanın deftere işlenmediğini, davacıya herhangi bir borcunun bulunmadığını beyanla davanın reddini savunduğu anlaşılmıştır.

Tacir olan tarafların ticari defter ve kayıtları üzerinde yapılan bilirkişi incelemesine göre; davacının davalıdan takip konusu miktar kadar alacaklı olduğu belirlenmiştir.

Davalı/karşı davacı işin ayıplı ve eksik yapıldığını ve eksik ve ayıplı işlerin üçüncü kişilere tamamlatıldığını savunmuştur. Davalı bu hususta, dava dışı üçüncü kişiye kesilen faturaya dayanmaktadır. Davalı işin ayıplı yapıldığını ve bu işlerin üçüncü kişilere gidertildiğini savunmuş ise de işin tamamlandığı gözetildiğinde sözleşme ayakta iken işin davacı yüklenici tarafından yapıldığı yasal karinenin aksi iş sahibi tarafından yasal delillerle ispatlanması gerekmektedir.

Üçüncü kişilerden temin edilen faturalarla bu hususun ispatı mümkün olmayıp, bu hususta davalı tarafça yaptırılmış tespit ve ihtar bulunmadığı da gözetildiğinde sözleşme ayakta iken işin davacı yüklenici tarafından yapıldığı yasal karinenin aksi iş sahibi tarafından yasal delillerle ispatlanamamıştır. Bu sebeplerle, işin yüklenici davacı tarafından yapıldığı ve teslim edildiğinin kabulü gerekmiştir. İş bedelinin ödendiğini ispat yükü davalı iş sahibindedir.

Davalının anılan faturalara ödeme savunması bulunmamakta olup, fatura bedelinin iş sahibi tarafından ödendiği ispatlanamamıştır.

Bu durumda; davada, davalı iş sahibinin sözleşme ile üstlendiği edimi eksiksiz teslim aldığı, yapılan ödeme dikkate alındığında yüklenicinin tespit edilen yazılı miktar ile alacağı bulunduğu ispatlandığından asıl davanın kabulü ile karşı davada iş bedelinin tamamını ödemeyen iş sahibinin davaya konu ettiği taleplerde bulunması mümkün olmadığından karşı davanın reddine karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm kurulması isabetsiz olmuş, davalı/karşı davacının aksi yöndeki istinaf istemlerinin esastan reddine;

davacı/karşı davalı vekilinin bu yönlere değinen istinaf isteminin kabulü ile kararın kaldırılarak yeniden hüküm kurmak gerekmiştir.

V. KARAR

Açıklanan nedenlerle; davalı/karşı davacı tarafın istinaf başvurusunun esastan reddine, davacı/karşı davalı tarafın istinaf talebinin ise kabulüne karar verilerek ilk derece mahkemesi kararının HMK'nın 353/1-b.2 maddesi gereğince kaldırılmasına ve aşağıdaki şekilde yeniden hüküm kurulmasına karar verilmiştir.

* Başkan ... e-imzalıdır Üye ... · e-imzalıdır Üye ... · e-imzalıdır Katip ... · e-imzalıdır