Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi E.2026/442 K.2026/426

Av. ...

DAVA

Eser sözleşmesinden kaynaklanan bakiye iş bedeli ile ilave iş bedeli alacağının tahsili istemi

HÜKÜM

İstinaf başvurusunun esastan reddi

İSTİNAF EDEN

Davalı vekili

Taraflar arasındaki eser sözleşmesinden kaynaklanan bakiye iş bedeli ile ilave iş bedeli alacağı istemi davası nedeniyle yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İlk derece mahkemesinin kararı davalı vekili tarafından istinaf edilmekle; kesinlik, süre, istinaf şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, istinaf dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Üye Hakim tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davacı ve davalı arasında 03/10/2020 tarihli alüminyum doğrama ve cam yapım işinin yapımı konusunda anlaşma yapıldığını, işlerin müvekkilince yapılmasının kararlaştırıldığını, işin yapılıp teslim edildiğini, davalının talebi üzerine ilave işler yapıldığını, ek işler nedeniyle kestikleri faturaya itiraz edildiğini beyan ederek; iş bedeli olarak şimdilik 18.000,00 TL'nin 30/12/2021 arabuluculuk başvuru tarihinden itibaren davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesi ile özetle; Davacıya sözleşme nedeniyle borçları bulunmadığını, yapılan işlerin ayıplı olduğunu, taraflarınca sözleşmeye ilişkin ödemelerin tam yapıldığını, email yazışmalarının bir onay değil projedeki uygulamalara ilişkin bilgi niteliğinde olduğunu beyan ederek davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararına göre; "...Davanın kısmen kabulü ile, 124.274,22 TL'nin 30/12/2021 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine,..." karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili istinaf isteminde bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle;

İstinaf ilamında belirtilmesine rağmen bilirkişi raporu alınmadan karar verildiğini, esasa ilişkin eksikliklerin istinaf ilamından sonra da giderilmediğini, davacı tarafından yapılan doğramalar ile diğer işlere ilişkin teknik hataların dolayısıyla ayıplı ifa söz konusu olduğunu, davacının dayanak gösterdiği mail yazışmalarının bir onay olmadığını, projedeki uygulamalara ilişkin bilgi niteliğinde olduğunu, yapılacak istinaf incelemesi neticesinde, yerel mahkeme kararının kaldırılarak, davanın yeniden karar verilmek üzere ilk derece mahkemesine gönderilmesine, istinaf başvurularının esası hakkında inceleme ve değerlendirme yapılması halinde usul ve yasaya aykırı davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davacı vekili istinafa cevap dilekçesinde özetle;

Dosyanın mali müşavir bilirkişi marifetiyle incelenmediğini ve bu haliyle de mevcut kararın istinaf mahkemesinin kararına aykırı olduğu ileri sürülmüşse de istinaf kararında, daha evvel irdelenmeyen çekin ön ve arka suretlerinin dosyaya celp edilmesi ve bunlara ilişkin ödemenin yapılıp yapılmadığının araştırılması talep edildiğini, Mahkemece yapılan inceleme sonucunda, kesinlikle kabul anlamına gelmeksizin, çek bedelinin ödendiğinin tespit edildiğini,

davalının her ne kadar davaya konu olan imalatların ayıplı olduğunu ileriye sürmekte ise de dava tarihine dek müvekkiline herhangi bir ayıp bildirimde bulunulmadığı gibi ticari defterlerinin incelenmesinde müvekkiline karşı borçlu bulunduğunun da tespit edildiğini beyanla; davalının istinaf yasa yolu başvurusunun reddine karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, eser sözleşmesinden kaynaklanan bakiye iş bedeli ile ilave iş bedeli alacağı istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı HMK, 6098 sayılı TBK, 6102 sayılı TTK

3. Değerlendirme ve karar Dava, eser sözleşmesinden kaynaklanan bakiye iş bedeli ile ilave iş bedeli alacağı istemine ilişkindir. İnceleme, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek duruşmasız olarak yapılmıştır. İlk Derece Mahkemesince, davanın kabulüne dair verilen karara davalı vekilince istinafa başvurulmuştur.

Dairemizin 20/06/2025 tarihli, 2025/351 Esas, 2025/972 Karar sayılı kararında: "...Mahkemece yapılması gereken iş; davalı tarafça davacının Halk Bankasına ait 02/01/2021 vade tarihli ... numaralı 55.000,00-TL bedelli çek, 06/02/2021 vade tarihli ... numaralı 55.000,00-TL bedelli çek, 06/03/2021 vade tarihli ... numaralı 55.000,00-TL bedelli çek ve 10/04/2021 vade tarihli ... numaralı 55.000,00-TL, T.

Ekonomi Bankasına ait ... numaralı 31/07/2021 vade tarihli 70.000,00-TL bedelli çek davacıya toplamda 290.000,00-TL ödeme yapıldığı iddia edilmekle, davacının ödeme iddiasına konu adı geçen bankalarla yazışma yapılarak ödeme kayıtlarının ve çekle ödeme iddiası kapsamında ilgili çeklerin okunaklı ön ve arka yüzünü gösterir onaylı suretlerinin dosyaya getirtilmeli, çek ödemelerinin icra takibine konu edilmesi durumda icra dosyasının onaylı örneği dosyaya kazandırılmalı,

tarafların ticari defterleri karşılaştırmalı olarak incelenerek davalı iş sahibinin çek ödemeleri ve diğer ödemelerine ilişkin kayıt bulunup bulunmadığı ve ödeme miktarı toplamı hususunda mali müşavir bilirkişiden açıklayıcı ve gerekçeli rapor alınarak davalının sözleşme kapsamında toplam ödemesi belirlenmesi, sonucuna göre davacının toplam hak edişinden davalı iş sahibinin ispatlanan ödemeleri düşülerek bir karar verilmelidir..." denilerek kararın kaldırılmasına karar verilmiştir.

Dairemiz kaldırma kararı sonrasında Mahkemece, davanın kısmen kabulüne dair verilen karara karşı davalı vekilince istinafa başvurulmuştur. Davacı yüklenici, davalı iş sahibidir.

Eser sözleşmesi TBK'nın 470 ve devamı maddelerinde düzenlenmiştir. Eser sözleşmesinde taraflardan biri iş sahibi, diğeri ise yüklenicidir. Eser Sözleşmesinde, işin uzmanı sayılan yüklenici yapımını üstlendiği eseri işi, özen borcu gereği fen ve sanat kurallarına, sözleşme hükümlerine, kendisine duyulan güvene ve beklenen amaca uygun şekilde yapmakla yükümlüdür. Eser sözleşmesini diğer iş görme sözleşmelerinden ayıran en önemli özelliklerinden birisi sonuç sorumluluğudur.

Bununla yüklenici tarafların iradeleri doğrultusunda biri sonucun meydana getirilmesi taahhüdü altına girmektedir. Zira eser sözleşmesinde bir eserin yaratılıp teslim edilmesi borcu altına girilmektedir. Bu taahhüdün altına giren yüklenici işin niteliği gereği sadakat ve özenle yerine getirmek zorundadır. Sadakat borcu, yüklenicinin iş eser sahibinin yararına olacak şeyleri yapması ve ona zarar verecek her türlü eylemden kaçınmasıdır.

Sözleşmede iş bedeli 6098 sayılı TBK'nın 480. maddesinde düzenlenen götürü bedel olarak kararlaştırılmış olup, davalı yükleniciye fazla ödeme yapılıp yapılmadığı fiziki oran kurularak bulunmalıdır.

Götürü bedelli sözleşmede, iş sahibinin fazla ödemesinin bulunup bulunmadığı fiziki oran yöntemi ile başka bir ifadeyle asıl sözleşme kapsamında yapılan işin eksiklikler gözetilerek tüm işe göre fiziki oranı bulunmalı ve bu oran sözleşme bedeline uygulanmalı, ilave yani sözleşme dışı işlerle ilgili olarak da yapıldığı yıl mahalli serbest piyasa rayici ile hesaplama yapılıp (serbest piyasa rayici içerisinde KDV bulunduğundan ayrıca KDV ilave edilmemelidir) her iki kalemin toplamı yüklenicinin hakkettiği iş bedeli olarak bulunmalı, davacının ödediği bedel iş bedelinden mahsup edilmeli, fazla ödeme varsa iade edilmelidir.

Diğer yandan, eser sözleşmesi yapıldıktan sonra işin yüklenici tarafından yapıldığı ve tamamlandığı karine olarak kabul edilmiştir. Ancak bunun aksini iddia eden ispatı mümkündür. Bir başka anlatımla iş sahibi eseri kendisinin tamamladığını, yüklenicinin işi terk ettiğini, yani sözleşmenin sona erdiğini kanıtlamakla yükümlüdür.

Somut olay değerlendirildiğinde. Davacı yüklenici ile davalı iş sahibi arasındaki imzalanan 03/10/2020 tarihli anahtar teslim sözleşmeyle Sofistica/... ... Villa binalarının alüminyum doğrama ve camların yapımına dair eser sözleşmesi ilişkisi kurulmuştur.

Sözleşmede sözleşme bedeli 260.000,00 TL (KDV Dahil), ödemenin 55.000,00 TL (90+120+150+180 gün vadeli çek sözleşme ile beraber) kalan 40.000,00 TL'nin 20.000,00 TL'si 1. villa bitince nakit diğer 20.000,00 TL ise 2. villa bitince nakit olarak yapılacağı, yapılacak değişikliklerden doğabilecek fiyat farklarının iş sonunda fiyata ilave edileceği, alüminyum doğramalarının poz çizimleri ve ölçülerinden kaynaklı farklar ile cam kombinasyonunun değişmesi durumunda, fiyat farkının (-) veya (+) olarak iş sonunda, iş bedeline yansıtılacağı kararlaştırılmıştır.

Ayrıca, yüklenici iş sahibinin talebi doğrultusunda sözleşmeye ek olarak ... .... ve Sofistica isimli projelerde imalatlar yapıldığı iddia olunmuştur.

Yerinde yapılan inceleme sonucu hazırlanan teknik bilirkişi raporlarında; işin tamamlandığı, hatalı ve eksik imalat bulunmadığı, sözleşme dışında ilave işler ile ilgili mail yazışmaları çizim detayları ve fiyatların onaylanmasını müteakip ek imalatların yapıldığı, yapılan imalatların yerinde tam ve eksiksiz olarak mevcut olduğu, bahse konu ilave imalatlarının yapım tarihi itibariyle bedelinin KDV dahil 118.373,59 TL olduğu, bu bedelin piyasa fiyatları ile örtüştüğü belirlenmiştir. Ayrıca, tacir olan tarafların ticari defterlerinin incelemesinde; davalı tarafın defterleri üzerinde yapılan inceleme davacı tarafa 36.900,00 TL borçlu olduğu; davacının defterleri üzerinde yapılan incelemede 2022 yılı sonu itibariyle davalı şirketten 75.900,63 TL alacaklı olduğu belirlenmiştir.

Kaldırma kararında işaret edildiği üzere götürü bedelli sözleşmede, yüklenicinin bakiye iş bedeli alacağının bulunup bulunmadığı sözleşme kapsamında yapılan işin ayıplar ve eksiklikler gözetilerek tüm işe göre işin fiziki oranı belirlenerek belirlenen oran sözleşme bedeline uygulanarak yüklenicinin hak edişi tespit edilmektedir. Sözleşme dışı işlerle ilgili olarak da yapıldığı yıl mahalli serbest piyasa rayici ile hesaplanmaktadır.

Dava konusu sözleşme kdv dahil 260.000,00 TL olup işin tamamlandığı tespit edilmiştir. Ayrıca, sözleşme dışında ilave işlerle ilgili mail yazışmaları çizim detayları ve fiyatların onaylanmasını müteakip ek imalatların yapıldığı gözetildiğinde yapılan imalatların ilave iş olduğu ve yapım tarihi itibariyle piyasa rayici bedelinin 118.373,59 TL olduğu belirlemesi yerindedir.

Davalının ödediği ispat olunan bedel iş bedelinden mahsup edilerek davacı bakiye hak edişi alacağı belirlenmelidir. İş sahibi tarafından yükleniciye Halk Bankasına ait 02/01/2021 vade tarihli ... numaralı 55.000,00-TL bedelli çek, 06/02/2021 vade tarihli ... numaralı 55.000,00-TL bedelli çek, 06/03/2021 vade tarihli ... numaralı 55.000,00-TL bedelli çek ve 10/04/2021 vade tarihli ... numaralı 55.000,00-TL, T.

Ekonomi Bankasına ait ... numaralı 31/07/2021 vade tarihli 70.000,00-TL bedelli çek ile toplamda 290.000,00-TL ödeme yapıldığı ispatlanmıştır. Davalı iş sahibinin sözleşme kapsamında kabul edilen ödemeler haricinde ödemede bulunduğuna dair istinafı bulunmamaktadır.

Bu durumda, Mahkemece kaldırma kararı sonrasında yapıldığı belirlenen çek ödemesinin de mahsup sonucu yüklencinin 03/10/2020 tarihli sözleşmeye ilişkin 5.900,63 TL ve ilave iş olarak 118.373,59 TL olmak üzere toplam 124.274,22 TL bakiye alacağının bulunduğu değerlendirmesi davalının istinaf sebepleri de dikkate alındığında sonucu itibariyle yerinde olup, davalının istinaf başvurusunun reddine karar vermek gerekmiştir.

V.KARAR

Açıklanan nedenlerle; ilk derece mahkemesi dosyasında davanın esasıyla ilgili hükme etki edecek tüm delillerin toplandığı, kanunun olaya uygulanmasında ve gerekçede hata edilmediği, ihtilafın doğru olarak tanımlandığı, bu nedenle inceleme konusu kararın usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşıldığından, davalı vekilinin yerinde bulunmayan istinaf başvurusunun 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

* · Başkan ... · e-imzalıdır Üye ... · e-imzalıdır Üye ... · e-imzalıdır Katip ... · e-imzalıdır