Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi E.2026/636 K.2026/632

Taraflar arasındaki yargılamanın yenilenmesi istemi nedeniyle yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince skarar verilmiştir.

İlk derece mahkemesinin kararı davacı asil tarafından istinaf edilmekle; kesinlik, süre, istinaf şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, istinaf dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Üye Hakim tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle;

Albayraklar Yapı Market Ltd Şti firması Sakarya Korkmaz Müh. Ltd Şti firmasına iş karşılığı vermiş olduğum Garanti Bankası Kastamonu Şubesi 30.10.2016 Vadeli ... Çek Numaralı 37.500,00 TL bedelli çeki ve 30.10.2016 Vadeli ... Çek Numaralı 37.500,00 TL bedelli çeki tarafımın Sakarya Korkmaz Müh.

Ltd Şti firmasına hiçbir borcum olmadığı halde ve firma ile sözleşmenin fesih edildiğini bilmesine rağmen davalı bahse konu çekleri kötü niyetli olarak icra takibine konu ettiğini, İcra Ceza Mahkemesinde ceza davası açıldığını, davalı tarafımın taşerona borçlu olmadığını ve tarafımdan hiçbir alacağı olmadığını bizzat taşeron firma sahibi ...' ın bildirmesine rağmen ayrıca davalının tarafı ile de ticari ilişkisi olduğu ve durumu tarafımca da bildirmiş olduğum halde kötü niyetli olarak icra takibi ve ceza davalarına devam ettiğini, davacının bu olaylar nedeniyle işlerinin bozulduğunu,

Albayraklar Yapı Ltd Şti firmasının iyi niyetli hamil olmadığının kabulü ile Garanti Bankası Kastamonu Şubesi ... - ... Nolu çekler karşılığında Albayraklar Yapı Ltd Şti firmasına borçlu olmadığımın kabulü ve çeklerden dolayı borçlu olmadığının Hendek İcra Dairesi 2016/1234 Esas takip dosyasının iptaline karar verilmesine dava etmiştir.

Birleşen davanın davacısı dava dilekçesinde özetle;

Sözleşme ile iş karşılığı Sakarya Korkmaz Müh. Ltd. Şti firmasına vermiş olduğu, Türkiye Garanti Bankası A.Ş. Kastamonu Şubesi ... seri numaralı 30.12.2016 keşide tarihli 37.500 TL bedelli ve ... seri numaralı 30.11.2016 keşide tarihli ve 37.500 TL bedelli çekleri Sakarya Korkmaz Müh. Ltd. Şti. firmasının malzeme karşılığı Davalı Albayraklar Yapı Market Ltd Şti firmasına verdiğini, tarafının İnciler inşaat AŞ ile sözleşmesinin feshi sonrasında Sakarya Korkmaz Müh.

Ltd Şti firmasına sözleşme karşılığı vermiş olduğu avans çeklerini geri talep etmekle birlikte, Sakarya Korkmaz Müh.

Ltd Şti firma Sahibi ve Müdürü ...'ın çekleri tarafına geri iade etmediğini, Sakarya Korkmaz Müh Ltd Şti firması ile arasında çeklerin bedelsiz olması sebebiyle Araç Asliye Hukuk Mahkemesi 2022/136 Esas Sayılı davanın devam ettiğini, yukarıda açıklanan ve mahkemece resen takdir edilecek sebeplerle adli yardım talebinin kabulünü, yapılan haksız tahsilatın bilirkişilerce hesaplanarak en yüksek faiz oranıyla tarafına ödenmesine,

haksız icra dolayısıyla kişilik haklarına saldırı nedeniyle 2 icra dosyasından 50.000,00 TL manevi tazminata, bankadan alınan çek karşılıkları olan 2.580,00 TL çek karşılıklarının ödeme gününden itibaren en yüksek faiz ile birlikte tarafına ödenmesine, kötü niyetli icra takibi nedeniyle davalılar hakkında icra dosyalarının tutarının %40'ından aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatına karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili herhangi bir cevap dilekçesi sunmamıştır.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararına göre;...'' Asıl ve birleşen dava davacısı ile dava dışı Sakarya Korkmaz Müh. San. Tic. Ltd. Şti. Arasında taşeron sözleşmesinin imzalandığı, bu sözleşme kapsamında asıl ve birleşen dava davacısının davaya konu çekleri dava dışı Sakarya Korkmaz Müh. San. Tic. Ltd. Şti.'ne verdiği, sözleşmesinin feshedildiği, feshe ilişkin olarak Sakarya Korkmaz Müh. San. Tic. Ltd. Şti.

Yetkilisinin verdiği beyanı içerir Sakarya Arabuluculuk Bürosunun 2022/417 numaralı tutanağın sunulduğu görülmüştür.

Sözü edilen ve delil olarak sunulan arabuluculuk tutanağına göre davaya konu çeklerin taşeron sözleşmesinin devamı esnasında davalı birleşen dava davalısına ciro edildiği, asıl ve birleşen dava davacısı ile davalı birleşen dava davalısı arasında doğrudan ticari ilişkinin olmadığı, asıl ve birleşen dava davacısının talep konusu menfi tespit talebinde herkese karşı ileri sürebileceği defileri davalıya karşı ileri sürebileceği, ispat külfetinin kendi üzerinde olduğu,

asıl ve birleşen dava davacısı sunduğu arabuluculuk zaptındaki beyan dava dışı hamile ait olup, içeriğinden davalı birleşen dava davalısının davacı birleşen dava davacısı ile hamil arasındaki ilişkinin fesih ile sona erdiğini sonradan öğrendiği, çeki iktisap ederken taraflar arasındaki ilişkinin sona ermiş olmadığı, dolayısıyla 687.maddedeki iktisap anında borçlunun zararına hareket etmesi gerektiği hususunun asıl ve birleşen dava davacısı tarafından dosya kapsamıyla ispat edilemediği, çekin avans çeki olduğu hususu çek üzerinden anlaşılamamakla birlikte bu yönde delil ibraz edilmediği,

davalının kötüniyetli olduğuna dair ispatın yapılamadığı, takip nedeniyle asıl ve birleşen dava davacısının kişilik haklarının zarar gördüğü hususunun ispatlanamadığı, şu haliyle çek karşılık tutarlarının da istenemeyeceği anlaşılmakla asıl ve birleşen davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı asilce istinaf isteminde bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle;

İspat yükünün dağılımının sadece davacı değil, davalı da ispat yükümlüsü yapılacak kötü niyet değerlendirmesinde, kritik olan husus hamilin senedi iktisap anındaki sübjektif durumu olduğunu, kanunda aksine bir düzenleme bulunmadıkça, iddia edilen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi lehine hak çıkaran tarafın, o vakıayı ispat yükü altında olduğunu bu hüküm uyarınca, çekin iyi niyetle iktisap edildiğinden lehine hak çıkaran davalı, iyi niyetini ispat yükümlüsünün olduğunu, davalının, çekleri sakarya korkmaz müh. ltd. şti.'nden alacağına mahsuben iktisap ettiğini iddia ettiğini, çeklerin hangi tarihte ciro yoluyla eline geçtiğini,

lehtar şirketten gerçek, kayıtlı ve faturaya dayalı bir alacağı bulunduğunu, bu alacağın çek bedeli ile orantılı ve defterlere usulüne uygun kaydedildiğini ve çekin iktisabı sırasında keşideci ile lehtar arasındaki sözleşmenin feshedildiğini bilmediğini veya bilebilecek durumda olmadığını ispat etmesi gerektiğini, davalıya bildirim ve iade talebinin ...'ın, davalı albayraklar'ın sahibi adnan menderes albayrak'a durumu bizzat izah ettiğini, çeklerin bedelsiz kaldığını söylediğini ve geri istediğini, albayraklar'ın çekleri iade etmediğini ikrar ettiğini, kıymetli evraka dayalı, iik m.72 dayanaklı ticari nitelikteki menfi tespit davalarının,

Sakarya BAM 7. Hukuk Dairesi'nin görev alanında olduğunu, davanın esası hakkında yeniden yargılama yapılarak; davalı Albayraklar'ın 2016 yılı ticari defterlerinin celp edilip bilirkişi incelemesine tabi tutulmasını, lehtar ...'ın tanık sıfatıyla dinlenmesini, aracın AHM 2023/85 K. kesinleşmiş kararının dosyada esaslı delil olarak değerlendirilmesini, çekler yönünden davalıya borçlu olmadığının tespitini, haksız icra tehdidiyle istenen/ödenen bedellerin faiziyle birlikte iadesini talep etmiştir.

Davalı vekili istinafa cevap dilekçesinde özetle;

Yargılamanın yenilenmesi başvurusuna ilişkin belgelerden HMK m. 375'de tahdidi olarak belirtilen hiçbir sebebin somut olayda gerçekleşmediğini, mahkemenin usulüne uygun şekilde teşekkül ettiğini, yerel mahkeme kararından sonra elde edilmiş bir belge gibi yeni bir delil olmadığı, yargılamanın yenilenmesinin şartlarının oluşmadığını, istinaf başvurusunun mahkemeyi, yargılamanın taşlarını oluşturan herkesi meşgul etmekten öteye geçmediği anlaşılmakta olduğundan davalı tarafın istinaf taleplerinin reddi ile davalı tarafın yargılamanın yenilenmesi talebinin reddi kararına yaptığı istinaf başvurusunun reddi ile yerel mahkeme kararın onanmasına karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, yargılamanın yenilenmesi istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 HMK, 6098 Sayılı TBK

3. Değerlendirme ve karar

Dava, yargılamanın yenilenmesi istemine ilişkin olup, mahkemece yargılamanın iadesi talebinin reddine dair verilen karara karşı davacı tarafça istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

İnceleme, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

İlk derece mahkemesinin 2023/53 E. 2024/202 K. Sayılı dosyasından verilen 18.7.2025 tarihli ek kararla yargılamanın yenilenmesi talebinin reddine karar verilmesi üzerine davacı tarafça istinaf yoluna başvurulmakla, vaki istinaf üzerine dairemizin 2025/1651 E, 2025/1497 K sayılı karar ile 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 353/1-a.4 maddesi uyarınca usul kaldırması yapılması üzerine mahkemece duruşmalı olarak yapılan inceleme ile yargılamanın yenilenmesi talebinin reddine karar verilmiş, hükme karşı davacı tarafça istinaf yoluna başvurulmuştur.

Dosya kapsamından; yargılamanın iadesini talep eden asıl ve birleşen dosya davacısı ... tarafından davalı Albayraklar Ltrd şti aleyhine açılan davada, asıl davada konusunun, davacının dava dışı Sakarya Korkmaz Müh. Ltd Şti firması ile imzaladıkları 30.06.2016 tarihli taşeron sözleşmesi kapsamında adı geçen firmaya iş karşılığı dava konusu ... Çek Numaralı 37.500,00 TL bedelli ve ...

Çek Numaralı 37.500,00 TL bedelli çekleri keşide ettiğini, dava dışı firma ile 30.06.2016 tarihinde yapılan sözleşmenin 12.09.2016 tarihinde imzalanan fesih protokolü ile karşılıklı olarak feshedildiğini, bu suretle dava konusu çeklerin bedelsiz kaldığı halde davalı firmanın bu durumu bilerek dava konusu çekleri ciro yoluyla iktisap ettiğini, davalı firmanın kötüniyetli olduğunu beyanla sözkonusu çekler nedeniyle davalıya borçlu olmadığının tespitine;

birleşen dava konusunun ise, davalının haksız icra takibi dolayısıyla kişilik haklarına saldırı nedeniyle 2 icra dosyasından 50.000,00 TL manevi tazminata, bankadan alınan çek karşılıkları olan 2.580,00 TL çek karşılıklarının davalıdan tahsiline ilişkin olduğu, ilk derece mahkemesinin 2023/53 Esas - 2024/202 Karar sayılı kararıyla asıl ve birleşen davanın ayrı ayrı reddine karar verildiği,

bu kararlara karşı davacı ...’nın istinaf yasa yoluna başvurması üzerine dairemizin 2024/962 E, 2024/1474 K sayılı kararıyla davacının asıl ve birleşen davaya yönelik istinaf başvurusunun HMK’nın 353/1/b.1 maddesi gereğince ayrı ayrı esastan reddine karar verilerek hükmün 16/10/2024 tarihinde kesinleştiği anlaşılmıştır.

Davacı tarafça HSK’nın iş bölümü kararı gereği dava dosyasının dairemiz görev alanına giren işlerden olmadığı halde davaya dairemizce bakılması, davada davalıya ait ticari defterlerin incelenmemesi ve tanıkların dinlenmemesi nedenleri yönünden yargılamanın iadesi talebinde bulunduğu anlaşılmaktadır.

Hukuk Muhakemeleri Kanunu madd 375: " (1) Aşağıdaki sebeplere dayanılarak yargılamanın iadesi talep edilebilir:

a) Mahkemenin kanuna uygun olarak teşekkül etmemiş olması.

b) Davaya bakması yasak olan yahut hakkındaki ret talebi, merciince kesin olarak kabul edilen hâkimin karar vermiş veya karara katılmış bulunması.

c) Vekil veya temsilci olmayan kimselerin huzuruyla davanın görülmüş ve karara bağlanmış olması.

ç) Yargılama sırasında, aleyhine hüküm verilen tarafın elinde olmayan nedenlerle elde edilemeyen bir belgenin, kararın verilmesinden sonra ele geçirilmiş olması.

d) Karara esas alınan senedin sahteliğine karar verilmiş veya senedin sahte olduğunun mahkeme veya resmî makam önünde ikrar edilmiş olması.

e) İfadesi karara esas alınan tanığın, karardan sonra yalan tanıklık yaptığının sabit olması.

f) Bilirkişi veya tercümanın, hükme esas alınan husus hakkında kasten gerçeğe aykırı beyanda bulunduğunun sabit olması.

g) Lehine karar verilen tarafın, karara esas alınan yemini yalan yere ettiğinin, ikrar veya yazılı delille sabit olması.

ğ) Karara esas alınan bir hükmün, kesinleşmiş başka bir hükümle ortadan kalkmış olması.

h) Lehine karar verilen tarafın, karara tesir eden hileli bir davranışta bulunmuş olması.

ı) Bir dava sonunda verilen hükmün kesinleşmesinden sonra tarafları, konusu ve sebebi aynı olan ikinci davada, öncekine aykırı bir hüküm verilmiş ve bu hükmün de kesinleşmiş olması.

i) Kararın, İnsan Haklarını ve Ana Hürriyetleri Korumaya Dair Sözleşmenin veya eki protokollerin ihlali suretiyle verildiğinin, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin kesinleşmiş kararıyla tespit edilmiş olması veya karar aleyhine Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine yapılan başvuru hakkında dostane çözüm ya da tek taraflı deklarasyon sonucunda düşme kararı verilmesi.

(2) Birinci fıkranın (e), (f) ve (g) bentlerindeki hâllerde yargılamanın iadesinin istenebilmesi, bu sebeplerin kesinleşmiş bir ceza mahkûmiyet kararı ile belirlenmiş olması şartına bağlıdır. Delil yokluğundan başka bir sebeple ceza kovuşturmasına başlanamamış veya mahkûmiyet kararı verilememiş ise ceza mahkemesi kararı aranmaz. Bu takdirde dayanılan yargılamanın iadesi sebebinin, yargılamanın iadesi davasında öncelikle ispat edilmesi gerekir."

Yukarıda yapılan açıklamalar ışığında tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; iade sebebi olarak ileri sürülen HSK’nın iş bölümü kararı gereği dava dosyasının dairemiz görev alanına giren işlerden olmadığı halde davaya dairemizce bakıldığı iddiasının Bölge adliye mahkemeleri daireleri arasındaki ilişkinin iş bölümü ilişkisi olması ve dairelere yüklenmiş süre sınırlaması göz önüne alındığında bu nedenin HMK.375 maddesinde iade sebebi olarak düzenlenen “Mahkemenin kanuna uygun olarak teşekkül etmemiş olması” kapsamında olmadığı,

diğer iade sebeplerinin ise, HMK.375. maddesinde gösterilen nedenlerden herhangi birine uymadığından mahkemece yargılamanın iadesi talebinin reddine dair verilen kararda isabetsizlik bulunmamaktadır. Bu nedenle davacının istinaf başvurusunun esas yönünden reddine karar verilmesi gerekmiştir.

* · Başkan ... · e-imzalıdır Üye ... · e-imzalıdır Üye ... · e-imzalıdır Katip ... · e-imzalıdır