Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi E.2023/935 K.2024/1499

İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla HMK'nın 353. ve 356. maddeleri gereğince; dosya içeriğine ve kararın niteliğine göre sonuca etkili olmadığından duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı tarafından müvekkili adına 07/07/2021 tarihli ... nolu fatura numaralı fatura düzenlendiğini, ancak faturaya konu hizmetlerin hiç alınmadığını, faturanın gerçeği yansıtmayacak şekilde tek taraflı olarak düzenlendiğini beyan ederek; öncelikle davalı şirket tarafından müvekkil şirket adına düzenlenen 07/07/2021 tarihli ... fatura numaralı 68.400,00 TL bedelli faturanın icra takibine ve ihtiyati hacze konu edilmemesi yönünde tedbir kararı verilmesine ve davalı şirket tarafından müvekkili adına düzenlenen 07/07/2021 tarihli ... fatura numaralı 68.400,00 TL bedelli fatura açısından borçlu olmadıklarının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; tarafların davacının talebine binaen müvekkili tarafından Sağlık Çok Yakında isimli bir anket çalışması yapılması konusunda anlaştıklarını, bu çalışma kapsamında Başiskele, Gölcük ve Karamürsel'de toplam 7.524 kişi ile görüşülerek anket yapıldığını ve 15117 haneye hizmet alım materyali bırakıldığını, yapılan çalışmaya istinaden bir fatura düzenlendiğini ve davacıya tebliğ edildiğini, faturaya itiraz edilmediğini, yapılan kısmi ödeme dekontlarından da ödemelerin yapılan iş karşılığında düzenlenen faturaya binaen yapıldığının belirtildiğini, davacının borcu olmadığına dair iddialarının yersiz olduğunu beyan ederek davanın reddini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI ÖZETİ

İlk derece mahkemesince; "... Davanın REDDİNE, Asıl alacağın (68.400,00 TL) %20'si oranında kötü niyet tazminatının davacıdan alınarak davalıya verilmesine ..." şeklinde hüküm kurulmuştur. İlk derece mahkemesince verilen karara karşı davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; faturaların tek taraflı düzenlendiğini, söz konusu alacak konkordato mühlet süresi içinde olduğundan talep edilmesi söz konusu olmadığını, ispat yükü davalıda olup alacağın varlığını ispat edemediğini, kötü niyet tazminatına hükmedilmesi de hatalı olduğunu beyan ederek, yerel mahkeme kararının kaldırılmasına, davanın kabulüne karar verilmesi talebiyle istinaf yoluna başvurmuştur.

DELİLLER

Kocaeli 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 27/12/2022 tarih, 2022/81 Esas - 2022/769 Karar sayılı kararı ve tüm dosya kapsamı.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava; menfi tespit istemine ilişkindir.

İlk derece mahkemesince davanın reddine karar verilmiş karara karşı davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.

İnceleme; 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca, istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Dava icra takibinden önce açılan menfi tespit davasıdır. Dairemizin 2022/821 E. 2022/821 K. Sayılı ilamıyla, tedbir kararının reddine ilişkin kararın istinafıyla tedbiren İİK. 72/2 gereğince başlatılacak icra takibinin durdurulmasına da karar verilmiştir.

Uyuşmazlık, davalının takip nedeni ile alacaklı olup olmadığı noktasındadır.

2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 72.maddesi gereğince borçlu icra takibinden önce veya takip sırasında borçlu olmadığını ispat için menfî tespit davası açabilir. Kural olarak, bir vakıadan kendi lehine haklar çıkaran; iddia eden taraf, o vakıayı ispat etmeye mecburdur (4721 sayılı TMK'nın 6. maddesi).

İspat yüküne ilişkin bu genel kural, menfi tespit davaları için de geçerlidir. Yani, menfi tespit davalarında da, tarafların sıfatları değişik olmakla beraber, ispat yükü bakımından bir değişiklik olmayıp, bu genel kural uygulanır. Bu davalarda da bir vakıadan kendi lehine haklar çıkaran (iddia eden) taraf o vakıayı ispat etmelidir.

Menfi tespit davasında borçlu, ya borçlanma iradesinin bulunmadığını ya da borçlanma iradesi bulunmakla birlikte daha sonra ödeme gibi bir nedenle düştüğünü ileri sürebilir. Borçlu borcun varlığını inkar ediyorsa, bu durumlarda ispat yükü davalı durumunda olmasına karşın alacaklıya düşer. Borçlu varlığını kabul ettiği borcun ödeme gibi bir nedenle düştüğünü ileri sürüyorsa, bu durumda doğal olarak ispat yükü kendisine düşecektir.

Eldeki uyuşmazlıkta; davacı tarafından, davalı tarafından davacı adına 07/07/2021 tarihli GIB2021000000002 nolu fatura numaralı fatura düzenlendiği, davacının faturaya konu hizmetlerin hiç alınmadığı, faturanın gerçeği yansıtmayacak şekilde tek taraflı olarak düzenlendiği beyan edilerek borçlu olmadığının tespitinin talep edildiği;

davalının, davacının talebine binaen Sağlık Çok Yakında isimli bir anket çalışması yapılması konusunda anlaştıklarını, bu çalışma kapsamında Başiskele, Gölcük ve Karamürsel'de toplam 7.524 kişi ile görüşülerek anket yapıldığını ve ... haneye hizmet alım materyali bırakıldığını, yapılan çalışmaya istinaden bir fatura düzenlendiğini ve davacıya tebliğ edildiğini, faturaya itiraz edilmediğini, yapılan kısmi ödeme dekontlarından da ödemelerin yapılan iş karşılığında düzenlenen faturaya binaen yapıldığının belirtildiğini savunduğu görülmektedir.

07/09/2022 tarihli bilirkişi raporunda; taraflar arasında hizmet ifasından kaynaklı ticari ilişkinin bulunduğu, tarafların ticari şirket olarak ticari defter tutma zorunluluğu olduğu, dava konusu faturanın davacı şirketin ticari defterinde kayıtlı olduğu ve davacı şirketin 06.09.2021 tarih itibariyle davalı şirkete hizmet faturasından kaynaklı toplam 67.000,00 TL borçlu, davalı şirketin de bu tutarda alacaklı göründüğü, mütalaa edilmiştir.

24/11/2022 tarihli bilirkişi raporunda; davacı ile davalı arasındaki 2021 yılına ait hizmet alımından kaynaklanan ilişki nedeniyle, 06.09.2021 tarihi itibariyle; resmi defter-belge-beyanname- fatura-banka kayıtları (dekont) ve muhasebe kayıtları ve dosyaya sunulan delillerin incelenmesi neticesine göre, menfi tespit talebinde bulunan davacı tarafın davalı firma nezdindeki cari hesap ilişkisinden kaynaklı 67.030,00 TL borçlu olduğu belirlenmiştir.

Bilirkişi raporlarına ve dosyadaki delillere göre; dava konusu edilen faturanın her iki taraf ticari defterlerinde kayıtlı olduğu, taraflar arasında ticari ve açık hesap ilişkisinin bulunduğu, davacı tarafından bu faturaya itiraz edilmediği, basiretli bir tacirin hizmeti almadığı bir faturayı ticari defterlerine kaydetmeyeceği dikkate alındığında davalının fatura içeriği hizmeti ifa ettiğinin kabulü gerekmiştir. Davacı ise aksini ispat edememiştir. Bu nedenle ilk derece mahkemesince davanın reddine karar verilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamaktadır.

Diğer yandan; İİK'nın m.72/4. Maddesine göre "Dava alacaklı lehine neticelenirse ihtiyati tedbir kararı kalkar. Buna dair hükmün kesinleşmesi halinde alacaklı ihtiyati tedbir dolayısıyla alacağını geç almış bulunmaktan doğan zararlarını gösterilen teminattan alır. Alacaklının uğradığı zarar aynı davada takdir olunarak karara bağlanır. Bu zarar herhalde yüzde yirmiden aşağı tayin edilemez."

Eldeki uyuşmazlıkta, davacının ihtiyati tedbir talebinin reddi kararının istinafı üzerine, Dairemizin 2022/821 E. 2022/821 K. Sayılı ilamıyla, tedbiren İİK'nın 72-(2) maddesi gereğince başlatılacak icra takibinin durdurulmasına da karar verilmiştir. Bu nedenle davalı alacaklı lehine tazminat koşulları oluşmuştur. Bu tazminata hükmedilmesi için alacaklının icra takibi yapmış olması şart değildir (Prof. Dr. Timuçin MUŞUL, İcra ve İflas Hukukunda Menfi Tespit ve İstirdat Davaları, Ankara 2016, s.439 vd.) bu nedenlerle davacı aleyhine tazminata İİK'nın 72/4. Maddesi uyarınca tazminata hükmedilmesi gerekirken, olayda uygulama yeri olmayan kötüniyet tazminatına hükmedilmesi doğru olmadığından kararın kaldırılarak açıklanan şekilde yeninde hüküm verilmesi gerektiği anlaşılmıştır.

Bu nedenlerle; davacı vekilinin istinaf başvurusunun açıklanan nedenlerle esastan reddine, yerel mahkemenin kararının kamu düzeni gereğince kaldırılmasına, dosyada toplanacak başkaca delil bulunmadığı anlaşıldığından ve yeniden yargılama yapılmasını gerektirir bir husus da bulunmadığından; dairemizce davanın esası hakkında HMK'nın 353-(1)-b)-2) madde gereğince hüküm kurulmasına karar verilmiştir.

HÜKÜ M

Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

Davacının İSTİNAF BAŞVURUSUNUN ESASTAN REDDİNE;

1-)Kocaeli 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 27/12/2022 tarih, 2022/81 Esas - 2022/769 Karar sayılı kararının HMK'nın 353-(1)-b)-2) maddesi gereğince kamu düzeni gereğince KALDIRILMASINA,

YENİDEN YARGILAMA YAPILMASI GEREKMEDİĞİNDEN AŞAĞIDAKİ ŞEKİLDE HÜKÜM KURULMASINA,

a-Davanın REDDİNE,

b-İİK'nın 72-(4) maddesi uyarınca asıl alacağın (68.400,00 TL) %20'si oranında hesaplanan 13.680,00 TL tazminatın davacıdan alınarak davalıya verilmesine,

c-Harçlar Kanunu uyarınca alınması gerekli 80,70-TL harcın, peşin alınan 1.168,11 TL harçtan mahsubu ile bakiyye 1.087,41 TL harcın talep halinde davacıya iadesine,

ç-Davacı tarafından yapılan masrafların kendi üzerinde bırakılmasına,

d-Davalı kendini vekil ile temsil ettirdiğinden 10.944,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,

2-)İstinaf incelemesi yönünden harç ve yargılama masrafları;

a-Bakiye 247,70 TL harcın davacıdan alınarak hazineye irat kaydına, harç tahsili ve harç tahsil müzekkeresi yazılması işlemlerinin HMK'nın 302-(5) maddesi uyarınca ilk derece mahkemesi tarafından yerine getirilmesine,

b-İstinaf Kanun Yoluna Başvurma Harcının hazineye gelir kaydına,

c-İstinaf kanun yoluna başvuru için yaptığı masrafların, istinaf eden davacı taraf üzerinde bırakılmasına,

ç-İstinaf eden davacı tarafından yatırılan, istinaf avansından kullanılmayan kısmın HMK'nın 333. maddesi uyarınca; ilk derece mahkemesince istinaf eden davacıya iadesine, d-İstinaf incelemesi duruşmalı yapılmadığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına, e-Gerekçeli kararın tebliği işlemlerinin ilk derece mahkemesi tarafından yerine getirilmesine, f-Dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesine, İlişkin; Dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda, HMK'nın 362. maddesi uyarınca KESİN olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 24/10/2024

... Başkan ... ¸e-imzalıdır. ... Üye ... ¸e-imzalıdır. ... Üye ... ¸e-imzalıdır. ... Katip ... ¸e-imzalıdır.

* Bu belge, 5070 sayılı Kanun hükümlerine uygun olarak elektronik imza ile imzalanmıştır.*