Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi E.2024/1047 K.2024/997

İstinaf incelemesi için Dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla HMK'nın 353. ve 356. maddeleri gereğince; dosya içeriğine ve kararın niteliğine göre sonuca etkili olmadığından duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

İhtiyati haciz talebinde bulunan alacaklı vekili talep dilekçesinde; Türkiye İş Bankası Çiftlikköy/ Yalova şubesine ait ... seri nolu, 30/06/2023 keşide tarihli, 135.000,00-TL bedelli çekten dolayı karşı taraftan 135.000,00-TL alacaklı olduğunu, çek bedelinin vadesinde ödenmediğini, bankaya ibraz edilen çek'in karşılıksız oluğunu belirterek ihtiyati haciz kararı verilmesini talep ve dava etmiştir.

İhtiyati haciz kararına itiraz eden vekili dilekçesinde. Dosya kapsamında verilen kararın gerekçesiz olduğu aynı şekilde kararda belirtilen yasa hükümleri incelendiğinde de yasanın öngörmüş olduğu şartların da oluşmadığı açık bir şekilde ortadadır.

Müvekkil yönünden hangi delillere dayanılarak ne sebeple ihtiyati haciz kararı verildiğine dair kararda hiçbir gerekçe ve açıklık bulunmadığı gibi İİK'nın 258 nci maddesinde gösterildiği üzere borcun varlığına kanaat getirmeye yeterli delillerin neler olduğu,

hangi delillere dayalı olarak davacı tarafından iddia edilmekte olan davaya konu bu borçtan müvekkil hangi gerekçe ile sorumlu bulunduğuna kanaat getirildiği de gösterilmemiş olup verilen usul ve yasaya aykırı karara açıkça itiraz ettiğini, aynı zamanda genel yetki kuralları gereğince ihtiyati haciz başvurularında yetkili mahkeme aleyhine ihtiyati haciz istenen tarafın ikametgahının bulunduğu mahkemedir.

Müvekkil şirketin kanuni ikametgahı ekte sunduğumuz faaliyet belgesinden de anlaşılacağı üzere "..." adresi olduğundan işbu nedenle yetkili mahkeme Yalova Asliye Hukuk Mahkemeleri yetkili olup yetki yönünden de itiraz ettiğini, bu bağlamda, itiraz etmekte olduğumuz ihtiyati haciz kararı gereğince; verilen karardaki ihtiyati haciz işlemlerinin karşı tarafça uygulanmasının hukuka aykırı olduğu,

ihtiyati haciz kararına konu edilen ve yine icra takip dosyasının incelenmesi neticesinde verilen karara da takip dayanağı olduğu iddia edilen çek ihtiyati haciz tedbir eden tarafından ödeme yasağı kararı alınması sonucunda sonrasında çekin iptalini isteyerek iptali karar alınmış olup davacı tarafından iptal edilen çeke dayanarak icra takibi başlatılması usul ve yasaya aykırı olduğundan verilen karar usul ve yasaya aykırı nitelikte olduğunu,

bu sebeple dahi davacı tarafın kötü niyetli olması sebebiyle hukuka aykırı ihtiyati haciz kararının kaldırılması gerekmekte olup müvekkil şirket aleyhine usul ve yasaya aykırı olarak yasal şartları da oluşmamasına rağmen konulan ihtiyati haczin kaldırılması ve mahkeme nezdinde depo edilmiş bulunan teminat tutarının alacaklıya iadesini önlemek üzere teminat üzerine tedbir konulmasını arz ve talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI ÖZETİ

İlk derece mahkemesince 25/01/2024 tarihli ek karar ile; "...İhtiyati hacze yapılan itirazın yetki yönünden KABULÜ İLE: Mahkememizin 19.01.2024 tarih ve 2024/21 D.İş 2024/20 karar sayılı ihtiyati haciz kararının KALDIRILMASINA,..." şeklinde hüküm kurulmuştur. İlk derece mahkemesince verilen karara karşı ihtiyati haciz talep eden vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

İhtiyati haciz talep eden vekili istinaf dilekçesinde özetle; çek iptali kararının da bir tespit davası olması nedeniyle ilgili çekin artık kambiyo vasfını kaybettiğini ve bir alacağın delili niteliğinde olduğunu, nitekim hakkında iptal kararı verilen bir çekin artık kambiyo vasfını kaybetmiş olduğundan, iptal kararı ile birlikte hamil olduğu tespit edilen kişinin kambiyo senedine mahsus bir takip yapamayacağını, davacının da bu nedenle genel haciz yoluyla karşı taraf hakkında icra takibi başlatmadan önce alacağını güvence altına almak için ihtiyati haciz talebinde bulunduğunu,

yani söz konusu ihtiyati haciz talebinin çeke dayalı bir talep olmayıp ihtiyati haciz kararı verilebilmesi için yaklaşık ispat kuralı gereği haklı olduğunu ispat etmek amacıyla ilgili çeki ve söz konusu çek hakkında verilen iptal kararını delil olarak sunduğunu, kambiyo vasfı ortadan kalkan çek alacaklısının yapacağı genel haciz yoluyla takipte alacaklının (para alacaklarında) bulunduğu yerleşim yeri adresinin yetkili olduğunu davacının ikamet ettiği Kocaeli Mahkemelerinin yetkili olduğunu belirterek; istinaf taleplerinin kabulüne, yerel mahkeme kararının kaldırılmasına karar verilmesi talebiyle istinaf yoluna başvurmuştur.

İtiraz eden vekili tarafından istinaf başvurusuna karşı cevap dilekçesi verilmemiştir.

DELİLLER

Kocaeli 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 25/01/2024 tarihli ek karar, 2024/21 D.İş - 2024/20 D.İş sayılı kararı ve tüm dosya kapsamı.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Talep; ihtiyati haciz istemine ilişkindir.

İlk derece mahkemesince, talep edenin ihtiyati haciz talebi üzerine 19/01/2024 tarihli kararla teminat mukabilinde ihtiyati haciz kararı verilmiş, karşı tarafın itirazı üzerine istinafa konu 25/01/2024 tarihli ek kararla itirazın kabulüne karar verilmiş, karara karşı talep eden vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.

İnceleme; 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca, istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Uyuşmazlık, ihtiyati haciz kararına itirazın kabulü kararının yerinde olup olmadığı, ihtiyati haczin koşullarının gerçekleşip gerçekleşmediği hususuna ilişkindir.

İİK'nın 257-(1) maddesi; "Rehinle temin edilmemiş ve vadesi gelmiş bir para borcunun alacaklısı, borçlunun yedinde veya üçüncü şahısta olan taşınır ve taşınmaz mallarını ve alacaklarıyla diğer haklarını ihtiyaten haczettirebilir."

İİK'nın 257-(2) maddesi "Vadesi gelmemiş borçtan dolayı yalnız aşağıdaki hallerde ihtiyati haciz istenebilir:

1-Borçlunun muayyen yerleşim yeri yoksa;

2-Borçlu taahhütlerinden kurtulmak maksadıyla mallarını gizlemeye, kaçırmaya veya kendisi kaçmaya hazırlanır yahut kaçar ya da bu maksatla alacaklının haklarını ihlal eden hileli işlemlerde bulunursa bu suretle ihtiyati haciz konulursa borç yalnız borçlu hakkında muacceliyet kesbeder."

İİK'nın 258-(1) maddesi "...Alacaklı alacağı ve icabında haciz sebepleri hakkında mahkemeye kanaat getirecek deliller göstermeye mecburdur..." hükmü düzenlenmiştir.

İhtiyati haciz kararı, geçici hukuki koruma tedbirlerinden olduğu için durumun gerektirdiği hallerde karşı taraf dinlenmeden (İİK m.258) ve tüm deliller toplanmadan yaklaşık ispat şartı yeterli görülerek de verilebilir. Mahkemece ihtiyati haciz kararı verilebilmesi için alacağın usul hukuku kurallarına göre kesin bir şekilde ispat edilmesi şartı olmayıp, alacağın varlığı hakkında yeterli kanaate sahip olunması için mahkemeye bu konuda delillerin sunulması yeterli kabul edilmelidir.

Geçici hukuki koruma yargılamasını asıl hukuki koruma yargılamasından ayıran özelliklerden biri ispat ölçüsü noktasındadır. Kanunda açıkça öngörülmemişse ya da işin niteliği gerekli kılmıyorsa, bir davada normal bir yargılamada yaklaşık ispat değil, tam ispat aranır. Çünkü; hakim, mevcut ispat ve delil kuralları çerçevesinde, tarafların iddia ettiği bir vakıa konusunda tam bir kanaate varmadan o vakıayı doğru kabul edemez.

Ancak; kanun koyucu bazen ya doğrudan kendisi düzenleme yaparak ya da işin niteliği ve olayın özelliği gereği hakime, bu durumu belirterek, ispat olgusunu düşürme imkanı vermiştir. Bu düşürülmüş ispat ölçüsü çerçevesinde; tam kanaat değil, kuvvetle muhtemel, yaklaşık bir kanaat yeterli görülmektedir. Doktrinde bu yön karar verilmesi için tam ispat ölçüsü yerine yaklaşık ispat ölçüsü olarak ifade edilmektedir. Ancak; yaklaşık ispatla yetinilmiş olması, ispatın aranmayacağı ya da ispat kurallarının tamamen dışına çıkılacağı anlamına gelmez.

Bir taraf iddiasını mahkeme önüne ne kadar inandırıcı şekilde getirirse getirsin, bu sadece bir iddiadan ibarettir. İddia edilen vakıanın sabit yani doğru kabul edilebilmesi için, ispat yükü üzerine düşen tarafın bunu kanundaki delil sistemi içinde yine kanunun aradığı ispat ölçüsü çerçevesinde ispat etmesi gerekir.

Tam ispatın arandığı durumlarda bu ölçü tereddütsüz ortaya konmalıdır. Yaklaşık ispat durumunda ise hakim o iddianın ağırlıklı ihtimal olarak doğru olduğunu kabul etmekle birlikte, zayıf bir ihtimal de olsa, aksinin mümkün olduğunu göz ardı etmez. Bu sebepledir ki; genelde geçici hukuki korumalara, özel de ihtiyati tedbire ve ihtiyati hacze karar verilirken haksız olma ihtimalide dikkate alınarak talepte bulunandan teminat alınması öngörülmüştür.

Geçici hukuki korumalarda; bazen karşı tarafın dinlenmemesi, tüm delillerin ayrıntılı bir biçimde incelenmesine yeterli zamanın olmaması gibi sebeplerle yaklaşık ispat yeterli görülmüştür; bu çerçevede, aslında ispat ölçüsü bakımından HMK.'unda bir yenilik getirilmemekle birlikte; “yaklaşık ispat” kavramı kullanılarak doktrinde kabul gören ifade tasarıya alınmış; ayrıca, burada hem tam ispatın aranmadığı belirtilmiş hem de basit bir iddianın yeterli olmadığı vurgulanmak istenmiştir.

Yukarıdaki açıklamalara göre somut olayda; Talep eden taraf Kocaeli 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2023/33 esas 2023/624 karar sayılı ilamı ile zayi nedeniyle iptaline karar verilen; keşidecisi karşı taraf Yiğit Sam Denizcilik San. İnş. Tic. Ltd. Şti olan, lehtarı Destek Gemicilik Sanayi İnş. ve Tic. Ltd. Şti. olan, 30/06/2023 keşide tarihli, 135.000,00 TL bedelli çeke ilişkin olarak ihtiyati haciz talep etmiş, mahkemece talebin kabulüne karar verilmiş, karşı tarafın itirazı üzerine yetkili mahkemenin Yalova mahkemeleri olması nedeniyle ihtiyati haczin kaldırılmasına karar verilmiştir.

İİK.nın 265. maddesine göre, borçlu kendisi dinlenmeden verilen ihtiyati haciz kararında, sadece ihtiyati haczin sebeplerine, yetkiye ve teminata itiraz edebilir. İşbu hükümle ihtiyati haciz kararına karşı itiraz sebepleri sınırlı şekilde sayılmış olup, bu sayılanlar dışında başka bir sebebe dayanılarak ihtiyati hacze itiraz edilmesi mümkün değildir.

Yargıtay’ın yerleşik uygulamaları ve doktrinde de kabul edildiği üzere, kıymetli evrakların ziyaı halinde yürütülen iptal davası neticesinde elde edilen iptal kararı, "maddi hukuk açısından kesin hüküm teşkil etmemektedir." Bu iptal kararları bir ilam hükmünde olmayan, şekli anlamda tespite yarayan, tespit niteliğine haiz kararlardır. Bunun neticesi olarak da, dava sonucu elde edilen çek iptal kararı, davada taraf sıfatı bulunmayan iyi niyetli üçüncü kişileri bağlamadığı gibi söz konusu karar maddi hukuk açısından da bir değişiklik yaratmayacak ve senedi elinde bulunduranın takip hakkına zeval vermeyecektir. Bu durum ticari hayatta ticari senetlerin güvenli tedavülünün tabii bir sonucudur.

Eldeki olayda talep eden taraf Kocaeli 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2023/33 esas 2023/624 karar sayılı ilamı ile zayi nedeniyle iptaline karar verilen; keşidecisi karşı taraf Yiğit Sam Denizcilik San. İnş. Tic. Ltd. Şti olan, lehtarı Destek Gemicilik Sanayi İnş. ve Tic. Ltd.

Şti. olan, 30/06/2023 keşide tarihli, 135.000,00 TL bedelli çeke ilişkin olarak ihtiyati haciz talep etmiş ise de, sunulan çek fotokopisinde talep edenin iptal edilen çekten dolayı alacaklı olduğuna dair bir delilin bulunmadığı, çek fotokopisinde de talep edenin isminin yer almadığı gibi çekin hamili olduğuna dair bir delilin de bulunmadığı, tek taraflı beyan ile alınan çekin iptaline dair kararın da yaklaşık ispata yeterli olmadığı nazara alındığında ihtiyati haczin şartlarının oluşmaması nedeniyle itirazın kabulüne karar verilmesi gerekirken, gerekçede yazılı nedenlerle ihtiyati hacze itirazın kabulü yerinde olmamıştır.

Karar başlığında; taraf ve vekillerinin adresinin yazılmaması İİK'nın 260. ve kıyasen uygulanması gereken HMK'nın 391-(2) maddesine aykırı ise de, bu eksiklik mahallinde her zaman düzeltilebileceğinden eleştirilmekle yetinilmiştir. Açıklanan nedenlerle; ihtiyati haciz talep eden vekilinin istinaf başvurusunun yukarıda açıklanan nedenlerle kamu düzeni yönünden kabulüne, yerel mahkemenin kararının kaldırılmasına dosyada toplanacak başkaca delil bulunmadığı anlaşıldığından ve yeniden yargılama yapılmasını gerektirir bir hususta bulunmadığından; dairemizce davanın esası hakkında HMK'nın 353/1-b.2 maddesi gereğince hüküm kurulmasına karar verilmiştir.

HÜKÜ M

Yukarıda gerekçesi açıklandığı üzere ;

İhtiyati haciz talep edenin İSTİNAF BAŞVURUSUNUN ESASTAN REDDİNE;

A-)Kocaeli 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 25/01/2024 tarihli ek karar, 2024/21 D.İş - 2024/20 D.İş sayılı kararının HMK'nın 353-(1)-b)-2) maddesi gereğince kamu düzeni gereğince KALDIRILMASINA,

YENİDEN YARGILAMA YAPILMASI GEREKMEDİĞİNDEN AŞAĞIDAKİ ŞEKİLDE HÜKÜM KURULMASINA,

1-İhtiyati hacze yapılan itirazın KABULÜ İLE: Kocaeli 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin 19.01.2024 tarih ve 2024/21 D.İş 2024/20 karar sayılı ihtiyati haciz kararının KALDIRILMASINA,

2-İhtiyati haciz talep eden tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,

3-İhtiyati hacze itiraz eden, itiraz duruşmasında kendisini vekille temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca 5.900,00-TL vekalet ücretinin ihtiyati haciz isteyen ...'den tahsili ile ihtiyati hacze itiraz eden karşı tarafa verilmesine,

B-)İstinaf incelemesi yönünden harç ve yargılama masrafları;

-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Tarifesi uyarınca alınması gereken harç peşin alındığından, yeniden alınmasına yer olmadığına,

-İstinaf Kanun Yoluna Başvurma Harcının hazineye gelir kaydına,

-İstinaf kanun yoluna başvuru için yaptığı masrafların, istinaf eden davacı taraf üzerinde bırakılmasına,

-İstinaf eden davacı tarafından yatırılan, istinaf avansından kullanılmayan kısmın HMK'nın 333. maddesi uyarınca; ilk derece mahkemesince istinaf eden davacıya iadesine,

-İstinaf incelemesi duruşmalı yapılmadığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,

-Gerekçeli kararın tebliği işlemlerinin ilk derece mahkemesi tarafından yerine getirilmesine,

-Dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesine,

İlişkin; Dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda, HMK'nın 362. maddesi uyarınca KESİN olmak üzere oy birliği ile karar verildi.12/06/2024

... Başkan ... ¸e-imzalıdır

... Üye ... ¸e-imzalıdır

... Üye ... ¸e-imzalıdır

... Katip ... ¸e-imzalıdır

* Bu belge, 5070 sayılı Kanun hükümlerine uygun olarak elektronik imza ile imzalanmıştır.*