Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi E.2024/1330 K.2025/2230

İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla HMK'nın 353. ve 356. maddeleri gereğince; dosya içeriğine ve kararın niteliğine göre sonuca etkili olmadığından duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı şirket ile aralarındaki ticari ilişki kapsamında faturalara istinaden davalı tarafça verilen 4 adet çekin karşılıksız çıkması ve borcun ödenmemesi üzerine Karasu İcra Müdürlüğü'nün 2023/431 Esas sayılı dosyası üzerinden ilamsız icra takibinin başlatıldığını, davalının itirazı üzerine takibin durduğunu, arabuluculuk görüşmelerinin olumsuz sonuçlandığını belirterek davalı tarafından icra dosyasında yapılan itirazın iptali ile icra takibinin devamına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARAR ÖZETİ

İlk derece mahkemesince yapılan yargılama ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; " ... Davanın dava şartı yokluğundan USULDEN REDDİNE ... " karar verilmiştir. Bu karara karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; yerel mahkeme tarafından davanın dava şartı yokluğundan reddedildiğini ancak genel dava şartları bakımından dosyada bir eksiklik olmadığı gibi itirazın iptali davası bakımından özel dava şartları incelendiğinde geçerli bir icra takibi, geçerli bir itiraz, süresinde açılan bir dava, hukuki yarar bulunduğunu, derdestlik yada kesin hüküm söz konusu olmadığını, dosyanın hakkıyla incelenmediğini, ayrıca, ispat yükü davalı tarafta olmasına ve davalı tarafın cevap dilekçesinde söz konusu borcu ödediğine dair beyanı olmamasına rağmen verilen kararı anlamak mümkün olmadığını,

faturalar değerlendirilmediğinde dahi davalı taraf borcu ödediğini ispatlayamadığını, borcu ödediğine dair ispat yükü davalı da olmasına karşı mahkeme tarafından bu yük müvekkili yana yüklendiğini, her türlü delille davayı ispatlama şanslarının bulunduğunu, delillerimiz arasında tanık ve tarafların ticari defterleri de bulunduğunu, Yargıtay kararlarının hiçbirinde çeke dayalı icra takibinden sonra açılan itirazın iptali davasında başkaca bir delil öne sürülemeyeceğini söylememekte, aksine her türlü delilin kullanılabileceğini net biçimde ifade etmekte olduğunu,

yerel mahkeme tarafından verilen kararın tam aksi yönde içtihatlar mevcut olduğunu, icra takibinden dayanılandan farklı bir evraka dayanılmamış, icra takibindeki alacağı ispat için farklı evraklar sunulduğunu beyan ederek, yerel mahkeme kararının kaldırılmasına, davanın kabulüne karar verilmesini talep ederek, istinaf başvurusunda bulunmuştur.

DELİLLER

Sakarya Asliye Ticaret Mahkemesi 24/04/2024 Tarih - 2023/575 Esas - 2024/234 Karar sayılı kararı ve tüm dosya kapsamı.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava; itirazın iptali istemine ilişkindir.

İlk derece mahkemesince davanın usulden reddine karar verilmiş karara karşı davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.

İstinaf incelemesi 6100 sayılı HMK'nın 355. maddesi uyarınca istinaf sebepleri ile sınırlı olarak ve kamu düzeni yönünden yapılmıştır.

Dosyanın incelemesinde; Davacı tarafından, davalı şirket ile aralarındaki ticari ilişki kapsamında faturalara istinaden davalı tarafça verilen 4 adet çekin karşılıksız çıktığı ve borcun ödenmediği iddiası üzerine Karasu İcra Müdürlüğü'nün 2023/431 Esas sayılı dosyası üzerinden ilamsız icra takibinin başlatıldığı, davalının itirazı üzerine takibin durduğu, davalının davanın reddini savunduğu, Mahkemece davacı tarafından takip talebinde çek bedellerinin tahsiline dayanıldığı, dava dilekçesinde ise faturalara dayanıldığı belirtilerek davanın usulden reddine karar verildiği, kararın davacı tarafından istinaf edildiği görülmektedir.

İtirazın iptali davası, itirazın hükümden düşürülmesi ana başlığı altında düzenlenmekle takip hukuku içinde ve takip talebiyle sıkı sıkıya bağlantılı ele alınması gereken, sonucuyla takibin devamına etkili bir dava türü olarak karşımıza çıkmaktadır ve takip talepnamesinde dayanılan borç ve borcun sebebi ile bağlılık asıldır. Öyle ki, genel hükümlere göre harca tabi olan itirazın iptali davasında alacaklı taraf isterse takip talebinde bulunurken yatırmış olduğu binde beş harcı geri alabilir ve itirazın iptali davası harcına mahsubunu isteyebilir (492 sayılı Harçlar Kanunu m. 28/a, 29/I, III).

Bu davada, ispat yükü kural olarak davayı açan alacaklıda olup, alacaklı alacağını ispatla yükümlüdür. Genel hükümler dairesinde her türlü delille ispat edilecek alacak da yine takip talebine konu olan ve borçlu tarafça itiraza uğrayan alacaktır. Zira aynı maddede itirazın haksızlığı borçlu açısından, takibin haksız ve kötü niyetli yapılması da alacaklı açısından tazminat müeyyidesine bağlanmıştır (HGK 2017/(19)11-1309 Esas. 2021/377 Karar).

İtirazın iptali davaları takip hukuku kaynaklı, icra takibine sıkı sıkıya bağlı ve alacağın varlığını maddi hukuk kuralları çerçevesinde belirlemeye yarayan kendine özgü davalardır. Dava ile takip arasındaki bu sıkı ilişki nedeniyle dava konusu, ancak takip talepnamesinde yazılı alacak dayanağı, tutarve benzeri talepler olabilir ve kural olarak ispat vasıtaları da bu çerçevede değerlendirilir.

Davacı tarafından icra takibinde Karasu İcra Müdürlüğü'nün 2023/431 Esas sayılı dosyasına örnekleri sunulan 4 adet zamanaşımına uğramış çeke dayanıldığı görülmektedir.

Bilindiği üzere; çek 6102 sayılı TTK'nın 2. kitabı ile 5941 sayılı Çek Kanunu ve bu Kanun uyarınca çıkarılan tebliğler ile düzenlenen bir kıymetli evraktır. Çek, emre yazılı kıymetli evrak olmasının yanında nama veya hamiline yazılı olarak da düzenlenebilir.

Yargıtay içtihatlarında da belirtilmiş olduğu şekilde çek, yasal süresi içinde muhatap bankaya ibraz edilmediğinde 6102 sayılı TTK'nın 796. ve 808. maddeleri gereğince alacaklı müracaat hakkını kaybettiğinden borçlu hakkında kambiyo senetlerine mahsus özel yol ile takip yapılamayacağı gibi, dayanak belge bu hali ile adi havale vasfını taşımakta olup, imzası inkar edilmemiş olduğunda aksinin iddia eden tarafından ispatlanması gereklidir.

Bu hali ile çek, çeki elinde bulunduran lehine yazılı delil başlangıcı niteliğindedir. Yani çekin süresinde bankaya ibraz edilmemesi halinde kambiyo hukukundan kaynaklanan haklar yitirilir ancak, arada temel ilişki varsa çeke yazılı delil başlangıcı olarak dayanılabilir ve alacağın varlığı tanık dahil her türlü delil ile ispatlanabilir.

Davacı tarafından icra takibi açıldığında çeklere dayanılmakla beraber, davacının iddiasını ve temel ilişkiyi ispat etmek için başka delillere dayanmasına bir engel bulunmamaktadır. Zamanaşımına uğramış çekler delil başlangıcı olarak kabul edileceğinden davacı tarafından tanık dahil her türlü delile dayanılabilir.

Bu nedenle davacı tarafından icra takibine konu ettiği zamanaşımına uğramış çeklerden dolayı alacağının ispatı için dava dilekçesindeki diğer delilleri ile beraber fatura içeriklerine de dayandığının kabulü gerekir. Mahkemece davanın usulden reddine karar verilmesi hatalı bulunmuştur.

Bu durumda Mahkemece ön inceleme duruşmasının icrası ile birlikte uyuşmazlık konularının tespiti ile, tarafların delillerini toplayarak yargılama sonucunda oluşacak sonuca göre bir karar verilmelidir.

Açıklanan tüm bu gerekçelerle; davacı vekilinin istinaf başvurusunun yukarıda açıklanan nedenlerle kabulüne, diğer istinaf nedenlerinin bu aşamada incelenmesine yer olmadığına, kararın açıklanan gerekçeler doğrultusunda kaldırılmasına ve davanın yeniden görülmesi için 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a.6 maddesi gereğince; dosyanın mahkemesine gönderilmesine karar vermek gerekmiştir.

HÜKÜ M

Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1-Davacının ilk derece mahkemesinin kararına ilişkin istinaf başvurularının 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a.6 maddesi gereğince; yukarıda açılanan hususlara ilişkin olmak üzere ESASTAN KABULÜNE,

2-SAKARYA ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ'nin 24/04/2024 tarih, 2023/575 Esas ve 2024/234 Karar sayılı kararının KALDIRILMASINA,

3-Dosyanın açıklanan eksikliklerin giderilmesi için mahkemesine GÖNDERİLMESİNE,

4-İstinaf eden tarafından yatırılan istinaf karar harcının talebi halinde ve ilk derece mahkemesi tarafından istinaf edene iadesine,

5-İstinaf eden tarafından istinaf başvurusu için yapılan giderlerin, esas hükümle birlikte ilk derece mahkemesi tarafından yargılama giderleri içinde değerlendirilmesine,

6-Kararın 6100 sayılı HMK'nın 359/4 maddesi uyarınca; ilk derece mahkemesi tarafından taraflara tebliğine,

7-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,

İlişkin; 6100 sayılı HMK'nın 362/1-g maddesi gereğince dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda oybirliği ile KESİN olarak karar verildi. 24/12/2025

... Başkan ... ¸e-imzalıdır ... *Üye ... ¸e-imzalıdır ... Üye ... ¸e-imzalıdır ... Katip ... ¸e-imzalıdır

* Bu belge, 5070 sayılı Kanun hükümlerine uygun olarak elektronik imza ile imzalanmıştır.*