Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi E.2025/1439 K.2025/1772

İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla HMK'nın 353. ve 356. maddeleri gereğince; dosya içeriğine ve kararın niteliğine göre sonuca etkili olmadığından duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının kaybolan çekleri ile ilgili Mahkemelerinin 2023/3 Esas sayılı dosyası üzerinden taraflarına muhtıra gönderilerek çekler hakkında istirdat davası açılması adına süre verildiğini, müvekkilinin demir doğrama ve kaynak ustası olduğunu, 19/11/2022 tarihli sözleşme ile dava dışı ... ile taşınmazda bir kısım inşaat ve tamir işlerinin yapımı hususunda anlaşıldığını, bu hususta imalat sözleşmesinde yapım bedelinin çeklerle ödenmesinin kararlaştırıldığını, ödeme aracı olarak 13 adet çeşitli çeklerin teslim edildiğini, bunlardan dava konusu edilen,

Deniz Bank AŞ. ... numaralı 10/01/2023 vade tarihli 250.000TL bedelli, Deniz Bank AŞ. ... numaralı 14/01/2023 vade tarihli 350.000TL bedelli, Ziraat Bankası Kandıra Şubesi ... numaralı 22/01/2023 tarihli 250.000 TL bedelli, Ziraat Bankası Kandıra Şubesi ... numaralı 08/02/2023 tarihli 250.000 TL bedelli, Ziraat Bankası Kandıra Şubesi ... numaralı 22/02/2023 tarihli 250.000 TL bedelli çeklerin verildiğini,

imalat sözleşmesinin süresi içerisinde işlerin tamamlanmaması nedeniyle dava dışı iş sahibi tarafından Kandıra Noterliği 29/12/2022 tarih 16983 yevmiye numaralı ihtarnamesi ile sözleşmeyi feshettiğini ve çeklerin 3 iş günü içerisinde kendilerine teslimini müvekkiline ihtar ettiğini, söz konusu çeklerin süresi içerisinde teslim edilmemesi üzerine müvekkil aleyhine Kocaeli 2. Asliye Ticaret Mahkemesi 2023/4 Esas sayılı dosyası ile menfi tespit davası açıldığını, müvekkilinin çeklerinin içerisinde bulunduğu ajandasının malzeme alımı için yanında bulundurduğu sırada çekler ile birlikte kaybetmek suretiyle çalındığını,

müvekkilinin bu hususta Kandıra CBS'ye şikayette bulunduğunu, müvekkilinin çekler hakkında ödeme yasağı konması ve çeklerin iptali için dava da tesis ettiğini, Mahkemenin 2023/3 Esas sayılı dosya üzerinden görülen davanın hali hazırda derdest olduğunu, işbu yargılama esasında yukarıda maddeler halinde belirtilen çeklerin yetkili hamilinin davalı ... olduğunun tespit edildiğini, söz konusu çekler üzerinde ibraz tarihi bulunmadığını,

davalı tarafça İstanbul Anadolu 9. İcra Müdürlüğü 2023/1500 E. Sayılı dosya üzerinden Ziraat Bankası Kandıra Şubesi ... numaralı 22/01/2023 tarihli 250.000 TL bedelli çeki ve İstanbul Anadolu 17. İcra Müdürlüğü 2023/768 E. dosyası üzerinden Deniz Bank AŞ. ... çek numaralı 10/01/2023 vade tarihli 250.000TL bedelli çeki icra takibine konu ettiklerini belirterek işbu davanın kabulü ile müvekkilinin Deniz Bank AŞ. ... numaralı 10/01/2023 vade tarihli 250.000TL bedelli, Deniz Bank AŞ. ... numaralı 14/01/2023 vade tarihli 350.000TL bedelli, Ziraat Bankası Kandıra Şubesi ... numaralı 22/01/2023 tarihli 250.000 TL bedelli,

Ziraat Bankası Kandıra Şubesi ... numaralı 08/02/2023 tarihli 250.000 TL bedelli, Ziraat Bankası Kandıra Şubesi 0152347 numaralı 22/02/2023 tarihli 250.000 TL bedelli çeklerin yetkili hamili olduğunun tespiti davalıdan çeklerin istirdadına karar verilmesini, kötü niyetli davalı aleyhine alacağın %20'sinden az olmamak kaydıyla kötü niyet tazminatına hükmedilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı ve ... arasındaki ticari ilişki çerçevesinde verildiği iddia edilen çeklerin hamiline yazılmasının davacının iddialarının dayanaksız olduğunu, davacı taraf ... ile imalat sözleşmesi imzaladığını 13 adet çek aldığını, sözleşmenin feshedilmesi sonucu çeklerin iade etmesi gerektiğini ancak kaybettiğini beyan ettiğini, çeklen incelendiğinde tamamının hamiline düzenlendiğini, sözleşme çerçevesinde 5.000.000,00 TL bedel olduğunu, bunun 3.810.000,00 TL'lik kısmının çeklerle ödendiğini, davacı cirantalar ..., ... ve diğerleri organize olarak müvekkilini dolandırdığını,

davacının taleplerine dayanak teşkil eden herhangi bir delil dosyaya sunulmadığını, müvekkilinin çekleri elinde bulundurmasında veya takibe koymasında herhangi bir kötü niyeti bulunmadığını, bu hususta ispat yükünün davacıda olduğunu, çek zayi ve istirdadı davası açan davacı ise şeklen ciranta dahi olmadığını, müvekkilinin dava konusu çeki borçlu ...'tan ciro yolu ile aldığını, meşru hamili konumunda olduğunu, davacının kötü niyetli olduğu,

çeklerde cirosunun bile bulunmadığını, müvekkilinin usulüne uygun ciro silsilesi yolu ile çekleri iktisap ettiğini, söz konusu davada meşru hamil olarak çekleri bankaya ibraz edildiğinde haberdar olduğunu, davacı ve borçlu cirantaların organize hareket ettiğini, ... hakkında dolandırıcılık, güveni kötüye kullanma, çekte karşılıksızdır işlemi yapılmasına sebebiyet verme suçları kapsamında suç duyurusunda bulunulduğunu, ...

Kocaeli 2. Asliye Ticaret Mahkemesi 2023/3 Esas sayılı dava dosyası ile ...'dan ve ...'dan toplamda 3.810.000 TL bedelli çekler aldığını iddia ederek dava açtığını, ...

Kandıra Noterliği 29/12/2022 tarih ... yevmiye nolu ihtarı ile ...'e sözleşmeyi fesih ettiğini ve çeklerin iadesini istediğini, ...da ise bir ihbar veya ihtar da bulunmadığını, ...'un ...'ye açtığı İstanbul Anadolu 4. İcra Hukuk Mahkemesi 2023/72 Esas sayılı dosyasında müvekkili ...'a ait olmayan takibe konu edilen Deniz Bank AŞ. ... numaralı 10/01/2023 tarihli 250.000TL bedelli çekte bulunan imzaya itiraz ettiklerini,

...'un ...'ye açtığı İstanbul Anadolu 24. İcra Hukuk Mahkemesi 2023/111 Esas sayılı dosyasında müvekkil ...'a ait olmayan takibe konu edilen Ziraat Bankası ... çek numaralı 22/01/2023 tarihli 250.000TL bedelli çekte bulunan imzaya itiraz ettiklerini belirterek dayanaktan yoksun davanın reddine, davacının %40'dan aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatına mahkum edilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI ÖZETİ

İlk derece mahkemesince; "...Davanın REDDİNE, ..." şeklinde hüküm kurulmuştur. İlk derece mahkemesince verilen karara karşı davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu mezkur çeklerin, davacının rızası olmaksızın elinden çıktığını, davalı tarafın, kötü niyetle ve ağır kusuruyla çekleri ele geçirdiğini, bahse konu çeklerin, tarafların da kabulü üzerine ...'e verildiği ve ... tarafından ciro edilmeden önce dava dışı 3. kişiler tarafından cirolandığını, bu nedenle ciro silsilesinin kopuk olduğunu, davacının, cirolayan 3. kişilerle de herhangi bir ticari faaliyetinin bulunmadığını, üzerinde ihtilaf bulunan çekin bankaya ibraz edilmesi,

devamında da çeklere ilişkin çeklere ilişkin dosyanın mahkemede derdest olması ve ödeme yasağı olmasına karşın icra takibi başlatılmasının davalının açıkça kötü niyetli olduğunu gösterdiğini, bu bağlamda ve tüm açıklamalar ışığında davalının yetkili hamil olmadığı sabit olmasına karşın çeklerin davacıya iadesi gerekirken davanın reddine karar verilmiş olmasının hukuka aykırı olduğunu, Kocaeli 2. Asliye Ticaret Mahkemesi tarafından verilen kararın herhangi bir hukuki dayanağının bulunmadığını, birlikte hamiline yazılı çeklerin değerlendirilmesi hususunda hataya düşülerek hukuka aykırı karar verildiğini belirterek;

istinaf taleplerinin kabulüne, yerel mahkeme kararının kaldırılmasına karar verilmesi talebiyle istinaf yoluna başvurmuştur.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; sözleşme çerçevesinde 5.000.000-TL bedel olduğu bunun 3.810.000-TL'lik kısmının çeklerle ödendiğini, bu meblağlı alışverişte çeklerin hamiline düzenlenmesinin hayatın olağan akışına aykırı olduğunu, davacı cirantalar ..., ... ve diğerlerinin organize olarak davalıyı dolandırdığını, davacı taraf her ne kadar çekin yetkili hamili olduğunu beyan etse de davacının çeklerde ne zilyetliği ne de cirosunun bulunduğunu, çekin yetkili hamili olmadığını, ispat yükü üzerine düşen davacının iddialarını ve taleplerini ispat edemediğini, davalının çeki geçerli bir ciro zinciri ile iktisap ettiğini,

çekin zilyetliğini de elinde bulundurması sebebiyle meşru hamil konumunda olduğunu, davacının ise ne zilyetliğinin ne de cirosunun bulunduğunu belirterek; haksız istinaf başvurusunun reddine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER

Kocaeli 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 18/10/2023 tarih, 2023/49 Esas - 2023/543 Karar sayılı kararı ve tüm dosya kapsamı.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava; 6102 sayılı TTK’nın 792. maddesi uyarınca açılan çek istirdadı istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesince davanın reddine karar verilmiş karara karşı davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur. İnceleme; 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca, istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Dosyanın incelemesinde; davacı kaybolan çekleri ile ilgili Kocaeli 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2023/3 Esas sayılı dosyası üzerinden taraflarına muhtıra gönderilerek çekler hakkında istirdat davası açılması adına süre verildiğini, davacının çeklerinin içerisinde bulunduğu ajandasının malzeme alımı için yanında bulundurduğu sırada çekler ile birlikte kaybetmek suretiyle çalındığını, çek iptali davasında çeklerin yetkili hamilinin davalı ... olduğunun tespit edildiğini, davacının Deniz Bank AŞ. ... numaralı 10/01/2023 vade tarihli 250.000,00-TL bedelli, Deniz Bank AŞ. ... numaralı 14/01/2023 vade tarihli 350.000,00-TL bedelli,

Ziraat Bankası Kandıra Şubesi ... numaralı 22/01/2023 tarihli 250.000,00-TL bedelli, Ziraat Bankası Kandıra Şubesi 0152346 numaralı 08/02/2023 tarihli 250.000,00-TL bedelli, Ziraat Bankası Kandıra Şubesi ... numaralı 22/02/2023 tarihli 250.000,00-TL bedelli çeklerin yetkili hamili olduğunun tespiti ve iş bu çeklerin istirdatı için eldeki davanın açıldığı, ilk derece mahkemesince davanın reddine karar verildiği, verilen karara karşı davacı vekilince istinaf kanun yoluna başvurulduğu anlaşılmıştır.

6102 sayılı TTK'nın 790. maddesinde; “Cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişi, son ciro beyaz ciro olsa bile, kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde yetkili hamil sayılır.” hükmü yer almaktadır.

TTK'nın 792. maddesi ise, “Çek herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa ister hamile yazılı ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790. maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş yeni hamil ancak çeki kötü niyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür” hükümlerini içermektedir.

Açıklanan kanun hükümleri uyarınca çekin istirdadı davasında davacının, kendisinin yetkili hamil olduğunu kanıtlaması yanında, yeni hamilin çeki kötü niyetle iktisap etmiş olduğunu veya iktisapta ağır kusurlu bulunduğunu da kanıtlaması gerekir.

TTK'nın 677. maddesindeki düzenlemeye göre, imzaların istiklali prensibi benimsenmiş olup, ciro imzalarından biri sahte bile olsa, düzgün ciro silsilesine göre çeki iktisap edenin, çeki iktisapta ağır kusurunun bulunduğunun ayrıca kanıtlanması gerekir.

Somut davada, her ne kadar gerekçeli kararda dava konusu çeklerin birbirine bağlı düzgün ciro zinciri ile davalıya ciro edildiği belirtilmiş ise de dava konusu çeklerin ön ve arka yüzlerinin okunaklı şekilde dosya içerisinde bulunmadığından düzgün ciro zinciri bulunup bulunmadığı kontrol edilememiş olup dava konusu çeklerin ön ve arka yüzlerinin okunaklı şekilde dosyaya kazandırılmadan düzgün ciro zinciri ile davalıya ciro edildiği kontrol edilmeden karar verilmesi hatalı olmuştur.

Açıklanan tüm bu gerekçelerle; davacı vekilinin istinaf başvurusunun yukarıda açıklanan nedenlerle kabulüne, kararın açıklanan gerekçeler doğrultusunda kaldırılmasına ve davanın yeniden görülmesi için 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353-(1)-a)-6) maddesi gereğince; dosyanın mahkemesine gönderilmesine karar vermek gerekmiştir.

HÜKÜ M

Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1-Davacının ilk derece mahkemesinin kararına ilişkin istinaf başvurularının 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a.6 maddesi gereğince; yukarıda açılanan hususlara ilişkin olmak üzere ESASTAN KABULÜNE,

2-Kocaeli 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 18/10/2023 tarih, 2023/49 Esas ve 2023/543 Karar sayılı kararının KALDIRILMASINA,

3-Dosyanın açıklanan eksikliklerin giderilmesi için mahkemesine GÖNDERİLMESİNE,

4-İstinaf eden tarafından yatırılan istinaf karar harcının talebi halinde ve ilk derece mahkemesi tarafından istinaf edene iadesine,

5-İstinaf eden tarafından istinaf başvurusu için yapılan giderlerin, esas hükümle birlikte ilk derece mahkemesi tarafından yargılama giderleri içinde değerlendirilmesine,

6-Kararın 6100 sayılı HMK'nın 359/4 maddesi uyarınca; ilk derece mahkemesi tarafından taraflara tebliğine,

7-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,

İlişkin; 6100 sayılı HMK'nın 362/1-g maddesi gereğince dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda oybirliği ile KESİN olarak karar verildi.23/10/2025

... Başkan ... ¸e-imzalıdır. ... *Üye ... ¸e-imzalıdır. ... Üye ... ¸e-imzalıdır. ... Katip ... ¸e-imzalıdır.

* Bu belge, 5070 sayılı Kanun hükümlerine uygun olarak elektronik imza ile imzalanmıştır.*