Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi E.2024/1137 K.2025/1281

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacı ile davalı arasında imzalanan 17.05.2013 tarihli eser sözleşmesi ile davacı şirketin Samsun ili Atakum ilçesi .... ada ... parsel sayılı taşınmazda .... işi müteahhitliğini üstlendiğini, davalı ve kiracısı ....'nin isteği ile davaya konu işin 8.000 m² 9.974 m²'ye çıktığı, sözleşme harici ek/ilave imalatlar yapıldığı, artan m² inşaat imalat bedellerinin ödenmesi ve ek/ilave imalatların gerektirdiği ek sürenin hesaba katılması için davalıya yapılan tüm başvurular, çekilen ihtarların sonuçsuz kaldığını, davalı işveren tarafından sözleşmenin feshi, işten el çektirilmesi vs.

Taleplerle dava açıldığını, mahkememizin .... E. .... K. sayılı dosyasında artan m² ve ek ilave imalatlar sebebiyle davacı şirketin alacaklı olduğuna karar verildiğini ve kesinleştiğini, mahkememizin .... E...

K. Sayılı dosyasında davacının talepleri yönünden 1.630.524,00 TL fazla imalat bedeline ek olarak 196.423,65 TL sözleşme dışı imalat bedeli olmak üzere toplam 1.826.947,65 TL davacının davalıdan alacağının tespit edildiği, taleple bağlı kalınarak 1.634.748,58 TL nin dava tarihinden işleyecek avans faizi ile tahsiline karar verilmiş, takas mahsup talepleri dikkate alınmadığı için davacının 192.199,07 TL alacağının hüküm altına alınmadığını, mahkeme ilamı ile hükmedilmiş olan 1.634.748,58 TL ve işlemiş faiz için Samsun İcra Müdürlüğü'nün....

E. Sayılı dosyasına 01.04.2022 tarihinde davalı ödendiğini, davacının alacağının en geç dava tarihi olan 06.11.2014 tarihinde 1.826.947,65 TL tutarında ödenmesi gereken bir borç olduğu düşünüldüğünde borcun zamanında ödenmemesi sebebiyle davacı şirketin aşkın zararının tespitini talep ettiklerini beyanla tespit edildiğinde HMK 107/2 gereği artırılmak üzere şimdilik 10.000 TL alacağın dava tarihinden itibaren ticari temettü faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesini dava ve talep ettiği anlaşılmıştır.

Birleşen dosyada davalı vekili cevap dilekçesinde özetle, davacı ile akdedilen eser sözleşmesi uyarınca ödenmesi gereken sözleşme bedelinin sözleşme süresi içerisinde davacı tarafa ödendiğini, bu nedenle sözleşmeye dayalı ve ödenmesi gereken vadesi gelmiş bir likit alacak olup bunun vadesinde ödenmemesi nedeniyle oluşmuş bir temerrüt halinin söz konusu olmadığını, davacı ile davalı arasında eser sözleşmesi akdedildiğini, eser sözleşmesinin karşılıklı edimleri içeren sözleşme olması özelliği nedeniyle davacı tarafından kendi edimi eksiksiz ve tam yerine getirilmediği müddetçe davalıdan munzam zarar isteme hakkı bulunmadığını beyanla davanın tümüyle reddine karar verilmesini talep ettiği anlaşılmıştır.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

İlk Derece Mahkemesi tarafından davanın asıl ve birleşen dava yönünden reddine karar verildiği anlaşılmıştır.

İSTİNAFA BAŞVURAN TARAFLAR ve İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ: İstinaf başvurusunda bulunan davacı vekili dilekçesinde özetle, mahkemece verilen kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu, davalı tarafın borcunu zamanında ödememesi nedeniyle müvekkilin zarara uğradığını ve icralık olduğunu, ret gerekçesinin yanlış yorumlandığından bahisle, mahkemece verilen kararın kaldırılarak talepleri doğrultusunda karar verilmesini talep ettiği anlaşılmıştır.

DELİLLER

Tüm dosya kapsamı.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE :

Asıl ve birleşen dava, eser sözleşmesinden kaynaklanan munzam zarar istemine ilişkindir.

İstinaf kanun yolu başvurusuna konu edilen karar hakkında; 6100 sayılı HMK'nın 355. maddesindeki düzenleme gereğince, istinaf dilekçesinde belirtilen nedenler ve kamu düzenine aykırılık bulunup bulunmadığı hususlarıyla sınırlı olarak inceleme yapılmıştır.

Yerel mahkemece davacı sepet formülü kapsamında hesaplama yapılmasını talep etmişse de borçlunun munzam zarardan sorumlu tutulabilmesi için uğranılan zararın varlığı ile miktarının davacı tarafından kanıtlanması gerekmekte olup soyut olarak aşkın zarar iddiasının enflasyon oranı, paranın alım gücü gibi değişkenlik arz eden durumlar bu zararın varlık ve miktarı için yeterli olmadığı gerekçesiyle asıl ve birleşen davanın reddine dair verilen karara karşı davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

6098 sayılı TBK'nın 122. Maddesinde: 'Alacaklı, temerrüt faizini aşan bir zarara uğramış olursa, borçlu kendisinin hiçbir kusuru bulunmadığını ispat etmedikçe, bu zararı da gidermekle yükümlüdür.

Temerrüt faizini aşan zarar miktarı görülmekte olan davada belirlenebiliyorsa, davacının istemi üzerine hâkim, esas hakkında karar verirken bu zararın miktarına da hükmeder.' şeklinde düzenlenmiştir.

Munzam zarar, borçlunun temerrüdü nedeniyle uğranılmış olan ve temerrüt faizini aşması nedeniyle borçlu tarafından karşılanmayan zararlar olması, alacaklının temerrüt nedeniyle uğradığı ve temerrüt faizini aşan bakiye zararının borçludan tahsilini talep edebileceği ve munzam zararın olduğu hususunun alacaklı tarafından ispatlanması gerektiğinden Borçlar Kanununda karşılanması öngörülen, faizi aşan zararın, genel ekonomik olumsuzlukların (ülkede cari enflasyon oranı, yüksek ve değişken döviz kurları, mevduat faizleri) dışında, davacının durumuna özgü, somut vakıalarla ispatlanması gereken bir durumdur.

Para borçlarında borçlunun temerrüdünün bir sonucu niteliğindeki munzam (aşkın) zarar TBK'nın m. 122 (B.K.105) hükmünde düzenlenmektedir. Söz konusu hükmün ilk fıkrasına göre, "Alacaklı, temerrüt faizini aşan bir zarara uğramış olursa, borçlu kendisinin hiçbir kusuru bulunmadığını ispat etmedikçe, bu zararı da gidermekle yükümlüdür". Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 10.11.1999 tarihli ve ....

E. ....K. sayılı kararında da vurgulandığı üzere munzam zarar, sorumluluğu kusura dayanan borçlu temerrüdünün hukukî bir sonucudur ve alacaklının zararının faizi aşan bölümüdür. Munzam zarar, borçlu temerrüde düşmeden borcunu ödemiş olsaydı, alacaklının mal varlığının kazanacağı durum ile temerrüt sonucunda ortaya çıkan ve oluşan durum arasındaki farktır.

Diğer bir anlatımla Türk Borçlar Kanunu'nun 120/2. maddesi gereğince temerrüt faizini aşan ve kusur sorumluluğu kurallarına bağlı bir zarar şeklinde tanımlanabilir.

Alacaklının borçludan munzam zararını isteyebilmesi için; para borcunun ifasında borçlunun temerrüde düşmüş olması, temerrüt faizini aşan bir zararının bulunması, söz konusu zararla borçlunun temerrüdü arasında uygun illiyet bağının bulunması ve borçlunun kusurunun bulunması gerekmektedir. Kusurun derecesi sorumluluğun doğması bakımından önemli olmayıp borçlu her türlü kusurundan sorumludur.

TBK'nın 112. hükmüyle uyumlu olarak TBK'nın 122. maddesinde alacaklı yararına bir kusur karinesi kabul edilmiştir. Buna göre, alacaklı borçlunun temerrüde düşmekte kusurlu olduğunu ispatla yükümlü değildir; borçlunun kusurlu olduğu varsayılmaktadır. Borçlunun sorumluluktan kurtulması için kendisinin hiçbir kusurunun bulunmadığını ispatlaması gerekir. Uygulamaya göre buradaki kusursuzluk, temerrüde düşmekteki kusursuzluktur.

Yoksa, temerrüde düştükten sonraki aşamada gelişen olaylarda (yargılamanın uzaması vs.) aranan bir kusur değildir.

Munzam zararın hesaplanmasında somut zarar yöntemi ve soyut zarar yöntemi olmak üzere iki yöntem bulunmaktadır. Somut zarar yönteminde, davacı alacaklının munzam zararın oluştuğunu somut bir biçimde ispatlaması gerekmekte olup, somut zararın ispatı halinde ispatlanan bu zararın munzam zarar olarak ödenmesi gerekir.

Somut zararın ispatlanamaması halinde ise, soyut zarar yöntemine göre temerrüde düşülen para alacağının değişik yatırım araçlarında değerlendirilmesi halinde alacağı ortalama değer ile para alacağının temerrüt faizi arasındaki farkın munzam zarar olarak ödenmesi gerekir.

Soyut zararın hesaplanmasında her yıl itibariyle gerçekleşen TEFE- TÜFE oranı, bankaların 3 aylık ortalama vadeli mevduat faiz oranları, devlet tahvillerine verilen faiz oranları, döviz kurlarındaki Amerikan Doları ve Euro değişim oranları, asgari ücret artışı ve altın fiyatlarındaki artış verileri dikkate alınarak sepetteki bu verilerin ortalamasının mahkemece zararın hesaplanmasında dikkate alınması gerekir.

Somut olayımıza gelince; davacının .... yapım işi müteahhitliğini üstlendiğini, Samsun Asliye Ticaret Mahkemesinin .... E. .... K. sayılı dosyasında artan m² ve ek ilave imalatlar sebebiyle davacı şirketin alacaklı olduğuna karar verildiği, davacının eser sözleşmesi konusu imalat bedeli ve ek imalat bedellerinin zamanında ödenmemesi nedeniyle zarara uğradığını ileri sürdüğü anlaşılmaktadır.

Davacı tarafından alacaklarını tahsil edememesi nedeniyle borçlarını ödeyemediği, hakkında icra takipleri başlatıldığı, Bankadan kullanılan kredilerin zamanında ödenemediğini, kamuya olan borçların ödenemediği, şirketin makinalarının ve işyerinin değerinden düşük satılmak zorunda kalındığı, teminat mektuplarının nakde çevrilerek hazineye irat kaydedildiği, .... tarafından kabul edilen projenin iptali nedeniyle zarar uğradığı beyan edilerek ve munzam zarar kalemleri açıklanmak suretiyle talepte bulunulmuş, davacı ıslah dilekçesi ile sepet formülüne göre munzam zarar hesabının yapılmasını talep etmiş, yargılama aşamasında alınan bilirkişi raporunda somut zarar ve soyut zarar yöntemine ilişkin alternatifli hesaplama yapılmıştır.

Bu durumda mahkemece yapılacak iş; yukarıdaki ilke ve kuralları dikkate alarak öncelikle somut zarar yöntemine göre zararın ispatlanması halinde bu bedelin, aksi halde soyut zararın yöntemine göre zararın ispatlanması halinde bu bedelin, gerekirse tarafların bilirkişi raporlarına itirazları da değerlendirilmek suretiyle belirlenerek hüküm altına alınmasından ibaret olup eksik inceleme ve hatalı değerlendirme ile karar verilmesi doğru görülmemiştir.(Yargıtay 6.Hukuk Dairesinin .... E, .... K. Sayılı ilamı)

Yukarıda açıklanan nedenlerle, davacı vekilinin istinaf itirazlarının kısmen kabulü ile, HMK’nın 353/1-a-6.maddesi gereğince mahkeme kararının kaldırılmasına, dosyanın davanın yeniden görülmesi için mahkemesine gönderilmesine karar vermek gerekmiş, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

GEREKÇELİ KARARIN YAZILDIĞI TARİHİ : 09/07/2025

Bu belge 5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu kapsamında E-İMZA ile imzalanmıştır!