Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi E.2024/792 K.2024/915

Talep eden vekili dilekçesi ile özetle: ... A.Ş.ye ait olan ve.... Şti. tarafından keşide edilen ... seri numaralı,.... tarihli, ...TL bedelli çekin ciro yolu ile müvekkili davacının elinde iken zayi olduğunu bildirmiş ve çekin ibrazda ödenmemesi yönünde tedbir kararı verilmesini, yürütülecek tahkikat sonucunda da iptalini talep ettiği anlaşılmıştır.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

İlk Derece Mahkemesi tarafından talebin reddine karar verildiği anlaşılmıştır.

İSTİNAFA BAŞVURAN TARAFLAR ve İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ: İstinaf başvurusunda bulunan talep eden davacı vekili dilekçesinde özetle, mahkemece verilen kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu, müvekkilin ciro yolu ile hamili bulunduğu çeki kaybettiğini ve bulamadığını, müvekkilin çek bilgilerine vakıf olmasının hamili olduğunun ispatı olduğundan bahisle, mahkemece verilen kararın kaldırılarak talepleri doğrultusunda karar verilmesini talep ettiği anlaşılmıştır.

DELİLLER

Tüm dosya kapsamı.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE :

Talep, zayi nedeniyle çek iptali istemine ilişkindir.

Dairemizce HMK'nın 355. maddesi kapsamında istinaf dilekçelerinde belirtilen sebeplerle ve kamu düzenine ilişkin hükümlerle sınırlı olmak üzere inceleme yapılmıştır.

Somut uyuşmazlıkta; davacı vekili, ...'ye ait olan ....A.Ş.' tarafından keşide edilen... seri numaralı ...tarihli... TL bedelli çekin ciro yoluyla davacınun uhdesindeyken zayii olduğunu, belirterek, çekin ibrazda ödenmemesi yönünde tedbir kararı verilerek, çekin iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

Yerel mahkemece davanın reddine dair verilen karar davacı tarafından istinaf edilmiştir.

TTK'nın 818. maddesinde poliçeye ilişkin hangi hükümlerin çek hakkında da uygulanacağına dair düzenlemeye yer verilmiştir. Bu düzenlemede yapılan atıf uyarınca TTK'nın poliçenin iptaline dair 757 ilâ 763. maddeleriyle 764. maddesinin birinci fıkrası hükümlerinin çekin iptalinde de uygulanması zorunludur. TTK'nın 757. maddesinde belirtildiği üzere poliçenin iptali ancak lehtar veya yetkili hamil tarafından talep edilebilecektir.

TTK 759/2 maddesinde iptal isteminde bulunan kişinin, kıymetli evrak elinde iken ziyaa uğradığını inandırıcı bir şekilde gösteren delilleri mahkemeye sunmak ve senedin bir suretini ibraz etmek veya esas içeriği hakkında bilgi vermekle yükümlü olduğu düzenlenmiştir.

Davacı vekili, dava dilekçesinde çekin keşidecisi, keşide tarihi, meblağını, bildirerek zayi nedeniyle iptal isteminde bulunmuştur.

Somut uyuşmazlıkta yerel mahkemece; davacının çeki nasıl iktisap ettiğini, iptali istenen çekte yetkili hamil olduğunu kanıtlayamadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir. Esasen hasımsız olarak açılan ve kesin hüküm niteliği de taşımayacak olan bu tür davalarda, davacının yetkili hamil olduğu konusunda mahkemeye olumlu bir kanaat verecek kadar delil sunmasını yeterli saymak gerekir.

Kaldı ki, dava sırasında yapılacak ilanlar neticesinde hak sahiplerinin daha sonradan ortaya çıkması durumunda hasımlı olarak açılacak bir dava ile çek iptali kararının iptali de talep edilebilecektir. Davacı, iptalini talep ettiği çekin keşidecisinin kim olduğunu, verildiği banka ve şubesini, çek numarasını ve çek tutarını mahkemeye bildirmiş olup, davacının daha fazlasını ispata zorlanması, zayi nedeniyle çek iptali hükümlerini uygulanmaz hale getirecektir.

Öte yandan zayi nedeniyle kıymetli evrak iptali talebi, çekişmesiz yargı işi olup HMK'nın 385. maddesi uyarınca basit usule tabidir. Dava, basit usule tabi olmakla, HMK'nın 320/1. maddesi uyarınca duruşma açılmadan karar verilmesi mümkün ise de bunun için hukuki dinlenilme hakkının tam olarak sağlanmış olması ve müphem noktaların açıklığa kavuşmuş olması gerekir.

HMK'nın 27. maddesinde düzenlenen hukuki dinlenilme hakkı, açıklama ve ispat hakkını ve mahkemenin bu açıklamaları dikkate alarak değerlendirmesini ve karaların somut ve açık olarak gerekçelendirilmesini de kapsar. Diğer yandan HMK'nın 31. maddesinde, uyuşmazlığın aydınlatılmasının zorunlu olduğu durumlarda, maddi veya hukuki açıdan belirsiz yahut çelişkili hususların bulunması halinde, hakimin taraflardan açıklama isteyebileceği, soru sorabileceği ve delil sunmalarını isteyebileceği düzenlenmiştir. Davacıya taleplerini açıklama fırsatı verilmeden sonuca gidilmesi, hukuki dinlenilme hakkını ihlal eder niteliktedir.

Bu durumda, yerel mahkemece yapılması gereken, davacının duruşmaya çağrılarak talep konusu çeklerin zayi anında meşru hamili olup olmadığı, çekleri ne şekilde iktisap ettiği ve çeklerin zayi oluş şekli ile ilgili açıklama ve delilleri sorularak gerekli ilanlar yapılarak oluşacak sonuç çerçevesinde bir karar verilmesi gerekirken dosya üzerinden yazılı gerekçelerle davanın reddine karar verilmesi isabetli görülmemiştir.

Açıklanan nedenlerle; davacı vekilinin istinaf itirazlarının kabulü ile, HMK 353/(1)-a-6 maddesi uyarınca kararın kaldırılmasına karar vermek gerekmiş, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

GEREKÇELİ KARARIN YAZILDIĞI TARİHİ : 14/05/2024

Bu belge 5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu kapsamında E-İMZA ile imzalanmıştır!