Tekirdağ Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi E.2026/35 K.2026/71

İstinaf incelemesi için Dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla HMK'nın 353. ve 356. maddeleri gereğince; dosya içeriğine ve kararın niteliğine göre sonuca etkili olmadığından duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

A-)TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

TALEP

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacı şirket yetkilisi .............'un, lehtarı müşterileri ................... Şti. yazılı olan ....... tarihli ....... TL bedelli .......... Şubesi çekini borcunu ödemek için müşteriye teslim edemeden kaybettiğini, tüm aramalara rağmen çekin şirket merkezi ya da olabilecek muhtemel adreslerden çıkmadığını, kötü niyetli kişilerce kullanılabileceğini, alacağı tahsil edemeyecek davacının borçlu duruma düşeceğini belirterek, ödeme yasağı konulmasını ve çekin iptalini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Hasımsız

B-)MAHKEMENİN KARAR ÖZETİ: "...dava konusu ........... Şubesi'ne ait keşidecisi .......... Şti, lehdarı ise ............. Şti. ........

TL bedelli vadesi .......... olan çekin kaybolduğunu beyanla zayi belgesi verilmesini talep ettiği, davacının son ciranta ve yetkili hamil olduğunu ispatlayamadığı, zayi nedeniyle senet iptali davasının ancak lehdar ve yetkili hamil tarafından açılabileceği, davacının çekin keşidecisi olduğu, TTK'nın 757., 818/1-s. maddeleri ve Yargıtay 11. H.D.'nin yerleşik içtihatları gereğince çek keşidecisinin çek iptali davası açma hak ve yetkisinin olmadığı ifade edildiğinden, davacının dava konusu çeklerin keşidecisi olduğu anlaşıldığından,

davacının çek iptali açma hak ve yetkisi bulunmadığı kanaatine varılarak davanın usulden reddine..." karar verildiği görülmüştür.

C-)İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF NEDENLERİ

Davacı vekili sunduğu istinaf dilekçesinde özetle; ilgili çekin müvekkilince henüz diğer şirkete teslim edilmeden, taraflar arasında bir çek teslim teselsüm belgesi de imza edilmeden kaybedildiğini, müvekkilinin müşterisi olan firma çekleri henüz teslim almadığından çek iptali davası açamadığını, çekin piyasada dolaşıma çıkması ile müvekkilinin ekonomik olarak riske gireceğini, çek teslim edilmiş olsa kararın doğru olacağını, başka bir hukuki yol bulunmadığını, çekin çalınmadığını, lehtar Şirkete sorulursa iddialarının ispatlanacağını, çekin vadesi gelip tahsil edilmediğini belirterek, hükmün kaldırılarak davanın kabulünü talep etmiştir.

D-)DELİLLER; ....... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin .......... T. ...../...... E. ..../...... K. sayılı kararı ve tüm dosya kapsamı.

E-)İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

Dava; davacı şirkete ait bir adet çekin zayi nedeniyle iptali talebine ilişkindir.

Öncelikle belirtmek gerekir ki, inceleme konusu karar başlığında; davacı Şirketin ve davacı vekilinin adreslerinin yer almaması 6100 sayılı HMK'nın 297.maddesine aykırı ise de, mahallinde her zaman düzeltilmesi mümkün bulunduğundan bu eksiklik eleştirilmekle yetinilmiştir.

İnceleme, 6100 sayılı HMK'nın 355.madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Davacı vekili, şirket müdürünün ....... TL bedelli lehtarı dava dışı Şirket, keşidecisi davacı Şirket olan ....... Bankası'na ait bir adet çekin kaybolduğunu belirterek zayi belgesi verilip çeklerin iptalini talep etmiş, Mahkemece davacının çekin keşidecisi olduğunu, keşidecinin zayi belgesi talep etme hak ve yetkisi bulunmadığından, davanın usulden reddine karar verilmiş, hüküm davacı vekilince istinaf edilmiştir.

O halde uyuşmazlık, çek keşidecisinin zayi talep etme yetkisinin olup olmadığı hususundadır.

Bu hususta Yargıtay 11. H.D. 2016/1509 E. 2017/4264 K. sayılı ilamında; "...Davacı vekili; müvekkili tarafından keşide edilen ......... Şubesi'ne ait ...... numaralı ve ........ keşide tarihli, .......-TL meblağlı çekin .............. Şti'ye gönderildiğini, ancak kargoda kaybolduğunu beyanla çekin zayi nedeni ile iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Mahkemece iddia savunma ve tüm dosya kapsamına göre; zayi nedeniyle çek iptali davasının hamil tarafından açılması gerektiği, davacının çekte keşideci olduğu, bu nedenle dava şartının gerçekleşmediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Kararı davacı vekili temyiz etmiştir.

Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre, davacı vekilinin tüm temyiz itirazları yerinde değildir.

Yukarıda açıklanan nedenlerden dolayı, davacı vekilinin bütün temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun bulunan hükmün ONANMASINA..." denildiği, yine Yargıtay 11. H.D. 2014/2218 E. 2014/8697 K. sayılı ilamında; "...Davacı, kendisi tarafından keşide edilen ....... TL'lik çeki kaybettiğini ileri sürerek, iptalini talep etmiştir.

Mahkemece, dava tarihi itibariyle yürürlükte olan 6102 sayılı TTK'nın 818/1-s maddesi yollamasıyla 757. ve devamı maddelerine göre zayi nedeniyle çek iptali davası açma hakkının sadece lehtara ve yetkili hamile tanınmış olduğu, keşidecinin (çek hesabı sahibinin) çek iptali davası açmaya hakkının bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Kararı davacı temyiz etmiştir.

Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre, davacı vekilinin tüm temyiz itirazları yerinde değildir.

Yukarıda açıklanan nedenlerden dolayı, davacı vekilinin bütün temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun bulunan hükmün ONANMASINA..." denildiği görülmüştür.

Somut olayda; davacının çek üzerinde yetkili hamil olmadığı, davacının keşideci olması nedeniyle keşidecinin zayii nedeniyle iptal davası açamayacağı içtihatlarda açıklanmıştır. Keşidecinin, muhatap bankayı ödemeden men yetkisi bulunmamaktadır. Çek ibraz edildiği takdirde, hak talep eden hamile karşı İİK'nın 72.maddesi uyarınca olumsuz tespit davası açma imkanı mevcuttur. Yine TTK'nın 651/2. maddesi uyarınca iptal davasını açmakta hukuki menfaati olan kişi senede bağlı alacak hakkı olan hamildir. Davacının, çeklerin hamili değil çekin bağlı olduğu hesabın sahibi olduğu anlaşılmakla, Mahkeme hükmü isabetli bulunup, davacı vekilinin istinaf sebeplerinin HMK'nın 353/1-(b-1) bendi uyarınca esastan reddine karar vermek gerekmiştir.