Tekirdağ Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi E.2026/376 K.2026/246

Talepte bulunanın ihtiyati tedbir talebine ilişkin olarak ilk derece mahkemesince verilen ve yukarıda tarih numarası gösterilen "ihtiyati tedbir talep edenin talebin reddine" dair karara karşı talep eden vekilince istinaf kanun yoluna başvurulmakla; dosya incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

A) TALEP

Talepte bulunan ............ tarihinde sunduğu talep dilekçesinde; haksız ve ivazsız olarak bankaya ibraz edilen keşidecisi müvekkili şirket olan ............ nolu ............. keşide tarihli ............ TL bedeli ve .......... nolu ....... keşide tarihli ................

TL bedelli çekler ile alakalı olarak icra takibinin ve her türlü cebri icra işleminin öncelikle teminatsız olarak aksi taktirde teminat mukabilinde durdurulmasına karar verilmesini talep ettiklerini, şöyle ki, Davacının ...........da alüminyum kaplama ve işleme sektöründe faaliyet gösteren, sektöründe öncü ve güvenilir şirketlerden biri olduğunu, müvekkili şirketin bir süredir ............ A.ş.

İle ticari ilişkisi bulunduğunu, adı geçen bu şirkette ham madde tedarik ederek işleyip yurt içi ve yut dışına satışını yaptığını, davalı .............. şirketinin ekonomik dar boğaza düşerek ........... ASTM ......../........

Esas sayılı dosyasında konkordato talebinde bulunduğunu, ........... tarihinde ....... aylık geçici mühlet verildiğini, geçici mühletin ...... ay uzatıldığını ve nihayetinde ............ tarihli duruşmada ..... yıllık kesin mühlet kararı verildiğini, geçici mühlet içerisinde iken müvekkili şirket ile temas kurarak ticarete devam etmek istediğini, anılan şirketin konkordato öncesi de müvekkili şirkete 72.700.000 TL civarı borcu bulunduğundan, müvekkilinin bu teklife ilkin sıcak bakmadığını, müvekkilinin söz konusu alacağı için konkordato dosyasına müdahil olduğunu,

devam eden görüşmeler neticesinde davalı ......... şirketi tarafında verilen sözlü taahhütleri üzerine ve şirket yönetiminde konkordato komiserlerinin yetkili olması nedeniyle, konkordatı şemsiyesi altında olan davalının edimlerini fada kaçınamayacağını düşünerek ticarete devam etmek kararı aldığını ve davalı ...................... şirketi ile yapılan anlaşma ile,

çeklerin teslim edildiği tarihler olan ............................ tarihlerinden itibaren 90 gün içerisinde ödemesi yapılan mamullerin davacı şirkete teslim edileceğinin karalaştırıldığını ilki ......... keşide tarihli sonuncusu ise ........ keşide tarihli toplam ....... adet çekin tanzim edilerek ............ şirketine verildiğini, ancak ............ şirketinin anlaşmaya riayet etmediğini, teslim etmesi gereken sürede ve miktarda malı müvekkiline teslim etmediğini, dava tarihi itibarıyla toplam çek tutarı olan 226.900.000 TL bedelli mamülün tamamının müvekkili şirkete teslim edilmiş olması gerektiğini,

fakat davalının edimini eksik ifa ettiğini, işbu tedbire başvurusu tarihine kadar göndermesi gereken mamülün yarısından azını müvekkili şirkete teslim edebildiğini, davalı ...............şirketi elinde bulunnan çeklerin ivazsız olduğunu, işbu başvuruları öncesinde davalı ............ ile yapılan görüşmelerde davalının çeklerin karşılığı olan mamüllrin tesliminin imkansız olduğunu, çekleri de iade edemeyeceğini açıkça ifade ettiğini, asıl vahim olanın işbu tedbir taleplerine konu olan muhtemelen devamı da bulunan çeklerin davalı şirket yetkilisi tarafından konkordato öncesi borçlara,

dostu olan kişilere gayriresmi suretle ciro edilerek verilmiş olduğunu, dava konusu edilen çek konkordatı öncesi borçlara ilişkin olarak konkortado komiserlerinin onayı olmaksızın gayri resmi surette ciro edilmiş çek olduğundan icra iflas kanunu ile ilgili hüküm gereği hükümsüz olduğunu, davalılarda ........ şirketi yetkilisinin müvekkili şirket yetkilisine mesaj atarak "...... ile görüştün, durumu tekrar izah ettim, çekler gelmezse sorum olacağını ağır cezada yargılanacağımı, iflas edeceğimi herşeyi ama herşeyi ifade ettim" şeklinde ifadede bulunuğunu, bu ifadenin dahi davalının kanuna aykırı olarak bilerek işlem yaptığını ortaya koyduğunu,

bu mesajın devamında "siz haklı olarak alamadığım malın çeki gelsin diyorsunuz" diyerek müvekkili şirketin çekler karşılığı mal alamadığını açıkça kabul etmekte olduğunu, karşılıksızdır işlemi yapan davalının cebri işlemlere devam etmesi durumunda müvekkili şirket açısından telafisi güç zararlar doğabileceğini, başvuru tarih itibarıyla henüz başvuru konusu edilen çekle alakalı işlem başlatılmadığını, İİK 72/2 gereği ihtiyati tedbir taleplerinin kabulüne karar verilmesi gerektiğini belirterek keşidecisi müvekkili şirket olan ......... nolu ............ keşide tarihli ............

TL bedeli ve .......... nolu ............. keşide tarihli ............ TL bedelli çekler ile alakalı olarak icra takibinin ve her türlü cebri icra işleminin öncelikle teminatsız olarak aksi taktirde teminat mukabilinde durdurulmasına karar verilmesini talep etmiştir .

B) İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

.............. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ........... tarih ve E........../.......... Değişik İş, K......./....... sayılı kararı ile; "Dosya kapsamına davacı tarafından ........... tarihli sunulu evraklar incelendiğinde evrakların açık hesaba ilişkin olduğu, çeklerin bedelsiz kaldığı iddiasının yargılama gerektirdiği, iş bu aşamada yaklaşık ispata kanaat getirilmesinin mümkün olmadığı, ihtiyati tedbir şartlarının oluşmadığı belirlenmekle talebin reddine karar verilmiştir." gerekçesi ile, "İhtiyati tedbir isteyenin talebinin reddine" karar verilmiştir.

D) İSTİNAF NEDENLERİ

Hükme karşı ihtiyati tedbir talep eden vekilince istinaf kanun yoluna başvurulmuş olup, istinafında.

İhtiyati tedbir talepli dilekçenin mahkemeye ............... tarihinde ibraz edildiğini ve söz konusu çeklerin vade tarihlerinin ......... olması ve bankaya ibraz edilerek arkasının yazılma tehlikesinin bulunması nedeniyle mahkemeden derhal karar verilmesinin talep edildiğini, yerel mahkemenin durumun aciliyetine rağmen kararını ...... gün sonra verildiğini, bu süre zarfında ihtiyati tedbirin korumayı amaçladığı hukuki durumun bozulduğunu, bu sürede çeklerin bankaya ibraz edilerek arkasının yazıldığını, müvekkili aleyhine ............

ASTM n, ......./....... Esa sayılı dosyası ile ihtiyati haciz başvurusunda bulunulduğunu, neticede müvekkili şirketim ticari itibarının ağır bir darbe aldığını, geçici hukuki koruma taleplerinin .......... gün bekletilmesinin anayas ile güvence altına alınan etkili başvuru yolu ilkesini ihlal ettiğini, üstel, müvekkilinin tedbir taleplerine konu iki çek ve talep dilekeçsinde bahsedilen devamı çekler yüzünden .......... ASTM nin ......./.......

Esasta konkordato sürecine girmek zorunda kaldığını, müvekkili şirketin karşı tarafların hukuka aykırı ve muvazaalı işlemleri nedeniyle neredeyse iflas edecek konuma getirildiğini, iki satır gerekçeyle taleplerinin reddine karar verilmesinin izahı olmadığını, davalılar arasındaki ilişkinin hayatın olağan akışına aykırı ve muzazaalı olduğunu, talep konusu her biri ..........

TL bedelli çeklerin hammadde tedariki amacıyla davalı ........ şirketine "bedeli malen" verildiğini, ancak adı geçen, konkordato süreci içerisinde bulunmasına rağmen bu çekleri kendi ticari faaliyetiyle hiçbir ilgisi olmayan davalı ..............Şti.ne ciro ettiğini, bir ağır sanayi şirketi olan alüminyum üreticisi şirketi 14 milyon TL gibi fahiş bir tutarı restoran ve gıda sektöründe faaliyet gösteren şirkete ciro etmesinin cironun "gerçek olmayan ticari ilişkiye" dayanmadığının göstergesi olduğunu, zaten ........

ASTM ......./.......

Esas sayılı dosyasında yalnızca müvekkili şirket aleyhine ihtiyati haciz istendiğini, whatsapp yazışmaları ile ...... şirket yetkilisinin muvazaayı ikrar ettiğini, bu yazışömalarda çeklerin ........... sisimli bir şahısta olduğunun çekleri konkordato komiserlerinin izni olmadan gayri resmi yollarla elden çıkarıldığının kabul edildiğini, konkordato mühleti içinde yapılan ivazsız tasarrufların hükümsüz olduğunu, dava konusu çeklerin ........ şirketi tarafından karşılığında herhangi bir edim ifa edilmeksizin (ivazsız şekilde) ve konkordato komiserlerinin denetimi/izni dışında üçüncü kişilere ciro edildiğini,

komiser onayı olmayan bu cironın emredici kanun hükmü gereği geçersiz olduğunu, yerel mahkemenin kendi bünyesinde görülen konordato dosyasındaki kısıtlamaları ve kanuni hükümsüzlük hâlini ihtiyati tedbir talebinde gözetmeyerek ağır bir usûl hatası yaptığını belirterek, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını ve keşidecisi müvekkili şirket olan .......... nolu ............ keşide tarihli ............ TL bedeli ve ........ nolu ......... keşide tarihli ............

TL bedelli çekler ile alakalı olarak icra takibinin ve her türlü cebri icra işleminin öncelikle teminatsız olarak aksi taktirde teminat mukabilinde durdurulmasına karar verilmesini ve .................. Şti. Tarafından müvekkili aleyhine kötüniyetli şekilde ikame edildn ................ ASTM'nin ........./.........

Esas sayılı dosyası üzerinden talep edilen/verilen ihtiyati haciz kararlarının uygulanmasının durdurulmasına ve bu dosya kapsamında yapılacak her türlü haciz işleminin engellenmesine karar verilmesini talep etmiştir .

E) DELİLLER

.......... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin E......../......... Değişik İş, K....../...... sayılı dosyası kapsamı.

F) DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ, HUKUKÎ SEBEPLER VE GEREKÇE

Talep, Talep, ihtiyati tedbir talebine ilişkindir.

Talepte bulunan vekili keşidecisi müvekkili şirket, lehtarı ............ Aş., olan ........ nolu ........... keşide tarihli ......... TL bedeli ve ........ nolu ............ keşide tarihli .............

TL bedelli çeklerin, davalı .......... şirketi konkordato sürecinde iken , adı geçen davalıdan hammadde tedariki amacıyla keşide edildiğini, ancak bedeli malen lkeşide edildn çek karşılığı taahhğt edilen mamülün teslim edilmediğini, üstelik davalı ........... şirketinin konkondato süresinde konkordato komiserinin izni ve denetimi olmadan muvazaalı olarak diğer davalıya ciro ettiğini ileri sürerek, söz konusu bu çeklerle ilgili olarak icra takibinin ve her türlü cebri icra işleminin öncelikle teminatsız olarak aksi taktirde teminat mukabilinde durdurulmasına karar verilmesini talep etmiştir .

Mahkemece, "Dosya kapsamına davacı tarafından ................ tarihli sunulu evraklar incelendiğinde evrakların açık hesaba ilişkin olduğu, çeklerin bedelsiz kaldığı iddiasının yargılama gerektirdiği, iş bu aşamada yaklaşık ispata kanaat getirilmesinin mümkün olmadığı, ihtiyati tedbir şartlarının oluşmadığı" gerekçesi ile, "İhtiyati tedbir isteyenin talebinin reddine" karar verilmiş; karara karşı talepte bulunan vekilince istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

İstinaf incelemesi, Dairemizce, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 355. maddesi uyarınca, istinaf sebepleri ile sınırlı olarak, istinaf kanun yoluna başvuran tarafın sıfatı gözetilerek, kamu düzenine aykırılık teşkil eden ve bu nedenle resen gözetilmesi gereken hususlar değerlendirilerek yapılmıştır.

Öncelikle belirtmek gerekir ki; tarafların vergi numaralarının yazılmaması HMK'nin 297. maddesine aykırı ise de, bu eksikliğin mahallinde her zaman düzeltilebilmesinin mümkün olduğunu değerlendiren Dairemiz, anılan hususu eleştirmekle yetinmiştir.

Geçici Hukuki Koruma tedbirlerinden olan “ihtiyati tedbir” 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 389-399. maddelerinde düzenlenmiştir. HMK’nin 389. maddesinde ihtiyati tedbirin şartları, 391. maddesinde ihtiyati tedbir kararının kapsam ve içeriği, 393. maddesinde ihtiyati tedbir kararının uygulanması, 394. maddesinde ihtiyati tedbir kararına itiraz ve uygulanacak usûle yer verilmiştir. HMK’nun 391/3. maddesi uyarınca ihtiyati tedbir talebinin reddi kararına karşı ve HMK'nin 394/5. Maddesi uyarınca ihtiyati tedbir kararına itiraz hakkında verilen karar karşı kanun yoluna başvurma olanağı getirilmiştir.

HMK'nin "İhtiyati Tedbirin Şartları" kenar başlıklı 389. maddesinde “(1) Mevcut durumda meydana gelebilecek bir değişme nedeniyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağından ya da tamamen imkânsız hâle geleceğinden veya gecikme sebebiyle bir sakıncanın yahut ciddi bir zararın doğacağından endişe edilmesi hâllerinde, uyuşmazlık konusu hakkında ihtiyati tedbir kararı verilebilir.

(2) Birinci fıkra hükmü niteliğine uygun düştüğü ölçüde çekişmesiz yargı işlerinde de uygulanır.” hükmü yer almaktadır. Söz konusu maddede ihtiyati tedbirin şartları düzenlenmiş olup, meydana gelebilecek bir değişme nedeniyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağı ya da tamamen imkânsız hâle geleceği veya gecikmesinde sakınca bulunması yahut ciddi bir zararın ortaya çıkacağı endişesi bulunan hâller, ihtiyati tedbir sebebi ve şartı olarak kabul edilmiştir.

Mahkemece, ihtiyati tedbir yargılamasının gerektirdiği inceleme ve ispat kuralları dikkate alınarak, yapılan incelemeden sonra, bu sakınca veya zararı ortadan kaldıracak tedbire karar verilmesi mümkün olacaktır. İhtiyati tedbirde asıl olan ihtiyati tedbire esas hakkın bulunması ve bir ihtiyati tedbir sebebinin ortaya çıkmasıdır.

HMK'nin ihtiyati tedbirle ilgili 390. maddesinin gerekçesinde geçici hukuki korumalarda ispat hususu üzerinde durulmuş, "yaklaşık ispat" kavramından bahsedilerek kabul edilmiştir. Yaklaşık ispat durumunda hâkim, o iddianın ağırlıklı ihtimal olarak doğru olduğunu kabul etmekle birlikte, zayıf bir ihtimal de olsa, aksinin mümkün olduğunu gözardı etmez. Yaklaşık ispatta tam ispat aranmamakla beraber basit bir iddia da yeterli kabul edilemez.

Karşı tarafı riskle karşı karşıya bırakacak veya onun ticari hayatını ya da yaşantısını zora sokacak nitelikte verilecek tedbir kararının amacına uygun düşeceğinin kabulüne olanak bulunmamaktadır.

Mevcut durumda meydana gelebilecek bir değişme nedeniyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağından ya da tamamen imkânsız hâle geleceğinden veya gecikme sebebiyle bir sakıncanın yahut ciddi bir zararın doğacağından endişe edilmesi hâllerinde, uyuşmazlık konusu hakkında ihtiyati tedbir kararı verilebilir.

2004 sayılı icra iflas kanununun "Menfi tesbit ve istirdat davaları" kenar başlıklı 72. maddesine göre; "(1) Borçlu, icra takibinden önce veya takip sırasında borçlu bulunmadığını ispat için menfi tesbit davası açabilir. (2) İcra takibinden önce açılan menfi tesbit davasına bakan mahkeme, talep üzerine alacağın yüzde onbeşinden aşağı olmamak üzere gösterilecek teminat mukabilinde, icra takibinin durdurulması hakkında ihtiyati tedbir kararı verebilir.

(3) İcra takibinden sonra açılan menfi tesbit davasında ihtiyati tedbir yolu ile takibin durdurulmasına karar verilemez. Ancak, borçlu gecikmeden doğan zararları karşılamak ve alacağın yüzde onbeşinden aşağı olmamak üzere göstereceği teminat karşılığında, mahkemeden ihtiyati tedbir yoluyle icra veznesindeki paranın alacaklıya verilmemesini isteyebilir. ..."

Dosya mevcudunda, davacı tarafça sunulan belgelerin yaklaşık ispata elverişli olmakla ihtiyati tedbir kararı verilmesi gerektiği kanaatine varılmıştır. Zira menfi tespit davasının amacının belli bir borçtan dolayı borçlu bulunmadığına ilişkin kesin hüküm ve dolayısıyla kesin hukuki koruma temin etmek olduğu gözönüne alındığında ihtiyati tedbirin, asıl uyuşmazlığı çözecek veya kesin hukuki korumayı ikame edecek nitelikte bulunmayıp tedbirin teminat karşılığında verilmesi gerekmektedir. Bu nedenlerle, talepte bulunanın tedbir talebinin reddine dair Mahkemenin inceleme konusu ara kararının kaldırılmasına ve %15 teminat karşılığında ihtiyati tedbir yoluyla icra takibinin durdurulmasına ilişkin yeniden hüküm kurulmasına dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.