Trabzon Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi E.2022/1174 K.2023/965

Taraflar arasında görülen davanın yapılan yargılaması sonucunda verilen karara karşı davacı vekilince istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine HMK'nun 353. maddesi uyarınca dosya incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilince fatura karşılığı davalıya satılan malların bedelinin ödenmemesi üzerine davalı aleyhine Trabzon İcra Müdürlüğünün 2020/3334 Esas sayılı dosyası üzerinden icra takibi yapıldığını, söz konusu takibin davalının itirazı üzerine durduğunu, arabuluculuk görüşmelerinden sonuç alınamadığını ileri sürerek icra takibine vaki itirazın iptali ile takibin devamına karar verilmesini ve davalı aleyhine icra inkar tazminatına hükmedilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı cevap dilekçesinde özetle; davacıya borcunun bulunmadığının, aksinin kabulü halinde dahi alacağın zamanaşımına uğradığını, takibin kötü niyetle yapıldığını savunarak davanın reddini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece iddia, savunma ve dosya kapsamına göre.

"Davacı ticari ilişki nedeniyle düzenlemiş olduğu 216708, 218362 nolu faturalardan ve vade farkı faturasından kaynaklı takibe yapılan itirazın iptali istemine ilişkin işbu davayı açmış ise de; aldırılan denetime açık karar vermeye elverişli bilirkişi raporunda davacı ve davalının ticari defterlerini dosyaya sundukları, usulüne uygun tutulduğu ve kendi lehlerinde delil olma özelliğine sahip olduğunu, davalının incelenen ticari defterlerinde faturaların kendi defterlerinde kayıtlı olduğu ancak kasa hesabı kullanılarak fatura bakiyesinin kapatıldığı hususlarının belirtildiği görülmüştür.

HMK 222. Maddenin 3. Fıkrasında " İkinci fıkrada belirtilen şartlara uygun olarak tutulan ticari defter kayıtlarının sahibi ve halefleri lehine delil olarak kabul edilebilmesi için, diğer tarafın aynı şartlara uygun olarak tutulmuş ticari defterlerindeki kayıtların bunlara aykırı olmaması veya diğer tarafın ticari defterlerini ibraz etmemesi yahut defter kayıtlarının aksinin senet veya diğer kesin delillerle ispatlanmamış olması gerekir.

(Ek cümle:22/7/2020-7251/23 md.) Diğer tarafın ikinci fıkrada yazılan şartlara uygun olarak tutulan ticari defterlerinin, ilgili hususta hiçbir kayıt içermemesi hâlinde ticari defterler, sahibi lehine delil olarak kullanılamaz.

Bu şartlara uygun olarak tutulan defterlerdeki sahibi lehine ve aleyhine olan kayıtlar birbirinden ayrılamaz." hükmü uyarınca davalının kendi ticari defter kayıtlarına göre kasa hesabından borcun kapatılmış olduğunun görüldüğü, vade farkı faturası alacağı yönünden ise taraflar arasındaki sözleşmede veya ilk faturada bu durumun belirtilmesi gerektiği, vade farkı alınacağının ilk faturada belirtilmediği ve taraflar arasında buna dair bir sözleşmenin olmadığı anlaşılmakla 216708,

218362 nolu faturalardan ve vade farkı faturasından kaynaklı alacağın ispat edilememesi nedeniyle davanın reddine aşağıdaki şekilde karar verilmiştir." şeklindeki gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; borcun varlığını kabul eden davalının ödeme iddiasını ispatlaması gerektiğini, bilirkişi raporunda tespit edildiği üzere müvekkilinin davalıdan alacaklı olduğunu, faturalarda yer alan kayıtlar doğrultusunda davalıdan vade farkı talep edilebileceğini, mahkemece bu husus gözetilmeksizin hatalı hukuki değerlendirmelerle yazılı şekilde karar verilmesinin isabetsiz olduğunu belirterek kararın kaldırılması istemiyle istinaf kanun yoluna başvurmuştur.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE :

Dava, faturadan kaynaklanan alacağın tahsili için başlatılan icra takibine vaki itirazın iptali istemine ilişkindir.

İstinaf kanun yolu başvurusuna konu edilen karar hakkında; 6100 sayılı HMK'nun 355. maddesindeki düzenleme gereğince, istinaf dilekçesinde belirtilen nedenler ve kamu düzenine aykırılık bulunup bulunmadığı hususlarıyla sınırlı olarak inceleme yapılmıştır.

Somut olayda davacı alacaklı tarafından davalı borçlu aleyhine faturadan kaynaklı alacakların tahsili için ilamsız icra takibine başlandığı, itiraz üzerine duran takibin devamı için istinaf incelemesine konu bu davanın açıldığı, mahkemece yapılan yargılama neticesinde yazılı şekilde karar verildiği sabittir.

Faturaya dayalı ilamsız icra takibine vaki itirazın iptaline ilişkin davada sadece takibe dayanak faturalar üzerinden araştırma ve inceleme yapılması gerekli olup bu neviden davalarda cari hesap ilişkisi üzerinden sonuca gidilmesine olanak bulunmamaktadır. Öte yandan bu yönde açılacak davada mahkemece yapılması gereken iş tarafların ticari defter ve belgeleri getirtilerek bu belgeler üzerinden bilirkişi incelemesi yaptırılmasından ibarettir.

Yapılacak bilirkişi incelemesinde ise takibe dayanak faturaların tarafların defterlerinde kayıtlı olup olmadıklarına bakılacak, kayıtlı ise bu kayıtların kapatılmış olup olmadığı yani borç ve alacağın bulunup bulunmadığı değerlendirilecektir. Takibe konu faturalar her iki tarafın defterine kayıtlı olduğu ve davacının defterleri alacak kaydını, davalının defterleri ise ödeme kaydını içerdiği durumlarda davalıdan yapmış olduğu ödemelerin ispatı istenecektir.

Bu durumda yapılan ödemenin takibe dayanak faturaya ilişkin olduğunun kabulü için de açıkça dayanak faturaya ilişkin ödeme yapıldığının ödeme belgesi üzerinde belirtilmesi gereklidir. Bununla birlikte davacının defterlerinde faturalara ilişkin alacak kaydının bulunduğu, ancak davalı defterlerinde faturanın kayıtlı olmadığı halde faturaya konu mal veya hizmetin teslimine ilişkin hususun davacı yanca ispatı gerekmektedir.

Ayrıca takibe dayanak faturalardan 20.11.2019 tarihli 8.615,15 TL bedelli fatura vade farkına ilişkin olup vade farkı talep edilebilmesi için taraflar arasında bu yönde yazılı bir sözleşme hükmü veya yerleşik bir uygulamanın olması gerektiği de gözetilmelidir. Bununla birlikte satıma ilişkin faturalar üzerinde vadesinde ödenmeyen faturalara vade farkı uygulanacağına dair hükmün bulunması ve bu faturanın itiraz edilmeksizin davalı borçlunun ticari defterlerine işlenmiş olması durumunda taraflar arasında vade farkı uygulanmasına yönelik bir sözleşmenin bulunduğunun kabulü gerekecektir.

Her ne kadar mahkemece yargılama sırasında bilirkişi raporu alınmış ise de alınan bilirkişi raporu uyuşmazlığın esasını çözer nitelikte olmadığı gibi tarafların defter kayıtları üzerinde değerlendirme yapılmasını sağlar biçimde veriler de içermemektedir.

O halde mahkemece yapılması gereken iş; davanın faturaya dayalı ilamsız icra takibine vaki itirazın iptali istemine yönelik olduğu, bu durumda sadece faturalara ilişkin araştırma ve inceleme yapılması gerektiği, davalının da davacıya kısmen borcunun bulunduğuna yönelik beyanlarının bulunduğu gözetilerek alanında uzman yeni bir bilirkişiden rapor alınması,

söz konusu rapor uyarınca davaya konu faturaların tarafların defterlerinde kayıtlı olup olmadıkları, kayıtlı ise bu kayıtların niteliğinin ne olduğu (alacak-borç), faturaların her iki tarafın ticari defterinde (davacının defterinde alacak, davalının defterinde borç olarak bulunması) kayıtlı olması halinde davalının ödeme savunması üzerinde durularak varsa dava konusu faturalara açıkça atıf yapan ödeme belgelerinin bulunup bulunmadığının değerlendirilmesi,

takip dayanağı faturalardan birinin vade farkı faturası olduğu anlaşılmakla yukarıda belirtildiği üzere taraflar arasında vade farkının uygulanmasına yönelik sözleşme veya teamül bulunup bulunmadığının irdelenmesi, en nihayetinde davacının alacaklı olduğu miktar bulunması durumunda TTK'nun 1530 ve TBK'nun 118. maddeleri de değerlendirilmek suretiyle davacının takipte istemiş olduğu işlemiş faiz yönünden hesaplama yapılması suretiyle oluşturulacak bilirkişi raporuna istinaden bir karar verilmesinden ibarettir.

Açıklanan bu durum karşısında davacı vekilinin istinaf kanun yolu başvurusunun kabulü ile mahkemece verilen kararın HMK'nun 353/(1)-a-6. maddesi uyarınca kaldırılmasına dair aşağıda belirtilen şekilde karar verilmiştir.

... · Başkan · ... · e-imzalıdır. · ... · Üye · ... · e-imzalıdır. · ... · Üye · ... · e-imzalıdır. · ... · Katip · ... · e-imzalıdır.