Ağır Ceza Mahkemeleri, 10 yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlar ile yağma, irtikap, resmî belgede sahtecilik gibi belirli suçları yargılayan üç hâkimli ihtisas mahkemeleridir.
Görev Alanı (5235 sayılı Kanun m.12)
- 10 yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlar
- Yağma (TCK m.148)
- İrtikap (TCK m.250)
- Resmi belgede sahtecilik (TCK m.204/2)
- Hileli iflas (TCK m.161)
- Anayasal düzene karşı suçlar
- Devletin güvenliğine karşı suçlar
- Terör suçları (Özel ağır ceza mahkemeleri tarafından bakılır)
Yargılamanın Aşamaları
1. Soruşturma Evresi
Cumhuriyet savcısı tarafından yürütülür. Başlıca işlemler:
- İfade alma (şüpheli, mağdur, tanık)
- Bilirkişi incelemesi
- Arama, elkoyma, gözaltı
- Sulh ceza hakimliği koruma tedbirleri (tutuklama, adli kontrol)
- İddianamenin düzenlenmesi (CMK m.170)
2. İddianamenin Kabulü (CMK m.174)
Mahkeme, iddianameyi 15 gün içinde inceleyerek kabul veya iade kararı verir. İade hâlinde savcılık eksiklikleri tamamlar.
3. Kovuşturma Evresi
- Tahkikat aşaması: Sanığın sorgusu, tanık-bilirkişi dinleme, delillerin değerlendirilmesi
- Esas hakkında savunma ve mütalaa
- Karar
Sanık Hakları
- Müdafii (avukat) yardımından yararlanma — ağır cezada zorunlu müdafiilik
- Susma hakkı (CMK m.147)
- Kendisini ve yakınlarını suçlayıcı beyanda bulunmama
- Tanık dinletme
- Bilirkişi incelemesi talep etme
- Delillerin değerlendirilmesinde söz
- Dosyayı inceleme ve örnek alma (gizlilik kararı yoksa)
- Tutuklamaya itiraz
- Tahliye talebi
Mağdur ve Katılan Hakları
- Soruşturmaya katılma
- Müşteki sıfatıyla şikâyette bulunma
- Katılan sıfatı kazanma (CMK m.237)
- Vekil yardımı, ücretsiz vekil (cinsel suçlar, çocuk mağdur)
- Yargılama giderleri ve manevi tazminat talebi
Karar Sonrası Yollar
İstinaf (CMK m.272-285)
- Karar tarihinden itibaren 7 gün içinde
- Bölge Adliye Mahkemesi (BAM) Ceza Dairesi tarafından incelenir
- BAM, esastan inceleme yapabilir, gerekirse tanık dinleyebilir
- Karar değiştirilebilir, bozulup yeniden yargılama yapılabilir veya onanabilir
Temyiz (CMK m.286-307)
- BAM kararına karşı 15 gün içinde Yargıtay'a
- 5 yıl üstü hapis veya belirli suçlarda mümkün
- Yargıtay, hukuka aykırılık denetimi yapar (esas inceleme yok)
Anayasa Mahkemesi Bireysel Başvurusu
Olağan yollar tükendikten sonra 30 gün içinde AYM'ye bireysel başvuru yapılabilir (adil yargılanma, kişi özgürlüğü ihlâlleri).
AİHM Başvurusu
AYM kararı sonrası 4 ay içinde Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'ne başvuru imkânı vardır (Sözleşmedeki güvencelerin ihlâli iddiası).
Ağır ceza yargılaması son derece teknik ve hassas bir alandır. Sanığın yıllarca süren cezayla karşılaşma riski göz önünde bulundurularak deneyimli ağır ceza müdafii ile süreç yönetilmelidir.