Dünya çapında iklim değişikliği davaları artıyor. Türkiye'de de emsaller oluşmaya başladı.
Dünyada Önemli Davalar
- Urgenda vs Hollanda (devletin emisyon azaltma yükümlülüğü)
- Juliana vs ABD (gençler iklim davası)
- Shell vs Hollanda (şirket emisyon azaltma)
- Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi: Klimaseniorinnen davası (2024)
Türkiye'deki Davalar
- Çevre dernekleri tarafından açılan davalar
- Yenilenebilir enerji geçişi yetersizliği
- Kömür santralleri davaları
- Henüz yüksek profilli iklim davası yok
Dava Türleri
- Devletin yetersiz iklim politikası
- Şirket emisyon azaltma yükümlülüğü
- Karbon yoğun proje iptali
- Tazminat (iklim mağdurlarına)
Hukuki Dayanaklar
- Anayasa m.56 (sağlıklı çevre)
- Paris Anlaşması
- Anayasal yaşam hakkı
- Gelecek nesil hakkı (henüz tartışmalı)
İspat Zorlukları
- İklim-zarar arasında nedensellik kurmak zor
- Bilimsel uzlaşma gerekli
- Ekstrem hava olayları ile bağlantı
- Genelde kümülatif etki
Şirket Sorumluluğu
- Sera gazı emisyonu raporlama
- İklim risk değerlendirme
- Sürdürülebilirlik raporu
- Yatırımcı baskısı (ESG)
Anayasa Mahkemesi Yaklaşımı
AYM, çevre koruması davalarında "sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkı"nın temel hak olduğunu, devletin pozitif yükümlülüğü taşıdığını benimsemektedir. İklim davaları için hazır bir zemin oluşmaktadır.
Çevre hukuku avukatı önerilir.