ÇED, çevreye etkisi olabilecek projelerin önceden değerlendirilmesidir. 2872 sayılı Çevre Kanunu.
ÇED Süreci
- Proje sahibinin ÇED başvurusu
- Çevre Bakanlığı inceleme
- Halkın katılımı toplantısı
- Kapsam ve özel format belirleme
- ÇED raporu hazırlama
- Komisyon değerlendirmesi
- "ÇED Olumlu" veya "ÇED Olumsuz" kararı
ÇED Türleri
- ÇED Gerekli (Ek-1): Büyük projeler (rafineri, otoyol, baraj)
- ÇED Gerekli/Gerekli Değil (Ek-2): Orta ölçekli, eleme süreci
- ÇED Muafiyet: Küçük çaplı projeler
Halkın Katılımı
- Bilgilendirme toplantısı zorunlu
- Halk görüş bildirebilir
- Hukuki itiraz mümkün
İtiraz
- ÇED Olumlu kararına 60 gün içinde idare mahkemesi
- Yürütmeyi durdurma talebi (proje devam etmemeli)
- Çevre dernekleri dava ehliyeti var
İhlal
- ÇED almadan inşaat: 2872 sayılı Kanun cezası
- İdari para cezası
- İnşaat durdurma
- Eski hâle iade
Danıştay 14. Daire
14. Daire, ÇED kararlarının "bilimsel ve teknik" dayanaklarının yeterli olması gerektiğini, eksik araştırma ile verilen kararların iptal edileceğini benimsemektedir.
Kapsam notu: Yukarıdaki değerlendirme, belirli bir karara atıf yapmak yerine uygulamada yerleşik hâle gelmiş genel yaklaşımı özetlemektedir; bu nedenle esas ve karar numarası verilmemiştir. Somut bir dosyada emsal karara dayanılacaksa, ilgili kararın esas ve karar numarasıyla Yargıtay Karar Arama üzerinden teyit edilmesi ve tam metninin incelenmesi gerekir. Her dosyanın olgu örgüsü farklı olduğundan kararların somut olaya uygulanışı dosyaya özgüdür.
Çevre hukuku avukatı önerilir.