Alınmış bir grev kararının genel sağlığı veya millî güvenliği bozucu nitelikte görüldüğü gerekçesiyle altmış gün süreyle ertelenmesi, toplu iş uyuşmazlığının seyrini kökten değiştirir. 10391 sayılı Karar, Türk Standardları Enstitüsü ve bağlı işyerlerinde alınan grev kararı bakımından bu sonucu doğurmuştur. Erteleme, grevin yasaklanması değildir; ancak süre bitiminde uyuşmazlığın nasıl çözüleceği çoğu zaman fiilen belirlenmiş olur.
Erteleme Neyi Durdurur, Neyi Durdurmaz?
Erteleme süresince grev uygulanamaz. Buna karşılık toplu görüşme ve arabuluculuk çabası devam eder; taraflar erteleme süresi içinde anlaşabilir. Erteleme süresi dolduğunda anlaşma sağlanamamışsa 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu’nun ilgili hükümleri uyarınca uyuşmazlık Yüksek Hakem Kurulu’na taşınabilir ve kurulun vereceği karar toplu iş sözleşmesi hükmünde sonuç doğurur.
Erteleme Kararına Karşı Yargı Yolu
- Erteleme bir idari işlemdir ve iptal davasına konu edilebilir.
- Cumhurbaşkanı kararlarına karşı açılacak iptal davaları ilk derecede Danıştay’da görülür.
- Dava süresi 2577 sayılı Kanun’daki genel süreye tabidir; sürenin kaçırılması esasa girilmeden ret sonucu doğurur.
- Yürütmenin durdurulması talebi, altmış günlük süre içinde sonuç alabilmek için ayrıca istenmelidir.
İptal İstemi Hangi Noktalarda Yoğunlaşır?
Denetimin odağı, işyerindeki faaliyetin durmasının gerçekten genel sağlığı veya millî güvenliği bozup bozmayacağıdır. Bu nedenle savunma; işin niteliği, üretimin kritikliği, alternatif hizmet imkânları ve kararın somut gerekçesinin yeterliliği üzerinden kurulur. Soyut ve genel ifadelerle yetinen gerekçeler, hukuka uygunluk denetiminde tartışılır.
Sendika Açısından Süre Yönetimi
- Erteleme kararının yayımı ve tebliği tarihini tespit edin.
- Altmış günlük ertelemenin bitiş gününü ve dava süresini aynı takvime işleyin.
- Erteleme dönemindeki müzakere yazışmalarını, önerileri ve tutanakları dosyalayın.
- Süre sonunda izlenecek yolu (anlaşma, yeniden grev takvimi ya da tahkim) önceden karara bağlayın.
İşçiler Bakımından Sonuçlar
Erteleme döneminde grev uygulanamayacağı için iş sözleşmeleri olağan biçimde yürür. Bu dönemde yapılan iş bırakma eylemlerinin hukuki niteliği ayrı bir tartışma doğurur ve disiplin ya da fesih sonuçlarını gündeme getirebilir. Bu nedenle eylem planları hukuki değerlendirmeden geçirilmelidir.
Bu yazı yalnızca genel bilgi vermek amacıyla hazırlanmıştır. Toplu iş uyuşmazlıklarında usul kuralları ve süreler dosyaya göre farklılaştığından, karar öncesi mevzuat metninin ve işyeri koşullarının birlikte değerlendirilmesi önerilir.