İşyeri sendika temsilcilerinin faaliyetleri ile çalışmaya devam eden sendika yöneticilerine verilecek haftada bir gün iznin kullandırılmasına ilişkin usul ve esaslar, sendikal faaliyetin işyeri düzeni içinde fiilen mümkün kılınmasını amaçlar. Uygulamada asıl sorun iznin varlığı değil, hangi gün, nasıl ve hangi ücretle kullandırılacağının belirsiz bırakılmasıdır.
İznin Amacı ve Kapsamı
Bu izin, kişisel bir dinlenme hakkı değil; temsilcilik ve yöneticilik görevinin gereklerinin yerine getirilmesi için tanınmış bir çalışma zamanı düzenlemesidir. Bu niteliği gereği izin, yıllık ücretli izinden ayrıdır ve onun yerine geçmez. İznin ücretli olması, iznin kullanıldığı gün için ücret kesintisi yapılamayacağı anlamına gelir.
İşverenin Yükümlülüğü Nerede Başlar?
Temsilcinin usulüne uygun biçimde bildirilmiş olması, iznin uygulanması için başlangıç noktasıdır. Sendikanın işverene yaptığı bildirimin tarihi, izin hakkının işletilmeye başladığı andır. İşveren, üretim düzenini gerekçe göstererek izni kullandırmamayı sürekli bir uygulamaya dönüştüremez; günün belirlenmesinde işyeri koşullarının gözetilmesi ise makul bir düzenleme kabul edilir.
İzin Kullandırılmazsa Gündeme Gelen Talepler
- Kullandırılmayan izin sürelerine ilişkin ücret alacağı
- Uygulamanın sendikal faaliyeti engelleme boyutuna ulaşması hâlinde sendikal tazminat tartışması
- Temsilcinin görevi nedeniyle yer, görev veya vardiya değişikliğine tabi tutulması hâlinde bu işleme itiraz
- İş sözleşmesinin bu nedenle feshi hâlinde feshin geçersizliği istemi
Delil ve Süreç Yönetimi
- İzin talebini yazılı olarak ve tarih atarak yapın; sözlü taleplerin ispatı güçtür.
- Reddedilen taleplere ilişkin yazışmaları, mesajları ve puantaj kayıtlarını saklayın.
- Sendika kayıtlarıyla işyeri kayıtlarının aynı dönemi göstermesine dikkat edin.
- Alacak ve fesih uyuşmazlıklarında dava öncesi arabuluculuğun dava şartı olduğunu ve başvurunun süresi içinde yapılması gerektiğini gözetin.
Yukarıdaki değerlendirme genel çerçeveye ilişkindir; işyerinde uygulanan toplu iş sözleşmesi hükümleri sonucu etkileyebileceğinden, somut olayda belgelerle birlikte bir değerlendirme yapılması yerinde olur.