10846 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile Trabzon ili Akçaabat ilçesi Sarıtaş Mahallesi'nde, sınırları haritada gösterilen alandaki özel mülkiyete konu taşınmazlar, bölgede planlanan sosyal konut projesi için Toplu Konut İdaresi Başkanlığı eliyle acele kamulaştırma kapsamına alınmıştır. Bu metin, kararın kapsamına giren taşınmaz maliklerinin ilk günlerde atması gereken adımlara odaklanır.
Acele kamulaştırma normal usulden nerede ayrılır?
2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun acele kamulaştırmayı düzenleyen 27. maddesi, idareye bedelin mahkemece tespit ettirilip bankaya yatırılması karşılığında taşınmaza hemen el koyma imkânı verir. Burada kritik nokta şudur: el koyma kararı mülkiyeti devretmez. Mülkiyetin idareye geçmesi için ayrıca aynı Kanunun 10. maddesi uyarınca bedel tespiti ve tescil davasının görülmesi gerekir. Yani malik, el koyma aşamasında bedele razı olmuş sayılmaz.
Taşınmazın karar sınırları içinde olup olmadığını doğrulayın
- Resmî Gazete'de yayımlanan kararın ekindeki harita ve koordinat listesini ada-parsel bazında karşılaştırın.
- Kadastro müdürlüğünden parselinizin kamulaştırma sınırına tam mı yoksa kısmen mi girdiğini yazılı olarak sorun.
- Tapu kaydının beyanlar hanesine konulan şerhi ve şerh tarihini not edin; bu tarih sonraki tartışmalarda belirleyici olur.
Bedel tespiti duruşmasına hazırlık
Mahkeme keşif yapar ve bilirkişi raporu alır. Kanunun değer biçme ölçütlerini düzenleyen hükümleri; taşınmazın yüzölçümünü, cinsini, imar durumunu, konumunu ve varsa gelir getirme kapasitesini birlikte dikkate almayı gerektirir. Malik açısından pratik hazırlık şunlardır:
- Yakın tarihli, benzer nitelikli emsal satışlara ait tapu ve satış belgelerini toplayın.
- Arsa üzerindeki yapı, ağaç, kuyu, sera gibi muhdesatı fotoğraf ve fatura ile belgeleyin.
- Keşif gününe bizzat veya vekille katılın; rapora karşı süresinde itiraz edin.
En sık karşılaşılan kayıp: kısmi kamulaştırmada artık alan
Parselin bir kısmı alındığında, geriye kalan bölümün şekli bozulabilir, yola cephesi kesilebilir veya ekonomik olarak kullanılamaz hale gelebilir. Bu değer kaybı kendiliğinden hesaplanmaz; dosyada açıkça ileri sürülmesi ve bilirkişiden bu yönde inceleme istenmesi gerekir. Sessiz kalmak, çoğu dosyada telafisi güç bir eksiklik doğurur.
Karara karşı idari yargı yolu
Acele kamulaştırma kararının kendisi bir idari işlemdir ve iptali istenebilir. Cumhurbaşkanı kararlarına karşı iptal davaları Danıştay'da açılır; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'ndaki dava açma süresi ve yürütmenin durdurulması talebi ayrı ayrı takip edilmelidir. İdari yargıdaki dava, bedel tespiti dosyasını kendiliğinden durdurmaz; iki süreç paralel yürütülür.
Yukarıdaki açıklamalar genel bilgilendirme niteliğindedir. Parselinizin imar durumu, tebligat tarihleri ve hisse yapısı sonucu değiştirebileceğinden, dosyanızı bir avukatla birlikte değerlendirmeniz yerinde olur.