Mahkemeye tanık olarak çağrılmak yalnızca bir yükümlülük değil, aynı zamanda belirli haklar doğuran bir konumdur. Tanıklık ücret tarifeleri, tanığın kaybettiği zaman ve yaptığı yol gideri karşılığında talep edebileceği tutarların çerçevesini belirler. Tanıklık Ücret Tarifesi düzenlemeleri her yıl yenilendiğinden, uygulamada esas alınacak metin duruşma tarihindeki yürürlükteki tarifedir.
Tanığa Ödenen Nedir, Neye Karşılık Verilir
Tanığa yapılan ödeme bir hizmet bedeli değil; kaybedilen zamanın ve yapılan zorunlu masrafın karşılığıdır. Bu nedenle ödeme kalemleri genel olarak üç başlıkta toplanır: kaybedilen zaman karşılığı, yol gideri ve ikamet gerektiren hâllerde konaklama ile yeme içme gideri. Tanığın ekonomik veya sosyal durumu ile mesafe, tutarın belirlenmesinde dikkate alınan ölçütlerdir.
Talep Nasıl ve Ne Zaman İleri Sürülür
- Talep, kural olarak tanıklık yapıldıktan hemen sonra, aynı celsede mahkemeye bildirilir. Duruşmadan ayrıldıktan sonra yapılan başvurular pratikte güçlük çıkarır.
- Yol gideri için bilet, otoyol ve yakıt belgesi gibi kayıtlar sunulmalıdır; belgesiz talepte takdir tamamen mahkemeye kalır.
- Uzak yerden gelen tanığın konaklama gideri, zorunluluğun gerekçesiyle birlikte açıklanmalıdır.
- Ödeme, dosyaya yatırılan gider avansından karşılanır; avans yetersizse tamamlanması için taraflara süre verilebilir.
Tarafların Gider Avansı Sorumluluğu
Tanık dinletmek isteyen taraf, tanığın gideri için gerekli avansı yatırmakla yükümlüdür. Avansın süresinde tamamlanmaması, o tanığın dinlenmesinden vazgeçilmiş sayılması sonucunu doğurabilir. Delil listesine çok sayıda tanık yazan tarafların en sık yaşadığı kayıp budur: ispat açısından kritik bir tanık, esasa ilişkin bir eksiklikten değil, avans yatırılmamasından dolayı dinlenememektedir.
Çağrıya Uymamanın Sonuçları
Usulüne uygun olarak çağrıldığı hâlde mazeretsiz gelmeyen tanık hakkında zorla getirme ve giderlerin tanığa yükletilmesi gibi tedbirler gündeme gelebilir. Mazeret bildirilecekse, duruşma gününden önce yazılı olarak ve belgesiyle birlikte dosyaya sunulması gerekir. Sağlık raporu veya seyahat kaydı gibi somut bir dayanak olmadan yapılan bildirimler kabul edilmeyebilir.
Kurum Çalışanı Tanıklar İçin Not
Tanıklık nedeniyle iş yerinden ayrı kalınan sürenin işveren tarafından nasıl değerlendirileceği ayrı bir konudur. Mahkemeden alınacak duruşmaya katılım belgesi, hem tanıklık ücreti talebi hem de iş yerine sunulacak mazeret bakımından işlevlidir; duruşma çıkışında bu belgenin talep edilmesi yerinde olur.
Yukarıdaki açıklamalar genel niteliktedir. Tanıklık ücretine ilişkin tarifeler her yıl yenilendiğinden, uygulanacak tutar için duruşma tarihinde yürürlükte olan tarife metnine bakılması ve tereddüt hâlinde dosyanızdaki mahkemeden bilgi alınması gerekir.