Karayolu projeleri, taşınmazların çoğu zaman tamamını değil bir kısmını kamulaştırır. Kahramanmaraş Kuzey Çevre Yolu projesi kapsamındaki acele kamulaştırma da bu niteliktedir. Malik açısından asıl mesele, alınan kısmın bedeli kadar, geriye kalan kısımda oluşan değer kaybının dosyaya doğru yansıtılmasıdır. Bu kalem, delillendirilmediğinde bedel raporunda hiç yer almayabilir.
Artık Alan Sorunu Nedir?
Yol güzergahı bir parselin ortasından ya da kenarından geçtiğinde, kalan bölüm ekonomik olarak eskisi gibi kullanılamayabilir. Parselin yola cephesinin kesilmesi, tarımsal işletme bütünlüğünün bozulması, sulama hattının kopması ya da kalan alanın yapılaşma için yetersiz hale gelmesi tipik örneklerdir. Kalan kısım hiç kullanılamaz hale gelmişse, bu bölümün de kamulaştırma kapsamına alınması talep edilebilir.
Keşif Öncesi Delil Hazırlığı
- Kadastro paftası üzerinde güzergahın parseli nasıl böldüğünü gösteren kroki hazırlayın.
- Mevcut giriş-çıkış yolunu, sulama tesisini ve elektrik bağlantısını fotoğrafla belgeleyin.
- Ağaç türü ve sayısını, varsa üretim kayıtlarını ve satış faturalarını toplayın.
- Yapı ve müştemilat için tarihli belgeler ile varsa yapı ruhsatını temin edin.
- Emsal satışları gösteren tapu ve satış belgelerini ada-parsel bazında derleyin.
Bilirkişi Raporuna İtirazda Ne Söylenmeli?
- Raporun kalan kısımdaki değer kaybını hiç değerlendirmemiş olması
- Kullanılan emsalin konum, imar durumu ya da tarih bakımından uyumsuzluğu
- Ağaç ve muhdesatın sayı ya da yaş yönünden eksik tespiti
- Taşınmazın niteliğinin fiilî kullanımla örtüşmeyen biçimde belirlenmesi
İtiraz Süresi ve Yöntem
Rapor dosyaya girdiğinde, itirazın süresi içinde ve gerekçeli olarak sunulması gerekir. Genel bir memnuniyetsizlik beyanı yerine, rapordaki her kalemin hangi belgeye aykırı olduğu tek tek gösterilmelidir. Gerektiğinde yeni bilirkişi incelemesi ya da ek rapor talep edilir. Bedel farkına ilişkin talepte faiz başlangıcının doğru gösterilmesi de sonucu etkiler.
Yol Projelerine Özgü Uyarı
Yol yapımı sırasında kamulaştırma sınırının dışına taşan fiilî kullanım, ayrı bir hukuki soruna dönüşür. Şantiye trafiği, malzeme depolanması ya da geçici yol açılması nedeniyle kamulaştırılmayan alan kullanılıyorsa, bu durum tespit edilerek ayrıca talep konusu yapılmalıdır.
Yukarıdaki bilgiler genel niteliktedir. Kısmi kamulaştırmada değer kaybı çoğu kez teknik incelemeyle ortaya konduğundan, keşif tarihinden önce hukuki ve teknik hazırlık yapılması sonucu belirgin biçimde etkiler.