Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği İçmimarlar Odası serbest içmimarlık hizmetlerine ilişkin yönetmelik, mesleği serbest olarak yürütenlerin oda ile ilişkisini, büro tescilini ve üretilen projenin mesleki denetimini düzenler. Oda, 6235 sayılı Kanun uyarınca kamu kurumu niteliğinde meslek kuruluşudur; bu nedenle işlemleri özel hukuk sözleşmesi değil, idari işlem karakteri taşır.
Tescil Neden Sadece Formalite Değildir?
Serbest çalışan içmimarın büro tescil belgesi alması, hizmetin oda kayıtlarında görünür hale gelmesini sağlar. Tescilin bulunmaması veya yenilenmemesi halinde üretilen projenin mesleki denetimden geçirilmesi güçleşir; bu da işveren ile aradaki sözleşmede teslim ve ifa tartışmasına dönüşebilir. Tescil bilgilerindeki adres, ortaklık yapısı ve unvan değişikliklerinin zamanında bildirilmemesi ayrı bir uyuşmazlık kaynağıdır.
Mesleki Denetimin İşlevi
- Projeyi hazırlayan kişinin yetkili ve kayıtlı olduğunun doğrulanması
- Hizmetin niteliğine göre kapsam ve sorumluluğun kayda geçmesi
- Sonradan çıkan telif ve sahiplik tartışmalarında tarih ve içerik delili oluşması
Proje Üzerindeki Haklar
İçmimari projeler, koşulları oluştuğunda 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu kapsamında korunabilir. Sözleşmede devredilen hakların türü ve kapsamı yazılmadığında, işveren projeyi başka bir yapıda tekrar kullandığında hangi hakkın ihlal edildiği tartışmalı hale gelir. Sözleşmeye eser sahibi olarak anılma, değişiklik yapma yetkisi ve kullanım sınırı ayrı ayrı yazılmalıdır.
Disiplin Süreci ve Savunma
Meslektaş şikâyeti veya oda tespiti üzerine başlatılan disiplin sürecinde savunma hakkı belirleyicidir. Savunma istem yazısının tebliğ tarihi, verilen sürenin yeterliliği ve dosyaya sunulan belgeler daha sonra yargı denetiminin de zeminini oluşturur. Yazılı savunma verilmeden geçilen aşamalar, esas tartışmadan bağımsız olarak işlemi sakatlayabilir.
Oda İşlemine Karşı Yargı Yolu
- Kararın kesinleşip kesinleşmediğini ve oda içi itiraz aşamasının tüketilip tüketilmediğini belirleyin.
- Tebligatın usulüne uygunluğunu inceleyin; hatalı tebligat süre tartışmasının merkezindedir.
- İdari yargıda dava açma süresinin genel olarak tebliğden itibaren altmış gün olduğunu dikkate alarak takvim kurun.
Yukarıdaki başlıklar uygulamanın genel hatlarını gösterir. Somut bir tescil reddi veya disiplin kararında, dosyadaki yazışma ve tarihler görülmeden isabetli bir strateji kurulamaz; bu nedenle erken aşamada hukuki destek almak yararlıdır.