Korunma önlemine ilişkin tebliğlerin şirketler üzerindeki etkisi çoğunlukla gümrük aşamasında somutlaşır. 2009/13 sayılı Tebliğ bakımından kritik nokta, eşyanın tebliğ kapsamına girip girmediğinin beyandan önce netleştirilmesidir. Bu tespit yanlış yapıldığında, sonuç yalnızca ek mali yükümlülük değil, beyana ilişkin idari yaptırım tartışması olur.
Kapsam Tespitinde Yöntem
Kapsam değerlendirmesi, ürünün ticari adına göre değil, tebliğdeki tanım ile gümrük tarife pozisyonunun birlikte okunmasıyla yapılır. Aynı ürün ailesinde yer alan ancak teknik özellikleri farklı olan eşyaların kapsam dışında kalması mümkündür; bu nedenle teknik doküman ve analiz raporları dosyada bulundurulmalıdır.
Beyan Öncesi Kontrol Listesi
- Tarife pozisyonunun bağlayıcı bilgi veya teknik raporla desteklenmesi
- Menşe ve sevk ülkesi belgelerinin eşleşmesi
- Yükleme tarihi ile tebliğin yürürlük tarihinin karşılaştırılması
- Ek yükümlülüğün maliyet hesabına önceden yansıtılması
Yolda Olan Yükler Sorunu
Uygulamada en çok tartışma yaratan konu, tebliğ yürürlüğe girmeden önce sevk edilmiş ancak henüz gümrüğe gelmemiş yüklerdir. Bu durumda konşimento tarihi, yükleme belgeleri ve sözleşme tarihinin eksiksiz saklanması gerekir; çünkü savunma tamamen bu belgelerin tarihine dayanır.
İhtirazi Kayıt ve İtiraz Yolu
- Ek yükümlülüğe katılınmıyorsa, ödeme yapılırken ihtirazi kayıt konulması değerlendirilir.
- Gümrük mevzuatındaki idari itiraz yolu süresinde kullanılır.
- İdari yol tükendiğinde idari yargı seçeneği, işleyen süre dikkate alınarak planlanır.
- Her aşamada evrakın tebliğ tarihi ayrıca belgelenir.
Yanlış Sınıflandırmanın Zincirleme Etkisi
Bir kez hatalı yapılan tarife sınıflandırması, aynı ürün için sonraki tüm ithalat işlemlerinde tekrarlanır. Bu nedenle tespit edilen hata geriye dönük olarak da gözden geçirilmeli, düzeltme imkânlarının kullanılıp kullanılamayacağı değerlendirilmelidir.
Bu açıklamalar genel niteliktedir ve belirli bir eşyanın kapsam içinde olduğu anlamına gelmez. Gümrükte ek yükümlülükle karşılaşan firmaların, işlem kendilerine bildirildiği anda süreleri hesaba katarak hukuki değerlendirme alması önerilir.