Zorunlu müdafilik ve vekillik görevlendirmelerinde ödeme, serbest avukatlık ücret sözleşmesine değil, Ceza Muhakemesi Kanunu gereğince görevlendirilen müdafi ve vekillere yapılacak ödemelere ilişkin yıllık tarifeye dayanır. 2010 yılı tarifesi de bu yılın görevlendirmeleri bakımından ödemenin çerçevesini çizer.
Tarife Ücretinin Dayandığı Mantık
Tarife, avukatın emeğini soruşturma ve kovuşturma evresi ile görev yapılan mahkemenin türüne göre kademelendirir. Ödeme, işin sonucuna ya da beraat-mahkûmiyet ayrımına bağlı değildir; görevin usulüne uygun ifa edilmiş olması esastır. Bu nedenle görevlendirme yazısı, katılınan işlem tutanakları ve duruşma zabıtları ödeme talebinin temel dayanağıdır.
Sık Yaşanan Gerileme Noktası: Yıl Uyuşmazlığı
Görevlendirmenin bir yılda yapılıp işin ertesi yıl tamamlandığı dosyalarda hangi yıl tarifesinin uygulanacağı tartışma yaratır. Uygulamada belirleyici olan görevin ifa edildiği ve talebin doğduğu evredir. Bu nedenle avukatın:
- görevlendirme yazısının tarihini,
- ifa edilen usul işleminin tarihini,
- ödeme talebinin ilgili birime sunulduğu tarihi
ayrı ayrı belgelemesi, eksik ödeme hâlinde itirazın somut dayanağını oluşturur.
Ödeme Yapılmaz veya Eksik Yapılırsa
Talebin reddi ya da tarifenin altında ödeme yapılması hâlinde önce ödemeyi yapan birimden gerekçe istenmeli, gerekçe yazılı olarak dosyaya alınmalıdır. Yazılı gerekçe olmadan yapılan itirazlar çoğunlukla usulden sonuçsuz kalır. Baro ile yürütülen görevlendirme kayıtları da paralel bir delil kaynağıdır.
Sanık ve Mağdur Açısından Anlamı
Zorunlu müdafi ücretinin devletçe karşılanması, bu ücretin her hâlde sanığın üzerinde kalmayacağı anlamına gelmez. Yargılama giderlerinin kimin üzerinde bırakılacağı hükümde ayrıca gösterilir. Bu nedenle hüküm fıkrasındaki yargılama gideri kalemleri, esasa ilişkin kanun yolu başvurusunda ayrıca incelenmelidir.
Görevlendirilen Avukat İçin Pratik Kayıt Düzeni
- Görevlendirme yazısını ve dosya numarasını görev başında kaydedin.
- Kolluk, savcılık ve sulh ceza aşamalarında katıldığınız her işlemin tutanak örneğini alın.
- Ödeme talebini eksik evrakla sunmayın; eksiklik süre kaybının başlıca sebebidir.
- Eksik ödemeye itirazınızı, hangi kalemin hangi tutar üzerinden hesaplandığını göstererek yazın.
Yukarıdaki açıklamalar genel uygulamayı özetler; tarife tutarları ve ödeme usulü yıllara göre değiştiğinden, somut görevlendirmede ilgili yılın yürürlükteki metni ve dosya evrakı birlikte incelenmelidir.