Girişimcilik merkezleri, üniversite ile ticari hayatın kesiştiği noktada çalışır. Trakya Üniversitesi Girişimcilik Uygulama ve Araştırma Merkezi Yönetmeliği gibi metinler de merkezin amacını, organlarını ve faaliyet alanlarını tanımlar. Bu alanda hukuki sorunlar genellikle merkezin kuruluşundan değil, üretilen fikrin ve verinin kime ait olduğunun önceden yazılmamış olmasından doğar.
Merkezin faaliyet çerçevesini doğru çizmek
Eğitim ve danışmanlık vermek, proje geliştirmek, kuluçka desteği sağlamak ve dış paydaşlarla işbirliği yapmak farklı hukuki sonuçlar doğurur. Yönetmelikte sayılan faaliyet alanının dışına çıkan bir hizmet, hem mali denetimde hem de sorumluluk tartışmasında sorun yaratır. Bu nedenle yeni bir program başlatılmadan önce metnin kapsamına uygunluğu kontrol edilmelidir.
Fikri hak paylaşımı önceden yazılmalı
- Öğrenci, akademisyen ve dış girişimcinin katkısının nasıl belirleneceği
- Üniversite imkânlarıyla üretilen çıktıda kurumun payının oranı ve hesaplanma yöntemi
- Patent, marka ve tasarım başvurusunun kimin adına yapılacağı
- Yazılım ve veri kümelerinde kullanım lisansının kapsamı
- Projeden ayrılan katılımcının haklarının akıbeti
Kuluçka ve hızlandırma ilişkisinde sözleşme disiplini
Merkezde barındırılan girişimlerle kurulan ilişki, çoğu zaman tek bir protokole sıkıştırılır. Oysa yer tahsisi, mentorluk, marka kullanımı ve olası pay devri farklı hükümler gerektirir. Özellikle üniversitenin adının ve logosunun girişim tarafından tanıtımda kullanılması konusu açıkça düzenlenmezse, ileride hem itibar hem de sorumluluk sorunu doğar.
Gizlilik ve veri paylaşımı
Girişimcilerin sunduğu iş fikirleri ve teknik bilgiler ticari sır niteliğinde olabilir. Değerlendirme jürilerinden mentorlara kadar dosyaya erişen herkes için yazılı gizlilik taahhüdü alınması gerekir. Katılımcıların kişisel verilerinin işlenmesi bakımından ise 6698 sayılı Kanun kapsamındaki aydınlatma ve saklama yükümlülükleri ayrıca yerine getirilmelidir.
Destek ve fon kullanımında geri ödeme riski
Kamu kaynaklı desteklerde, amacı dışında kullanım veya taahhüdün yerine getirilmemesi desteğin geri alınmasına yol açabilir. Bu risk, harcama belgelerinin proje kalemleriyle birebir eşleştirilmesi ve ara raporların zamanında verilmesiyle azaltılır. Proje ekibinde değişiklik olduğunda destek veren kuruma bildirim yapılması da çoğu zaman sözleşme gereğidir.
Bu metin yol gösterici niteliktedir; merkezin kendi yönetmeliği, üniversite iç düzenlemeleri ve imzalanacak sözleşme taslakları birlikte incelenmeden karar verilmemeli, ihtiyaç hâlinde fikri mülkiyet ve sözleşme hukuku alanında destek alınmalıdır.