154 kV Alpu Trafo Merkezi Projesi kapsamında bazı taşınmazların Türkiye Elektrik İletim A.Ş. tarafından acele kamulaştırılmasına ilişkin 1530 sayılı Karar, malikler açısından ilk anda usul sorusunu gündeme getirir: hangi mahkemeye, ne için başvurulacak? Enerji yatırımlarında en sık yapılan hata, tek bir davayla tüm sonuçların elde edilebileceği varsayımıdır.
Kararın Malike Anlattığı İlk Şey
Acele kamulaştırma kararı, idareye taşınmaza erken el koyma imkanı verir; bedel meselesini kendiliğinden çözmez. Yani kararın yayımı, mülkiyetin devri anlamına gelmez. Malik, hem işlemin hukuka uygunluğunu hem de ödenecek bedeli ayrı süreçlerde tartışabilir.
İki Ayrı Yargı Kolu
- İdari yargı: Acele kamulaştırma kararının ve dayanağı işlemlerin iptali talebi idare mahkemesinde incelenir. Kamu yararı, güzergah seçimi ve aciliyet unsurunun bulunup bulunmadığı burada tartışılır.
- Adli yargı: El koyma ve bedel tespiti talepleri asliye hukuk mahkemesinin işidir. 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu uyarınca açılan bedel tespiti ve tescil davası bu kolda görülür.
Yer Bakımından Yetki
Taşınmaza ilişkin uyuşmazlıklarda yetki, taşınmazın bulunduğu yer mahkemesindedir. Malikin ikametgahının başka ilde olması bu kuralı değiştirmez. Trafo merkezi ve iletim hattı projelerinde parseller birden çok ilçeye yayılabildiği için, her parsel bakımından dosyanın doğru mahkemede açılıp açılmadığı ayrıca kontrol edilmelidir.
Trafo Sahası ile Hat Güzergahı Arasındaki Fark
Trafo merkezi için genellikle mülkiyetin tamamı kamulaştırılırken, hat güzergahında irtifak hakkı kurulması yoluna gidilebilir. İrtifakta mülkiyet malikte kalır ancak kullanım kısıtlanır; bedel de bu kısıt üzerinden hesaplanır. Talebin hangi türde olduğunu tebliğ edilen evraktan doğrulamadan strateji kurulmamalıdır.
Yanlış Merciye Başvurmanın Bedeli
Görevsiz veya yetkisiz mahkemeye yapılan başvuru, dosyanın gönderilmesi için ek süre kaybı doğurur; bu arada iptal davası için öngörülen süre işlemeye devam eder. Uygulamada hak kaybının en yaygın sebeplerinden biri budur.
Yukarıdaki açıklamalar yol gösterici bir çerçevedir; parselinize tebliğ edilen belgelerin tarihleri ve içeriği görülmeden kesin bir yol haritası çıkarılamaz, bu nedenle dosyanızı bir avukatla birlikte incelemeniz önerilir.